Video player inladen ...

Korea na de show en de koude noedels uit Pyongyang: wat nu?

Zowat de hele wereld heeft met verbazing en enthousiasme gezien dat de leiders van Noord- en Zuid-Korea elkaar gisteren aan de demarcatielijn in de armen vielen. De oorlogsdreiging die er nauwelijks enkele maanden nog was, leek veraf, maar is er nu echt iets veranderd? 

Koude noedels of koude soep?

Samen eten schept een band en er stond "naengmyeon", een regionale specialiteit uit de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang met koude noedels, op het menu. De Noord-Koreaanse communistische leider Kim Jong-un had daartoe speciaal een "chef" laten overkomen om zijn Zuid-Koreaanse gastheer president Moon Jae-in culinair te plezieren. Kim toonde zich overigens erg joviaal gisteren en president Moon ging graag mee in die vriendelijkheid.

De Zuid-Koreaanse president Moon wrijft zich dan ook in de handen na de top. Met zijn hernieuwde "Sunshine policy" -toenadering tot het noorden- heeft hij de oorlogsdreiging met Noord-Korea althans voorlopig achter zich gelaten. Moon stapt met die toenadering in de voetsporen van Kim Dae-jung, die in 2000 als eerste Zuid-Koreaanse president naar Noord-Korea ging en daarvoor de Nobelprijs voor de Vrede in de wacht sleepte.

Hoe echt of hypocriet is die "dooi"?

We willen de sfeer niet verpesten, maar u herinnert zich wellicht dat die eerste toenadering tussen noord en zuid nadien al snel mislukt is: anders hadden we de raketten- en kernbommencrisis van de voorbije jaren niet gekend. De spanning was vorig jaar zelfs groter dan ooit sinds het einde van de Koreaanse Oorlog in 1953.

Op dat vlak is er na het geflirt van gisteren niet veel veranderd. De "joviale" Kim leidt nog altijd een van de meest brutale en geïsoleerde dictaturen ter wereld en laat zonder verpinken leden van zijn familie en zijn regime terechtstellen als het hem belieft. Tegelijk heeft hij geen enkele concrete en controleerbare toegeving gedaan inzake het enorme militaire potentieel dat hij -zowel conventioneel als nucleair- achter de hand houdt.

De "joviale" Kim Jong-un leidt nog altijd een van de meest brutale en geïsoleerde dictaturen ter wereld en laat zonder verpinken leden van zijn familie en regime terechtstellen als het hem belieft.

Al is dat laatste misschien plots minder groot dan enkele maanden geleden. Als rapporten van Amerikaanse, Zuid-Koreaanse én Chinese geologen kloppen -en wellicht is dat zo- dan zou de ondergrondse site van Punggye-ri- waar Noord-Korea zijn kernproeven houdt, na de laatste explosie van september vorig jaar grotendeels ingestort zijn. Dat zou betekenen dat Pyongyang gewoon geen nieuwe kernproeven kan uitvoeren. Of anders: het kernprogramma staat voor lange tijd noodgedwongen "on hold" en dat kan verklaren waarom Noord-Korea plots zo poeslief wordt. En zonder nog te ontwikkelen kleinere kernkoppen, zijn die ballistische langeafstandsraketten ook niet zo dreigend meer voor de Verenigde Staten.

Tegelijk lijken de steeds scherpere internationale sancties het regime in Pyongyang nu echt pijn te doen nu achterpoortjes worden gesloten. Vandaag hebben Australië en Canada overigens aangekondigd om meer verkenningsvliegtuigen in te zetten om de naleving van die sancties te controleren.

Toch meer dan diplomatiek theater?

Toch willen realisme en gerechtvaardigd wantrouwen niet zeggen dat er gisteren niets bereikt is. President Moon heeft zichzelf diplomatiek op de wereldkaart gezet door zijn eigen weg te gaan. De alliantie met de Verenigde Staten blijft ook voor hem de hoeksteen van de veiligheid van Zuid-Korea, maar Moon wil niet de speelbal zijn van de onvoorspelbaarheid van Amerika onder president Donald Trump.

Het wegtrekken van de oorlogsdreiging -die Zuid-Korea als sociale en economische grootmacht had kunnen vernietigen- is voor veel mensen op het schiereiland een opluchting en daar kan Moon nu mee uitpakken. Zuid-Korea is immers een succesverhaal en een voorbeeld voor de regio: niet enkel heeft een scherpe economische opgang gerealiseerd, anders dan China heeft Zuid-Korea ook een geslaagde overgang van dictatuur naar de democratie gerealiseerd en recent wordt ook de wijdverspreide corruptie aangepakt.

De verdeeldheid tussen noord en zuid langs de frontlijn van 1953 wordt in de psyche van de trotse Koreaanse natie aangevoeld als een litteken

Moon speelt ook op de emotie en het nationalisme van zijn landgenoten. De scherpe verdeeldheid tussen noord en zuid langs de frontlijn van 1953 wordt in de psyche van de trotse Koreaanse natie aangevoeld als een litteken, te meer omdat die het gevolg is van de Tweede Wereldoorlog waaraan Korea -anders dan Duitsland- geen schuld had, maar het slachtoffer was.

De hereniging van Korea zal dal wel een verre droom zijn -beide systemen lijken onverzoenbaar- samenwerking kan wel. Nieuwe contacten via transport en investeringen kunnen Zuid-Koreaanse bedrijven toelaten om goedkoop in het noorden te produceren, net zoals in de inmiddels gesloten economische zone van Kaesong en ook familiereünie's zijn voor veel Koreanen belangrijk. Twee kernvragen blijven open: hoe zal de top tussen Kim Jong-un en Donald Trump verlopen en in welke mate is het regime in Pyongyang bereid om zich meer open te stellen. Niets is zeker: in het verleden is er al twee keer een "dooi" geweest telkens na het bezoek van een Zuid-Koreaanse president aan Noord-Korea en telkens zijn we nadien in een nieuwe crisis verzeild geraakt.