Video player inladen ...

Kledij verkopen uit sweatshops? In België kan het nog steeds

Multinationals die goedkoop en in slechte arbeids­omstandigheden kleren laten maken, hoeven zich in België geen zorgen te maken over sancties. Dat staat in een kritische analyse van het Leuvense onderzoeksinstituut Hiva waarover De Standaard bericht. Van de beloofde maatregelen is niet veel in huis gekomen.

Morgen is het precies vijf jaar geleden dat de textielfabriek Rana Plaza in Bangladesh instortte. Daarbij kwamen meer dan 1.100 mensen om het leven en raakten ruim 2.000 mensen gewond. Die ramp bracht een internationale schokgolf teweeg in het debat over duurzaam ondernemen.

Ook ons land beloofde toen concrete acties om producten uit onderbetaalde of ongezonde arbeid aan te pakken. Maar daar is weinig van in huis gekomen, concludeert het onderzoek van het Hiva. 

Zo heeft België recent wel een Nationaal Actieplan uitgewerkt over bedrijven en mensenrechten, "maar dat beperkt zich tot het oplijsten van lopende initiatieven en de opsomming van veelal vaag geformuleerde beleids­intenties", stelt onderzoeker Huib Huyse in De ochtend op Radio 1. Bovendien zijn er helemaal geen extra middelen vrijgemaakt om het plan uit te voeren.

Op 24 april 2013 stortte in Bangladesh het Rana Plaza-gebouw in. AP2013

Kijken naar de buurlanden

"Internationaal is er in elk geval een consensus om meer bindende afspraken en regelgeving te maken, zodat bedrijven een verantwoordelijkheid krijgen over hun hele productieketen", zegt Huyse. Zo zijn er nieuwe initiatieven in Nederland en Duitsland, waarbij de overheid bedrijven en middenveld­organisaties samenbrengt rond duurzaam ondernemen. Daaraan worden ook een aantal bindende maatregelen gekoppeld.

Frankrijk is op dat vlak zelfs een voortrekker: daar verplicht een wet de 200 grootste Franse bedrijven om de risico’s in hun productieketens in kaart te brengen. Ze moeten ook de nodige maatregelen nemen om wantoestanden te voorkomen of problemen op te lossen. Bedrijven die die regels niet naleven, riskeren er strenge boetes.

Verantwoordelijk voor eigen keten

Volgens Huyse blijft het belangrijk om de consument te sensibiliseren. "Maar het zou niet juist zijn om de verantwoordelijkheid alleen naar hen af te schuiven. Voor consumenten is het vaak moeilijk om in te schatten welk kledingstuk nu duurzaam is of niet. Zo is het bijvoorbeeld niet omdat een kledingstuk duurder is, dat het ook duurzamer geproduceerd is."

Het zou niet juist zijn om de verantwoordelijkheid alleen op de consument af te schuiven. Voor hen is het vaak moeilijk om in te schatten welk kledingstuk nu duurzaam is of niet

Huib Huyse, onderzoeker van het Hiva

Huyse vindt dat ook in ons land bedrijven moeten worden verplicht om een echte verantwoordelijkheid op te nemen voor hun eigen productieketen. De overheid moet daar bindende maatregelen toe nemen. "Wat ontbreekt is een nationale instantie die het beleid daarrond uitwerkt en impementeert."

Zulke Belgische maatregelen kunnen het best voortbouwen op de bestaande en nieuwe initiatieven die bij de VN en EU genomen worden. Ook zou België meer gebruik moeten maken van de bestaande arbeidsclausules en handelsverdragen over verantwoord ondernemen, bijvoorbeeld als voorwaarde bij publieke aanbestedingen en investeringen.