Azerigate: Alain Destexhe en Stef Goris overtraden gedragscode Raad van Europa

Een onafhankelijke onderzoekscommissie onderzocht of (ex-)leden van de parlementaire vergadering van de Raad van Europa zich hebben laten beïnvloeden door Azerbeidzjan. In het eindrapport worden twee Belgen met de vinger gewezen: MR-senator Alain Destexhe, en Stef Goris, die tot 2007 senator was voor Open VLD en daarna overstapte naar LDD.

Kaviaardiplomatie van Azerbeidzjan

Azerbeidzjan is sinds 2001 een van de 47 leden van de Raad van Europa, een internationale organisatie in Straatsburg. Ook Turkije en Rusland zijn lid van de Raad van Europa, die tot doel heeft om de democratie, de mensenrechten en de rechtsstaat te bevorderen. De Raad van Europa is niet te verwarren met de Europese Unie. In 2012 beschuldigde een Duitse ngo (European Stability Initiative) Azerbeidzjan van "kaviaardiplomatie": in ruil voor geld en geschenken zouden parlementsleden van de Raad van Europa ervoor gezorgd hebben dat er geen enkel kritisch rapport over het land verscheen, ook al is er geen vrije meningsuiting, zijn er rapporten over verkiezingsfraude en worden politieke opposanten van het regime vervolgd.  

Corruptie

Een onafhankelijke onderzoekscommissie, bestaande uit drie Europese topmagistraten, heeft alle aantijgingen onderzocht. De conclusies zijn vernietigend voor een aantal leden van de parlementaire vergadering van de Raad van Europa (daarin zetelen parlementsleden van de lidstaten van de Raad). De Spanjaard Pedro Agramunt wordt beschuldigd van deelname aan corruptie. Dankzij financiële steun van Azerbeidzjan werden parlements­leden omgekocht, zodat Agramunt verkozen geraakte tot fractievoorzitter van de Europese Volkspartij en later tot voorzitter van de parlementaire vergadering. De onderzoekscommissie zegt dat Agramunt een cruciale rol speelde in het afzwakken van kritische rapporten over Azerbeidzjan.  

Nep-ngo van Goris en Destexhe

Agramunt had ook vaak contact met Stef Goris, volgens de onderzoeks­commissie "een van de sleutelfiguren van de lobbymachine van Azerbeidzjan in de parlementaire vergadering van de Raad van Europa". Goris was van 1999 tot 2007 Kamerlid voor Open VLD en zetelde in die periode ook in de parlementaire vergadering van de Raad van Europa. Daarna werd hij er erelid van en ging hij nog opvallend veel naar Straatsburg. Tussen 2015 en 2017 gebruikte hij zijn toegangsbadge 86 keer om het gebouw binnen te gaan, staat in het onderzoeksrapport. Volgens sommigen deelde Goris ook enveloppes met cash geld (van Azerbeidzjan) uit aan andere parlements­leden, maar volgens de onderzoekers kan dat niet bewezen worden. In 2010 had Goris zelf een ngo opgericht met de naam European Academy for Elections Observations. Goris en anderen trokken namens die ngo naar Azerbeidzjan als verkiezingswaarnemer en stelden nooit enige onregelmatigheid vast. Volgens het onderzoeksrapport ging het echter om een nep-ngo ("a sham organisation") met als enig doel de Azerische overheid te beschermen. De reiskosten van Goris en co werden trouwens, via een omweg, door Azerbeidzjan betaald. Volgens de onderzoekscommissie heeft Goris de gedragscode voor ereleden van de Raad van Europa geschonden.

Goris had de ngo opgericht samen met Alain Destexhe, MR-senator en tot hij vorig jaar in opspraak geraakte, lid van de parlementaire vergadering van de Raad van Europa. Destexhe benoemde zichzelf (als voorzitter van een subcommissie in de Raad) tot rapporteur over de mensenrechten in Azerbeidzjan. Hij verzweeg daarbij dat hij de ngo had opgericht. Volgens de onderzoekscommissie had hij dit wel moeten doen en overtrad hij door het niet te doen, de gedragscode.   

Over een Italiaans lid van de Raad van Europa, Luca Volonté, zegt het onderzoeksrapport dat er aanwijzingen zijn van "activiteiten van corrupte aard". Volonté heeft er alles aan gedaan om een rapport van de Raad van Europa dat kritisch was voor Azerbeidzjan tegen te houden, met succes.  De Italiaanse justitie onderzoekt of hij daarvoor miljoenen euro's smeergeld ontving.

Tegenover het persagentschap Belga benadrukt Stef Goris dat hij niet beticht wordt van corruptie en dat het enige dat hem verweten wordt, is dat hij zijn toegangsbadge gebruikte voor lobbyactiviteiten. Destexhe betwist dan weer de conclusies van het onderzoeksrapport en zegt dat hij op geen enkele manier de gedragscode heeft geschonden.