Video player inladen ...

Wat Kim Jong-un echt van plan is

De belofte van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un om te stoppen met kernproeven en rakettesten is betekenisvol, maar toch is voorzichtigheid geboden. Pyongyang lijkt vooral Washington te willen paaien met het oog op de top-Kim-Trump. Van echte kernontwapening is vooralsnog geen sprake.  

Bij ons is de zomer al begonnen, maar aan de Noord-Koreaanse lente lijkt maar geen einde te komen. Het begon met een verrassende nieuwjaars­speech van Kim Jong-un, waarin hij de hand reikte naar de Zuid-Koreanen. Het werd gevolgd door een deelname aan de Olympische Winterspelen in het Zuid-Koreaanse Pyongchang. Dan was er dat blitzbezoek van de zus van Kim Jong-un aan Seoel en even later de uitnodiging aan het adres van Trump voor een topontmoeting.

Eerder deze week kwam het opmerkelijke bericht dat CIA-directeur en toekomstig buitenlandminister Mike Pompeo op de thee is geweest bij Kim. En dat de terugtrekking van Amerikaanse soldaten uit Zuid-Korea voor Pyongyang geen voorwaarde is voor een akkoord met de VS.

En nu, precies een week vóór de historische top tussen Kim Jong-un en zijn Zuid-Koreaanse collega Moon Jae-in  (waar mogelijk een vredesverdrag tussen beide landen besproken wordt) volgt de klap op de vuurpijl: Noord-Korea zegt bereid te zijn om te stoppen met alle rakettesten en nucleaire proeven en legt zelfs een omstreden nucleaire testbasis stil.  

De buit is binnen

Opmerkelijk en verrassend, dat is het minste wat je van deze opeenstapeling kan zeggen. Vergeet niet dat amper enkele maanden geleden Noord-Korea en de VS nog op ramkoers lagen. Beide leiders hadden de koosnaampjes "kleine raketman" en "seniele oude zot" voor elkaar bedacht, weet u nog. De wereld leek nooit eerder zo dicht bij een nieuwe nucleaire crisis te staan sinds de Cuba-crisis van de jaren zestig. 

Telkens lijkt Kim Jong-un te willen illustreren dat hij van goede wil is en bereid is om een meer vreedzame koers te varen.

Maar wat zit er eigenlijk achter deze strategie van het Noord-Koreaanse regime? Telkens lijkt Kim Jong-un te willen illustreren dat hij van goede wil is en bereid is om een meer vreedzame koers te varen. Als je op zo'n manier naar de historische onderhandelingstafel kunt trekken, dan heb je de bovenhand in de gesprekken. Zo sta je in een sterkere positie om van de tegenpartij iets terug te eisen. Voor alle duidelijkheid: vanuit het kamp van de Verenigde Staten is er voorlopig nog geen enkele toegeving, laat staan dat Trump al in zijn kaarten heeft laten kijken.

Het duidt uiteraard ook op de enorme zelfverzekerdheid van Kim Jong-un. Eigenlijk is voor hem de buit al binnen: na de verschillende succesvolle testen (in september vorig jaar was de laatste test) beschouwt hij zijn land als een kernmogendheid. Dan kan je gerust even de pauzeknop indrukken. Idem met zijn intercontinentale rakettesten. Ook al heeft hij nooit bewezen dat zijn raketten daadwerkelijk met een nucleaire lading de theoretische afstand kunnen afleggen.  

Dat hij de testbasis Pungye-ri in het noorden van het land laat stilleggen is ook geen echte verrassing. Het was sowieso het plan om de site op termijn niet meer te gebruiken, en dat wegens de zware impact die de trillingen van de proeven hadden op de omringende bergen. Eigenlijk draait het dus vooral om symbolische stappen die vooral passen in het plaatje van de propaganda.

Echt verregaand zijn de toegevingen van Noord-Korea dus niet. Om ons geheugen even op te frissen: ook in 2012 ging het regime al akkoord om de nucleaire testen stil te leggen in ruil voor voedselhulp van de VS. Enkele maanden later viel dat akkoord weer in het water toen Pyongyang een raket met aan boord een satelliet de lucht in schoot.

Het plan van Kim (en Trump)

Waar het Kim dan wel allemaal om te doen is? Hij wil alles in het werk stellen om de historische ontmoeting met de Amerikaanse president effectief te laten plaatsvinden. Want die top is de hoofdvogel die hij wil afschieten. Hiermee creëert hij niet alleen een persoonlijke band met Trump, maar vooral: het betekent dé ultieme erkenning van het Kim-regime, dat in het Westen zo verfoeid wordt. Zijn vader, noch zijn grootvader hebben dit kunnen bereiken.

De topontmoeting met Trump is de hoofdvogel die Kim wil afschieten.

Eenmaal er een concrete datum en plaats is vastgelegd voor de top volgt het harde werk: wat hopen Kim en Trump in de wacht te slepen tijdens hun eerste gesprek? Dat is een ander paar mouwen. President Trump heeft er geen geheim van gemaakt dat een volledige kernontwapening van Noord-Korea de inzet moet zijn van de onderhandelingen. 

Dat blijft bijzonder hoog gemikt. Want ondanks alle mooie woorden is van een echte kernontwapening voor Kim alsnog geen sprake. Geen haar op zijn hoofd dat daaraan denkt, want die kernwapens blijven een levensverzekering voor zijn regime. Hij heeft ook nog helemaal niet laten blijken dat hij bereid is om zijn kernarsenaal onder het toezicht van het Internationaal Atoomagentschap te plaatsen.

The Art of the Deal?

Niemand weet hoe de top zal uitdraaien. Maar afgaande op de enthousiaste tweets die Trump de voorbije weken de wereld instuurde bij elk nieuw bericht uit Noord-Korea lijkt de strategie van Kim Jong-un te werken. Hij heeft goed zijn huiswerk gemaakt en uitgezocht hoe hij de Amerikaanse president rond zijn vinger kan draaien door hem te paaien met mooie beloftes.

Hoe Trump zelf zal reageren als hij eenmaal oog in oog staat met de man die hij meermaals heeft vernederd, valt af te wachten. Voorlopig blijft het Witte Huis herhalen dat het de bedoeling is om de harde lijn van kernontwapening aan te houden. Maar het is geen geheim dat zijn entourage eigenlijk best wat schrik heeft van de onvoorspelbare president.

De voorbije maanden is immers al gebleken dat de president vaak een loopje neemt met het advies van zijn raadgevers. Denk maar aan de ontmoeting in de Verboden Stad met de Chinese president Xi Jinping, waar Trump met geen (streng) woord repte over de concurrentievervalsing door China, ook al stond het op zijn lijstje.

Ingrediënten lijken niet veel te verschillen van wat Trump verfoeit in het Iran-akkoord.

Zal hij zich ook nu minder hard opstellen dan gepland, uitgerekend nu hij op het punt staat om een nucleair akkoord met Iran te verscheuren dat zijn voorganger Obama heeft onderhandeld? Nochtans lijken de ingrediënten van een mogelijk akkoord met Noord-Korea niet veel te verschillen van wat hij verfoeit in het Iran-akkoord.

Of zal hij zich gedragen als een olifant in een porseleinwinkel en een historische kans verknallen? Ook niet uitgesloten natuurlijk: verrast Trump de hele wereld met zijn "art of the deal" (de titel van zijn bestseller) en doet hij wat geen enkele president hem ooit heeft voorgedaan, door Noord-Korea in de pas te laten lopen?

Hoe dan ook, áls de top mislukt, dan wil Kim zichzelf niets verwijten. Hij kan zichzelf op de borst kloppen en zeggen: "we hebben tenminste geprobeerd en getoond dat we van goede wil zijn." De geschiedenis van Noord-Korea leert ons één ding: de accordeonpolitiek van uitdagen en terugplooien is al decennia succesvol gebleken.

Uiteindelijk draait het voor Pyongyang niet om de kernwapens, maar om het voortbestaan van het regime. De top met Trump lijkt dit te moeten bezegelen.