Copyrights Wim Hollemans

Waarom uitgerekend u bij de zelfscan in de supermarkt gecontroleerd wordt

Minder wachten, minder personeelskosten, ... de zelfscan in de supermarkt heeft voordelen voor winkels én klanten. Het werkt omdat de gemiddelde mens eerlijk is. Een kwestie van vertrouwen dus. Of toch niet helemaal, want er zijn natuurlijk wel controles. Alleen is de vraag op welke basis klanten geselecteerd worden?

U heeft het misschien zelf ooit meegemaakt: u scant de inhoud van uw boodschappenmand, u rekent af en wandelt dan naar de uitgang waar u opeens wordt tegengehouden voor een controle. Prettig is het niet. Want sowieso voelt u zich een beetje verdacht. Heeft het te maken met de blik in uw ogen, uw kleding, ... of is het puur toeval?

De Nederlandse krant NRC zocht het uit en komt tot de conclusie dat de controles niet willekeurig gebeuren. De meeste supermarkten zijn hierover erg karig met informatie. Maar bij Albert Heijn geven ze toe dat de computer een belangrijke rol speelt.

De controles worden deels ingegeven door wat er in je boodschappenmand ligt. Bepaalde producten worden meer gestolen dan andere

Gino Van Ossel, Retailspecialist Vlerick Business School

Het radio 1-programma "De wereld vandaag" legde de kwestie voor aan retailspecialist Gino Van Ossel, van de Vlerick Business School. "Enerzijds zijn die controles gebaseerd op toeval. Want je wil natuurlijk niet dat mensen met foute bedoelingen kunnen voorspellen wanneer ze gecontroleerd gaan worden. Anderzijds zit er ook een bepaalde systematiek in. Eigenlijk werken de controles het best wanneer klanten hun klantenkaart gebruiken."

Daar zijn de algoritmes weer

Zoals we ze kennen van sociale media maken ook supermarkten voor hun controles gebruik van algoritmes. "De exacte algoritmes zijn natuurlijk niet bekend. Maar bepaalde producten worden meer gestolen dan andere. Denk aan sterke drank, batterijen en scheermesjes. Veronderstel nu dat je zelf hebt gescand en uit de controle blijkt dat je die drie producten heb gescand, maar niet de wattenstaafjes in je boodschappenmand. In dat geval redeneert het systeem dat je die wattenstaafjes gewoon vergeten bent. Anders had je wellicht die sterke drank, de batterijen of de scheermesjes willen stelen."

Opgepast voor verdachte combinaties

Ook verdacht zijn vreemde combinaties in je boodschappenmand. Gino Van Ossel: "Wie meerdere keren per jaar koffiefilters koopt, maar nooit koffie, die koopt de filters voor zijn buren, koopt de koffie in een andere winkel of .... heeft foute plannen."

Zonder klantenkaart, die kooppatronen weergeeft, zijn de controles veel lastiger. "In bepaalde winkels kijken ze daarom naar vreemde combinaties in je boodschappenmand. Wil je bijvoorbeeld gin-tonic maken, en heb je vooral veel tonic gescand en geen gin, dan heb je mogelijk slechte bedoelingen. Al kan het ook zijn dat je gewoon vaker tonic koopt dan gin."