Video player inladen ...

Mei '68: strijd tegen autoriteit of beweging van salonrevolutionairen?

Mei '68 is veel meer dan de meirevolte in Frankrijk, maar staat voor een contestatiegolf tegen de gevestigde waarden die in de jaren 60 grote delen van de wereld overspoelde. Dat uitte zich onder meer in Leuven Vlaams bij ons, maar ook in Vietnambetogingen, de Praagse Lente en het toenmalige Tsjechoslowakije, de Provo-beweging in Nederland, de burgerrechtenbeweging in de VS of de Flowerpower.

Betogingen tegen de oorlog die de Amerikanen in Vietnam voerden: ze vonden niet alleen plaats in de VS zelf, maar ook in veel andere landen. De oorlog tegen de Noord-Vietnamezen was een gevolg van de Koude Oorlog, waarbij het Westen en het communistische Oostblok tegenover elkaar stonden, maar gold ook als symbool van sociaal-economisch en politiek onrecht.

De beweging tegen de Amerikaanse inmenging in de oorlog begon onder vredesactivisten en linkse intellectuelen aan universiteiten in de VS, maar groeide vanaf 1965, nadat de VS Noord-Vietnam waren beginnen bombarderen. 

Ook de Afro-Amerikaanse burgerrechtenbeweging is een uiting van mei 68. Die emancipatiebeweging was al in de jaren 50 begonnen, maar roerde zich vooral in de tweede helft van de jaren 60. "I have dream", zei Martin Luther King in 1963. Ironisch genoeg kwam aan die droom voor een betere toekomst voor zwarte Amerikanen een eind in april 1968, toen King vermoord werd.

Lees verder onder de foto.

AP2006

Tegen het rode gezag

Mei 68 valt in de Praagse Lente, toen de Tsjechoslovaakse leider Alexander Dubcek zijn land een meer gematigde koers wilde laten varen, tegen de wil van zijn communistische broodheren in Moskou.

Dat inspireerde ook andere protestbewegingen. Mensen wilden gebruikmaken van hun vrije meningsuiting en kwamen massaal op straat. Studenten wilden deelnemen aan de westerse jeugdcultuur, arbeiders lieten hun ongenoegen blijken en hoopten een verbetering van hun situatie.

In augustus vond Moskou het welletjes en maakten Russische tanks een einde aan die voor het Oostblok ongeziene openheid. Er kwam een nieuwe partijleider aan de macht in Praag en de Tsjechoslovaken marcheerden voortaan weer mooi in de pas.

Lees verder onder de foto.

1968 AP

Ter provocatie

Bij onze mondige noorderburen ontstond in 1965 Provo. De term "provo" komt van "provoceren". De beweging stelde zich vooral tot doel de gevestigde orde te provoceren. Daarnaast probeerde Provo oplossingen voor een aantal mistoestanden in de maatschappij aan te reiken.

Bekend is het wittefietsenplan, een gratis fietsdeelsysteem voor Amsterdam. Maar het plan bleef een plan, en Provo hief zichzelf eigenlijk al op in 1967. Kwestie van zelf geen gevestigd instituut te worden.

Lees verder onder de foto.

(c) Koen Wessing/ Hollandse Hoogte

Voor de eigen taal, tegen het gezag

"Leuven Vlaams" is nog een andere uiting van de geest van mei '68. Deze protestbeweging was niet alleen gericht tegen de bisschoppen, die de Leuvense universiteit tweetalig wilden houden. Vlaamse studenten pikten het niet dat dit mogelijk kon leiden tot een uitbreiding van Franstalig gebied in de richting van Vlaanderen. Anti-autoritair met een communautair sausje erover, dus.

Toch gaat "Leuven Vlaams" ook breder, want het is ook een protestbeweging tegen het ouderwetse en paternalistische gezag. Dat zou niet alleen leiden tot de splitsing van de universiteit, maar indirect ook tot de val van de regering-Vanden Boeynants-De Clercq en de splitsing van de toen nog unitaire Christelijke Volkspartij.

Product van optimisme

De "soixante-huitard" is als het ware het product van het optimisme van de jaren 60. Meestal gaat het niet om mensen die strijd voeren om hun eigen miserabele lot te verbeteren, maar om bijvoorbeeld studenten die nog heel wat van het leven te verwachten hebben. En in die "golden sixties" leken de bomen tot in de hemel te groeien. "Ik zie het vooral als een soort emancipatiebeweging", zegt Gui Polspoel in "Hautekiet" op Radio 1.  

Flowerpower en hippies putten ook inspiratie uit mei 68. Protesteren tegen oorlog, honger en armoede en zelf in een commune leven, wiet roken en naar psychedelische muziek luisteren: niet iedereen kon deze open manier van leven waarderen.

En dan is er nog de muziek. Onder meer The Beatles, Joan Baez, Melanie, Bob Dylan en The Doors hebben meegeschreven aan de soundtrack van mei 68, een soundtrack die vandaag nog altijd vaak wordt beluisterd.

AP2006

Jan Decorte: "Tot mijn 18e was ik dood en toen gebeurde mei '68"

Kunstenaar Jan Decorte en journalist Rik Van Cauwelaert waren beiden 18 in '68 en ze zijn beiden 68 in 2018. "Terzake" bracht hen samen aan de vooravond van de verjaardag van mei '68. Decorte en Van Cauwelaert beleefden die periode elk heel anders en oordelen anders over de betekenis ervan voor vandaag.

Video player inladen ...