Video player inladen ...

Belgische wetenschappers tekenen mee de meest gedetailleerde 3D-kaart van de Melkweg

De European Space Agency (ESA) stelt vandaag een nieuwe driedimensionale atlas van onze Melkweg voor. Het is de grootste en meest nauwkeurige kaartenreeks die ooit van onze Melkweg gemaakt is. Een groep Europese sterrenkundigen, onder wie een aantal Belgen, slaagde erin om aan de hand van de metingen van de Gaia-satelliet de positie en de beweging van meer dan een miljard sterren in kaart te brengen. De nieuwe atlas bevat een schat aan nieuwe informatie over de structuur, de geschiedenis en de toekomst van ons melkwegstelsel.

De Gaia-satelliet werd in 2013 door de ESA gelanceerd en brengt sinds 2014 de hemel in beeld. De satelliet draait met de aarde mee rond de zon op 1,5 miljoen km van de aarde. Aan de hand van de meetgegevens van Gaia werden de nieuwe hemelkaarten gemaakt. Die bevatten sterren die tot een miljoen keer zwakker zijn dan wat we met het blote oog kunnen zien. 

De Gaia-satelliet meet hoe snel en in welke richting de sterren rond het centrum van onze Melkweg draaien. Ook de afstand tussen de sterren kan worden berekend. Dat laat toe heel ons melkwegstelsel in kaart te brengen. 

Een mensenhaar op 1.000 km

Het is heel moeilijk om de afstand tot een ster nauwkeurig te meten omdat het universum zo ongelooflijk uitgestrekt is. De dichtstbijzijnde ster van de zon ligt op 40.000 miljard kilometer afstand. Gaia is echter in staat afstanden te meten tot sterren die meer dan 5.000 keer verder  liggen.

De techniek die Gaia gebruikt, vereist instrumenten die met buitengewone precisie hele kleine hoeken aan de hemel kunnen meten, vergelijkbaar met het onderscheiden van een mensenhaar vanop een afstand van 1.000 kilometer.

Teletijdsmachine

Sterrenkundigen kunnen met de nieuwe kaarten ook terugkijken in de tijd om de reis van elke ster de afgelopen miljoenen jaar te volgen en te berekenen hoe ze zich in de toekomst zal verplaatsen. Zo kunnen ze voorspellen wanneer de huidige sterrenbeelden die we ’s nachts zien onherkenbaar zullen worden.

Astronomen moesten bijna 20 jaar wachten op deze doorbraak in het in kaart brengen van onze Melkweg, maar nu hebben ze een prachtige atlas die zowel qua kwaliteit als kwantiteit onovertroffen is, wat ongetwijfeld zal leiden tot vele nieuwe ontdekkingen.

Ik voel me een ruimtedetective die net een nieuwe zaklamp heeft gekregen om de geschiedenis en de toekomst van onze Melkweg te onthullen

Het uitbrengen van deze nieuwe atlas is een mijlpaal voor sterrenkundigen wereldwijd, en zeker voor de betrokken Belgische onderzoekers van de KU Leuven, de Koninklijke Sterrenwacht, de Vrije Universiteit Brussel, de Universiteit van Luik en die van Antwerpen. De Belgische bijdrage werd gesteund door het Belgische  Wetenschapsbeleid.

Dr. Katrien Kolenberg van de Universiteit Antwerpen ziet het zo: "Ik voel me een ruimtedetective die net een nieuwe "zaklamp" heeft gekregen - of liever tienduizenden! - om de geschiedenis en de toekomst van onze Melkweg te onthullen."

De atlas zal de komende decennia een schatkist zijn om de structuur, de geschiedenis en de toekomst van ons melkwegstelsel te bestuderen en om gedetailleerde informatie over de sterren, zoals hun temperatuur, hun chemische samenstelling en eventuele helderheidsschommelingen aan te vullen.

Video player inladen ...