Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Is Emmanuel Macron de nieuwe Tony Blair?

"Als jonge Franse president heeft Emmanuel Macron zich als wereldleider al stevig op de kaart gezet. Dat komt hem niet slecht uit, want op andere fronten lopen de zaken niet zo best. Het is een oude truc: als ze thuis zien dat je goed opschiet met de groten der aarde, dan zijn ze trots en in hun sas." Hendrik Vos over de opvallende reis van Macron naar de VS en Donald Trump.

labels
Hendrik Vos
Hendrik Vos en Rob Heirbaut schrijven om de twee weken beurtelings een opinietekst, respectievelijk analysetekst, over Europese politiek. Vos is hoogleraar aan de Universiteit Gent, waar hij directeur is van het Centrum voor EU-studies. Heirbaut is VRT-journalist, gespecialiseerd in de EU.

De partyflight van Emmanuel Macron zit erop. Hij is gaan feesten in Amerika en de wereld heeft het geweten. Geamuseerd en verbaasd keek de internationale pers toe hoe de Amerikaanse en de Franse president elkaar omhelsden, knuffelden, vastpakten, kusten en steeds opnieuw begroetten. Elke vijf minuten veinsden ze een ontmoeting, als waren het broers die op peuterleeftijd per ongeluk gescheiden raakten en elkaar nu toevallig terugvonden in de tuin van een groot wit huis in Washington.

Ze hebben een boom geplant, ze vergaderden, ze dronken een glas, ze zaten naast elkaar bij het eten, en ze overtroefden elkaar in het strooien van complimenten. Het toneel duurde drie dagen aan een stuk en de acteurs leken zich warempel oprecht te amuseren.

Eten in de Eiffeltoren

Weinig Europese leiders staan inhoudelijk zo ver van Trump als Macron. De Franse president gelooft in Europese samenwerking, wil een ambitieus klimaatbeleid en verdedigt de afspraken die gemaakt zijn met Iran.

Zijn Amerikaanse collega heeft het nooit voor de Europese Unie gehad, hij bewierookte de brexit, trok zijn land terug uit het Parijse klimaatakkoord en wil de deal met Iran opzeggen.

Je zou verwachten dat Macron dan misprijzende tweets verstuurt, ruzie stookt, giftige opmerkingen maakt en met zijn ogen draait als het over Trump gaat. Maar hij doet precies het omgekeerde. Iedereen lacht met Trump en dus doet Macron dat niet. Integendeel, hij nodigt hem uit in Parijs op de nationale feestdag en hij gaat met hem eten in de Eiffeltoren.

Als Trump een hand geeft en niet loslaat, speelt Macron het spel gewoon mee. Hij doet niet aan Trump-bashing zoals de rest. Hij plaatst er zich boven. Maar tegelijk benadrukt hij dat hij andere ideeën heeft. Met zijn speech in het Amerikaanse Congres liet Macron openlijk blijken dat hij over ongeveer alles het omgekeerde denkt van Trump. Op die manier timmert hij op een wat aparte manier aan zijn internationaal prestige.

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Gymnastiek in het Congres

Veel bijzondere of verrassende dingen heeft Macron eigenlijk niet verteld aan de Amerikaanse parlementsleden. Hij had het over de klimaatverandering, over het belang van internationale samenwerking, over het gevaar van fake news, over vrije handel en welvaart, over de dreiging van nationalisme. Hij zei precies wat hij tijdens zijn campagne vertelde en wat de meeste Europese politici bepleiten. Niet veel meer, en ook niet veel minder.

De hele speech lang leek het Congres nochtans op een turnzaal: elke halve minuut klapten de parlementsleden driftig met hun handen, sprongen ze op, en gingen vervolgens weer zitten. Een uur lang duurde deze gymnastiek.

Het was niet zozeer de inhoud van Macrons boodschap die verraste, maar wel zijn stijl. Er stond een president vol zelfvertrouwen en pratend in een soort Engels dat charmant en net verstaanbaar genoeg was.

Zijn boodschap verschilt van die van Trump, maar qua stijl zijn er gelijkenissen. Beide presidenten doen op een intuïtieve manier aan politiek, ze komen niet uit traditionele partijapparaten, ze trekken zich weinig aan van het klassieke diplomatieke protocol en ze doen soms precies het tegenovergestelde van wat er in hun functie van hen wordt verwacht. Kortom, ze doen vooral gewoon hun goesting.

En die stijl appreciëren ze klaarblijkelijk van elkaar. Op die manier kan Macron het zich permitteren om Trump te bekritiseren zonder ook maar een halve brug te verbranden.

Alle fronten tegelijk

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Als jonge president heeft Macron zich als wereldleider al stevig op de kaart gezet. Dat komt hem niet slecht uit, want op andere fronten lopen de zaken niet zo best. Macron had beloofd dat hij Frankrijk en Europa zou hervormen, maar in eigen land wordt er driftig gestaakt tegen zijn plannen en in de Europese Unie vindt hij geen steun voor zijn voorstellen om de eurozone te versterken.

Strategisch is het slim om nu op alle linies tegelijk te strijden en te hopen dat de ene beweging positief afstraalt op de andere. De niveaus beïnvloeden elkaar: toen bleek dat Macrons voorganger, François Hollande, in Frankrijk niets in beweging kreeg, was hij meteen ook zijn Europees prestige kwijt.

Macron wil het zover niet laten komen en beukt er overal op in. Hij hoopt vast dat hij zijn internationale glans nu in Frankrijk en Europa kan verzilveren: wie goede vriendjes is met de bazen in Washington, zal ook in eigen regio dan wel respect afdwingen.

Het is een oude truc: als ze thuis zien dat je goed opschiet met de groten der aarde, dan zijn ze trots en in hun sas. Je kan je dan in eigen land wat meer veroorloven. Soms werkt dat inderdaad. Maar het kan ook tegenvallen, en een deel van de Fransen was toch al erg kritisch voor de show die hun president daar in Amerika had opgevoerd.

De Franse Tony Blair

Waarnemers steken hier en daar eveneens een waarschuwende vinger op. Er was twintig jaar geleden ook zo eens een populaire wonderboy die zijn land, Europa en de wereld ging veranderen. Het was geen Fransman, maar een Brit: Tony Blair. Jong, dynamisch en altijd in een schoon kostuum. Hij zou het Verenigd Koninkrijk in het hart van de Unie plaatsen en tegelijk goede relaties met de Amerikanen onderhouden. Hij trok ermee ten strijde, niet in Syrië, maar in Irak.

Het sprookje heeft een jaar of tien geduurd, en toen was het abrupt en helemaal voorbij. Een happy end was het niet. Blair verloor zijn godenstatus, verspeelde al zijn krediet en ging de geschiedenis in als de poedel van George Bush. Hij kreeg zijn land nooit in het centrum van Europa. Integendeel, het gleed altijd verder naar de rand, om er wat later dan ook af te vallen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.