Kan ons land een partij als Islam (in de toekomst) verbieden?

Maakt de N-VA kans met haar pleidooi om een rechtsgrond te voorzien om een partij als Islam te verbieden? "Ons land kent vandaag inderdaad géén systeem van een partijverbod", legt politicoloog Dave Sinardet uit in "De ochtend". Maar in het verleden, meer bepaald voor het Vlaams Blok, is die vraag wel al naar boven gekomen. En dat net de N-VA nu voor een rechtsgrond pleit om de partij Islam te laten verbieden, is overigens opvallend, want destijds was de partij net tegen een juridisering van de politiek.

Grote verontwaardiging gisteren bij alle grote politieke partijen in Vlaanderen. De partij Islam had een aantal opmerkelijke voorstellen gedaan. Zo willen ze onder meer de sharia in België invoeren en vrouwen en mannen scheiden op het openbaar vervoer. 

Partij Islam is niet nieuw

De partij Islam vormde gisteren dus hét gespreksonderwerp bij uitstek, al is ze nochtans niet nieuw. "Ze bestaat al sinds 2012", legt Sinardet uit. "Toen die werd opgericht, was de partij ook al een verderzetting van eerdere partijtjes die weinig succes hadden gekend. In 2012 heeft de partij dan voor de eerste keer meegedaan aan de lokale verkiezingen. Ze haalde toen één gemeenteraadslid in Anderlecht en één in Molenbeek op basis van ongeveer 4 procent van de stemmen."

"In 2014 heeft de partij in Brussel meegedaan aan de Gewest -en Kamerverkiezingen. Ze haalde daar ongeveer 2 procent, en bleef dus nog ver verwijderd van de kiesdrempel van 5 procent die voor die verkiezingen geldt. Het is dus inderdaad geen nieuwe partij, maar ze is gisteren onder Vlaamse politici plots wel de issue van de dag geworden."

Islam is dus een een kleine partij die met enkele voorstellen grote golven heeft veroorzaakt, zegt Sinardet. "De voorstellen zijn zeer verregaand en gaan in tegen een aantal van onze fundamentele rechten en vrijheden."

België kent het systeem van partijverbod niet

Voor de N-VA het signaal om werk te maken van een rechtsgrond om extremistische partijen te verbieden. "Het is tot op de dag van vandaag inderdaad niet mogelijk om in België partijen te verbieden", zegt Sinardet. "Het systeem van partijverbod kennen we niet."

Vlaams Blok veroordeeld

Die vraag is wel al eerder naar boven gekomen in de Belgische geschiedenis. "Er is natuurlijk een veroordeling geweest van het Vlaams Blok voor racisme maar dat heeft men gedaan via vzw's die vasthingen aan het Vlaams Blok. Net omdat partijen zelf geen rechtspersoonlijkheid hebben en men die dus niet kon veroordelen, is het zo gegaan."

"De geschiedenis heeft toen ook aangetoond dat een veroordeling niet per se een heel efficiënt middel is want het grootste verkiezingssucces van Vlaams Belang (het Vlaams Blok is toen van naam veranderd, nvdr.) was net vlak na die veroordeling. Bij de Vlaamse verkiezingen van 2004 heeft Vlaams Belang ongeveer een kwart van de Vlaamse stemmen gehaald en dat was toen hun beste score aller tijden."

Voorstel van N-VA is opvallend, ze zegt altijd dat er twee democratieën zijn én ze was tegen de vervolging van het Vlaams Blok

Het voorstel van de N-VA is ook opvallend omdat de partij Islam alleen in Brussel en Wallonië opkomt en dus niet in Vlaanderen. Zijn onze kiesstelsels daarvoor niet voldoende afgescheiden? "Zeker een partij als N-VA zegt altijd dat er twee democratieën zijn. Nu zegt N-VA dus dat ze een partij wil verbieden die enkel in Brussel en Wallonië actief is. Natuurlijk zou je kunnen zeggen: misschien wil de partij Islam in de toekomst ook in Vlaanderen actief worden, waardoor we nu moeten anticiperen."

"Het is ook opmerkelijk dat N-VA vroeger nog heeft gezegd dat ze tegen de juridisering van de politiek was en dus tegen de vervolging van het Vlaams Blok destijds. Maar goed, als er inderdaad een wettelijk kader komt om partijen te verbieden, dan kan dat natuurlijk worden toegepast op het hele Belgische grondgebied en dus op partijen die eender waar opkomen."

Scheiding tussen geloof en staat in grondwet?

Open VLD pleitte op haar beurt om de grondwet te laten aanpassen en een scheiding tussen geloof en staat erin te laten zetten. "Open VLD heeft op dit debat ingepikt door een voorstel dat ze al een tijd geleden had gelanceerd, opnieuw naar voren te brengen. Of we een wijziging bij de grondwet -waarin onze fundamentele waarden, normen, rechten en vrijheden worden opgenomen- nodig hebben, maakt deel uit van het ruimere debat. Je zou dat kunnen doen en dat zou een extra middel kunnen zijn voor mocht je een partijverbod laten invoeren, om een partij als Islam te laten veroordelen."

Beluister het gesprek met Sinardet in "De ochtend":