AP2013

Technologie is geweldig, maar ik maak me zorgen

Facebook-CEO Mark Zuckerberg verschijnt vandaag voor de Amerikaanse Senaat. Ondertussen heeft hij mea culpa geslagen, maar dit neemt niet weg dat we eens moeten stilstaan bij de impact van technologie op ons dagelijks leven. 

Al heel mijn leven ben ik geboeid door technologie. Meer nog, technologie heeft een groot stuk van mijn leven bepaald. Het is ook daarom dat ik als student voor industrieel ingenieur koos, maar die opleiding heb ik nooit afgemaakt. Ik heb uiteindelijk voor de journalistiek gekozen.

Van Windows 3.1 tot Macbook Pro

Mijn eerste computer was een Commodore 64, zo’n oude machine die je met een cassette aan de praat moest krijgen. Daarna volgden vrij “basic”, goedkopere pc’s. Mijn eerste pc draaide op Windows 3.1. Sommige programma’s moest ik opstarten door in MS-DOS instructies in te geven.

Technologie is ook altijd een hobby en passie geweest. Toen ik studeerde, stak ik pc’s in elkaar. Vrienden die een pc wilden kopen, raadde ik aan om de onderdelen apart te kopen. Uren ben ik in de weer geweest met moederborden, jumpers, harde schijven en schijfjes RAM-geheugen. Had er iemand problemen met zijn computer, dan belden ze me.

Windows 3.1, 98, 2000, 2000 Professional, XP en ja, zelfs het verguisde Windows Millennium. Al deze besturingssystemen heb ik ooit ergens geïnstalleerd en gebruikt. Later ben ik overgestapt naar een Macbook Pro. Maar Windows ben ik altijd op een vaste pc blijven gebruiken. 

Daar zijn de virussen

De komst van het internet bracht nieuwe gevaren met zich mee, plots moesten we rekening houden met computervirussen. Niet dat ze daarvoor niet bestonden, maar het internet zorgde ervoor dat we alert moesten zijn. Want de kans dat je een virus via het internet binnenhaalde, was groot. Dus wij installeerden met zijn allen een – al dan niet gratis gedownload -  antivirusprogramma op onze pc’s. 

Maar het internet had immense voordelen. Het opende een totaal nieuwe wereld voor ons. Plots gingen we veel dingen online doen: mailen, bankieren, tafels reserveren, en chatten. Het internet bracht letterlijk de mensen dichter bij elkaar. De wereld werd een dorp. 

De komst van de smartphone zorgde ervoor dat alles veel mobieler werd. Velen kunnen zich tegenwoordig geen leven zonder smartphone indenken. Dat toestel heeft ondertussen de plek van de pc ingenomen en is zowaar het verlengde van onszelf geworden. 

De komst van sociale media heeft dat alleen maar versterkt. En ja, we moeten ons terecht vragen stellen bij mogelijke gevolgen van sociale media, maar ook die sociale media hebben ervoor gezorgd dat mensen minder eenzaam zijn. Oude vrienden en klasgenoten vinden elkaar terug dankzij Facebook. 

Technologie kan je niet aan banden leggen

Prof. Jan Rabaey

Technologie heeft ook een keerzijde

Kortom, technologie is een schitterend hulpmiddel geworden dat ons dagelijks leven heeft veranderd en ten goede komt. Het is niet meer weg te denken, ook Facebook. 

Maar technologie heeft ook een keerzijde. Er gebeuren nog te veel dingen waarop we geen controle hebben. Ons leven wordt bepaald door geheimzinnige algoritmes. En daar maak ik mij zorgen over. Die algoritmes hebben een serieuze impact op smartphonegebruikers. Heel wat mensen lijden aan smartphoneverslaving. Daarnaast zijn via Facebook gegevens van miljoenen mensen verzameld en doorverkocht aan Cambridge Analytica.

Meer nog, Facebook wist dat en heeft niets ondernomen. Over Facebook is er de afgelopen weken heel wat gezegd en geschreven, maar feit is dat de socialemediagigant groot is geworden, misschien wel te groot. Hoewel heel wat mensen hun Facebookaccount verwijderd hebben, denk ik niet dat het bedrijf zal verdwijnen. Het is té groot geworden. 

Ook Google doet het

Ook anderen doen het. Onlangs hebben in de VS 23 organisaties een klacht ingediend tegen YouTube. De website, die eigendom is van die andere techgigant, Google, zou zonder toestemming data van kinderen onder de 13 verzameld hebben. In Amerika moeten websites de toestemming van de ouders vragen als ze gegevens van kinderen jonger dan 13 jaar verzamelen. Hoewel het dataschandaal vooral rond Facebook draait, moeten we ook kritisch blijven voor andere technologiebedrijven. 

Wat met AI?

Daar blijft het niet bij. De evoluties rond artificiële intelligentie (AI) bezorgen specialisten kopzorgen. In de straffe documentaire “Do you trust this computer” (u kan die onderaan bekijken) maken een aantal wetenschappers en ondernemers zich zorgen over AI. En het zijn niet van de minsten. De bekendste onder hen is tech-ondernemer Elon Musk.

Hij ontpopte zich tot een van de belangrijkste criticasters van AI. Meer nog, hij betaalde de makers van de documentaire – die vorige week vrijdag werd gelanceerd - om de video een weekend lang gratis te streamen. De documentaire werd opgedragen aan de onlangs overleden wetenschapper Stephen Hawking. Ook hij had kritiek op AI. 

In China test de overheid een systeem waarbij ze, dankzij gezichtsherkenning, iedereen op straat kan screenen. Heeft u een boete niet betaald? Dan wordt u in het openbaar daarop attent gemaakt.   

Meer regulering?

Het digitale tijdperk is niet meer weg te denken, en AI zal meer en meer een plaats opeisen in ons dagelijks leven. “Technologie kan je niet aan banden leggen”, zei de Amerikaanse AI-professor Hod Lipson toen ik hem twee maanden geleden interviewde. De Belg Jan Rabbaye, die in de VS jarenlang baanbrekend onderzoek doet rond hersenimplantaten, vindt dat het vrije onderzoek niet in gedrang mag komen. 

Feit is dat regulering nodig is. We kunnen niet verwachten dat tech-bedrijven, net zoals de banksector tijdens de financiële crisis, zichzelf zullen reguleren.  

Misschien is dat het goede nieuws uit het hele Facebookschandaal. Het heeft ons geleerd dat we af en toe moeten stilstaan bij die technologie die we dagelijks gebruiken en die niet meer weg te denken is.