2011 AP

Record aan microplastics "gevangen" in het Noordpoolijs

Ook het ijs aan de Noordpool blijkt niet te ontsnappen aan microplastics. Wetenschappers van het Wegener Instituut in Duitsland hebben er recordhoeveelheden aan minuscule plastic partikels aangetroffen. De deeltjes zitten momenteel "gevangen" in het ijs, maar riskeren onder meer door de opwarming van de aarde in de oceanen te belanden, met alle gevolgen vandien voor het leven onder water.

Microplastics zijn microscopisch kleine plastic deeltjes, kleiner dan 5 millimeter. In massa en omvang zijn ze ongeveer even groot of klein als plankton, minuscule organismen in het water en de voedselbron van zogenoemde "filter-eters". Microplastics vormen een steeds grotere bedreiging omdat ze niet biologisch afbreekbaar zijn. Het merendeel komt rechtstreeks in de oceanen terecht door de afbraak van groter zwerfvuil. Ook via riolen belanden microplastics in zee, onder meer door het wassen van synthetische kleding en restanten van cosmetica.

Wetenschappers van het Wegener Instituut in Bremerhaven, Duitsland, hebben nu onderzocht hoe het zit met het gehalte aan microplastics in het ijs aan de Noordpool. In de lente van 2014 en de zomer van 2015 namen ze op vijf plaatsen stalen van het ijs. Die werden in het laboratorium onderzocht op hun unieke "plastic voetafdruk".

We vonden microplastics die niet groter waren dan 11 micrometer. Ruwweg een zesde van de diameter van een mensenhaar

Gunnar Gerdts

De concentraties aan microplastics bleken 2 tot 3 keer groter te zijn dan eerder vastgesteld. "We vonden concentraties terug van meer dan 12.000 plastic deeltjes per liter zee-ijs", zegt onderzoeker Gunnar Gerdts aan de BBC. Meer dan de helft van die deeltjes bleken zo klein dat ze met gemak opgegeten konden worden door in het water levende organismen. "We vonden microplastics die niet groter waren dan 11 micrometer. Ruwweg een zesde van de dikte van een mensenhaar."

In totaal troffen de onderzoekers in het zee-ijs maar liefst 17 verschillende soorten plastic deeltjes aan. Gaande van verpakkingsmateriaal zoals polyethyleen en polypropyleen, maar ook verf, nylon, polyester en cellulose acetaat (waarvan sigarettenfilters gemaakt worden).

"Plaatselijke vervuiling door scheepvaart en visserij"

De onderzoekers wilden ook achterhalen waar die grote massa aan microplastics in het ijs vandaan komt. De onderzochte gebieden zijn dunbevolkt, dus komt er weinig afval van de kuststreken. Allicht belandt er via rivieren uit Rusland en Canada microplastics in het Noordpoolgebied.

De "plastic voetafdruk" van de partikels suggereert dat ze door oceaanstromingen aangevoerd zijn vanuit wat de Great Pacific Garbage Patch genoemd wordt, een enorme plastic vuilnisbelt in de Stille Oceaan, een van de bekendste voorbeelden van "plastic soep".

De hoge concentraties kunnen niet alleen toegeschreven worden aan bronnen buiten de Noordelijke IJszee

Ilka Peeken

Maar ook vervuiling "ter plaatse", door scheepvaart en visserij, is een bron van oorsprong, merken de auteurs van de studie op. Sommige van de microplastics in het Noordpoolijs zijn afkomstig van verf voor schepen en van visnetten.

"Onze bevindingen lijken erop te wijzen de toegenomen scheepvaart en visvangst in het Arctische gebied hun sporen nalaten", zegt Ilka Peeken, hoofdauteur van het onderzoek, aan de BBC. "De hoge concentraties aan microplastics in het zee-ijs kunnen niet alleen worden toegeschreven aan bronnen buiten de Noordelijke IJszee. Er lijkt ook sprake van lokale vervuiling."

"Niemand kan met zekerheid zeggen wat de effecten zijn"

De wetenschappers zijn bezorgd. In hun studie waarschuwen ze dat de toenemende exploitatie van het Noordpoolgebied kan leiden tot een grotere opeenstapeling van micoplastics in het ijs. Die microplastics zitten nu "gevangen", maar als het ijs smelt, onder meer door de klimaatopwarming, belanden ze terug in het water. Met nog onbekende effecten op het marine leven.  

"Niemand kan met zekerheid zeggen hoe schadelijk die minuscule partikels zijn voor het onderwaterleven, of uiteindelijk ook voor mensen", zegt Peeken.

Elk jaar komt naar schatting 8 miljoen ton aan plastic van het land in de oceanen terecht, berekende een onderzoek uit 2017. Plastic is goed voor 73 procent van marine afval wereldwijd.  

Meer lezen?