Institutionele status quo handhaven is een te magere ambitie voor N-VA

Hoogleraar politieke wetenschappen Bart Maddens kijkt naar de strategie van de N-VA. “Blijkbaar tilt de Vlaamse kiezer er niet zo zwaar aan dat de partij haar institutionele programma vijf jaar lang onder de mat heeft geveegd. Dat betekent even goed  dat de communautaire stilstand niet electoraal wordt afgestraft.” 

opinie
Bart Maddens
Bart Maddens doceert politieke wetenschappen in Leuven. Hij volgt de communautaire discussies op de voet.

De jongste VRT/DS peiling voorspelt dat de N-VA haar verkiezingsoverwinning van 2014 nog eens zal overdoen in 2019.  Dat een Vlaams-nationale partij het politieke landschap blijft domineren zou uitstekend nieuws moeten zijn voor de flaminganten.  Een sterke N-VA kan beletten dat er een Belgische contrareformatie komt : een staatshervorming die België versterkt en de Vlaamse autonomie terugschroeft.  Een sterke N-VA zou ook een garantie moeten zijn tegen de ondermijning van de taalwetgeving en de verengelsing van het hoger onderwijs.  En van een dominante N-VA mag ook worden verwacht dat ze alle initiatieven om het Belgische natiegevoel kunstmatig op te poken (tien jaar koning Filip in 2023 ?) in de kiem zal smoren.

Maar er is ook een keerzijde.  Als de N-VA in 2019 de verkiezingen wint, dan betekent dat even goed  dat de communautaire stilstand niet electoraal wordt afgestraft.  Blijkbaar tilt de Vlaamse kiezer er niet zo zwaar aan dat de partij haar institutionele programma vijf jaar lang onder de mat heeft geveegd.  Zo een resultaat dreigt een vrijgeleide te worden voor nog eens vijf jaar regeringsdeelname zonder communautaire stappen vooruit.

Een alibi voor machtsdeelname?

In 2019 kan er natuurlijk een politieke constellatie ontstaan waarbij een institutionele big bang onvermijdelijk wordt.  Maar zoals ik hier eerder al schreef is de kans daarop niet zo groot.  Veel Vlaams-nationalisten in de N-VA zien dat echter niet als een probleem.  Zij geloven in een lange termijn strategie.  De PS zal uiteindelijk zelf om confederalisme smeken als België maar lang genoeg ‘Vlaams’ wordt bestuurd.  Alleen is het nog maar de vraag of die strategie niet louter een alibi is voor machtsdeelname, een cynisch zoethoudertje voor de radicale achterban. 

Hoe dan ook lijkt de N-VA opgesloten in een steriel alles of niets-denken.  In een in min of meer verre toekomst komt er een confederale revolutie.  In afwachting daarvan is er enkel communautaire stilstand en consolidatie van de Vlaamse verworvenheden.  Is er hier geen tussenweg mogelijk ?  Kan de partij haar macht niet gebruiken om nu al een aantal Vlaamsgezinde eisen te realiseren ?

N-VA zal heus niet voor zichzelf een onoverkomelijk obstakel naar regeringsdeelname creëren door allerlei institutionele hervormingen op tafel te leggen.

Het wordt met de dag duidelijker dat de N-VA erop gebrand is om de regering Michel gewoon verder te zetten.  De voorspelde verkiezingsoverwinning in 2019 zal haar enkel maar in die overtuiging sterken.  De partij zal heus niet voor zichzelf een onoverkomelijk obstakel naar regeringsdeelname creëren door allerlei institutionele hervormingen op tafel te leggen die een twee derden meerderheid vergen.  Men kan dat betreuren, maar het is nu eenmaal zo. 

Gelukkig is er ook heel wat mogelijk met een gewone meerderheid.   Denk bijvoorbeeld aan het wetsvoorstel van Hendrik Vuye en Veerle Wouters om de bestuurstaalwet afdwingbaar te maken in Brussel.  Op die manier zou er eindelijk een halt worden toegeroepen aan de onwettige aanstelling van Nederlandsonkundig personeel in Brusselse gemeenten.  Denk ook aan het wetsvoorstel van N-VA-Kamerlid Yoleen Van Camp en anderen om taaltesten op te leggen aan zorgverstrekkers afkomstig uit een EU-land.  Dit lijkt een elegante manier om het Nederlandstalige zorgaanbod in Brussel te versterken, zoals  gevreesd door de Franstaligen.

Er zijn genoeg beleidspunten die geen bijzondere meerderheid vereisen

Maar ook inzake Vlaamse autonomie zou een regering Michel II stappen vooruit kunnen zetten zonder grote staatshervorming.  Zoals uitgelegd in het Grendelboek van Vuye en Wouters is het mogelijk om bevoegdheden feitelijk te splitsen door ze over te hevelen naar regionale ministercomités.  En dan is er nog de hele problematiek van de internationale bevoegdheden van de deelstaten.  De samenwerkingsakkoorden inzake buitenlandse betrekkingen zijn nog steeds niet aangepast aan de zesde staatshervorming.  Het lijkt ondenkbaar dat de N-VA zou toetreden tot een regering Michel II zonder garantie dat hier eindelijk werk van wordt gemaakt.

De N-VA moet zich toe engageren om die punten op tafel te leggen tijdens de regeringsonderhandelingen en haar macht te gebruiken om die zoveel mogelijk te realiseren.  

Dit is slechts een kleine greep van wat via een gewone meerderheid kan worden geregeld.  Als de kabinetten en de studiedienst van de N-VA zich daar aan zouden zetten, dan zullen ze snel komen tot een lange cataloog. 

De Vlaamse Beweging moet van de N-VA eisen dat ze in haar verkiezingsprogramma (naast het confederalisme en de onafhankelijkheid als fundamentelle doelstellingen) een lijst opneemt van  communautaire beleidspunten die geen bijzondere meerderheid vereisen.  De N-VA moet zich toe engageren om die punten op tafel te leggen tijdens de regeringsonderhandelingen en haar macht te gebruiken om die zoveel mogelijk te realiseren. 

Want geef toe, het institutionele status quo handhaven is een te magere ambitie voor een Vlaams-nationale partij, al zeker als die marktleider is.  

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.