Namaakbommen of echte bommen? Wat hangt er aan de Belgische vliegtuigen?

Een Frans gevechtsvliegtuig liet gisteren per ongeluk een namaakbom los. De bom viel op een fabriek in Nogent-sur-Vernisson en verwondde twee mensen. Wat zijn namaakbommen? Hangen ze ook aan de Belgische vliegtuigen? En worden er dan nooit echte bommen gebruikt?

"De wereld vandaag" op Radio 1 vond de antwoorden bij voormalig luchtmachtmajoor en ingenieur Hendrik Vercruyssen. "Wanneer de luchtmacht traint, worden er oefenwapens en oefenmunitie gebruikt", zegt die. "Als je in België een vliegtuig ziet oefenen, hangen daar meestal geen echte bommen aan. In België wordt er niet vaak gevlogen met echte bommen”, verzekert hij.

"Het gevaar is te groot. België is te dichtbevolkt. In Duitsland, Noorwegen en Amerika kan wel getraind worden met echte bommen. Vanzelfsprekend zou ook de kost van oefenen met echte bommen oplopen."

"Oefenen gebeurt in België vooral op het erkende militair terrein van Houthalen-Helchteren. Aan de Belgische F-16 hangen bij oefeningen de namaakbom BDU33, ruim 12 kilo, de kleine MK106, ongeveer 2,5 kilo of een inerte trainingsversie van de Mk82 van 250 kilo. Je kan het beschouwen als een blok beton die aan het vliegtuig hangt. In de bommen zit geen springstof, ze zijn inert. Wel kunnen ze aangevuld worden met een stof die voor rookontwikkeling zorgt. Belangrijk is wel dat ze er uit zien als echte wapens en het gewicht en het volume benaderen. Oefenen met bommen maakt deel uit van een hele cyclus. Die begint bij computersimulator, daarna komen de manoeuvres, eerst zonder, dan met munitie. Tenslotte volgt het droppen van de munitie.”

"Blank"-munitie en geweren van plastic

Geen echte wapens in het Belgisch luchtruim, maar hoe zit het op de grond? "Hetzelfde principe geldt voor wapens van soldaten op de grond", aldus Vercruyssen. "Enkel voor heel specifieke oefeningen op schietstanden met veiligheidszones wordt echte munitie gebruikt. In dat geval moeten veiligheidsafstanden gerespecteerd worden. In de andere gevallen wordt "blank"-munitie gehanteerd. Dat zijn patronen die een geluid en een vlam produceren, maar er vertrekt geen projectiel uit."

"Bij "force on force"-oefeningen waarbij manschappen tegen elkaar uitkomen, gaat het altijd om dit soort munitie. Bij militaire oefeningen is het trainen van vaardigheden het belangrijkst, niet de impact die je met een wapen kan hebben. Er worden zelfs valse wapens van plastic gebruikt, alleen al om de echte bij oefeningen niet te beschadigen."

Ongelukken met namaakbommen zoals in Frankrijk zijn gelukkig zeer uitzonderlijk. Belgische militairen lieten in 2009 een oefenbom op de foute plek in Duitsland vallen, maar zonder grote gevolgen. "Ongelukken met namaakbommen zijn meestal een gevolg van een combinatie van technisch en menselijk falen. De impact van een ongeluk met een echte bom zou vanzelfsprekend veel groter zijn."