Video player inladen ...

Wat is de 'Windrush-generatie' die de Britse minister Amber Rudd haar baan kostte?

Tussen 1948 en 1971 zijn tienduizenden mensen uit Britse gebieden in de Caraïbische Zee geëmigreerd naar Groot-Brittannië. Zij en hun kinderen en kleinkinderen zitten vaak zonder verblijfsvergunningen en riskeren nu om hun baan te verliezen of zelfs uitgezet te worden.

Gisteren is de Britse minister van Binnenlandse Zaken Amber Rudd opgestapt als belangrijkste politieke slachtoffer van het Windrush-schandaal dat Groot-Brittannië nu al enkele weken in zijn greep houdt. Rudd werd onder meer een gebrek aan dossierkennis verweten, maar ook het feit dat haar administratie blijkbaar streefcijfers had om mensen die vaak al decennia het land woonden, maar geen echte papieren hadden, buiten te gooien.

In veel van die gevallen gaat het om mensen van de Windrush-generatie en hun afstammelingen. Die naam slaat op het schip Empire Windrush dat op 22 juni 1948 in Londen aanmeerde. Aan boord waren 492 mensen uit Jamaica, Barbados en andere Caraïbische eilanden die toen nog een onderdeel vormden van het Britse rijk. Onder hen waren veel kinderen en ook oorlogsveteranen. Die vooral zwarte mensen waren toen welkom om het land op te bouwen na de verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog en deden vooral laaggeschoold werk, al zouden sommigen zich opwerken.

De volgende decennia zouden nog een half miljoen mensen uit landen van het Britse Gemenest of Commonwealth naar het VK komen. In 1971 gaf een nieuwe immigratiewet die mensen die al het in het VK woonden, het recht op er onbeperkt te blijven, maar nieuwe kandidaat-migranten werden enkel toegelaten als ze een werkvergunning hadden en konden bewijzen dat een ouder of grootouder geboren was in het Verenigd Koninkrijk.

Prins Charles was in 1998 eregast op een reünie van mensen van de Windrush.

Waarom is dat nu plots een probleem?

Probleem is dat een aantal landen van oorsprong sindsdien onafhankelijk zijn geworden en dus niet langer Brits zijn, ook al zijn ze lid van het Gemenebest. Een ander probleem is dat Binnenlandse Zaken al die jaren geen of weinig werk heeft gemaakt van het officieel erkennen van die mensen en dat veel archieven intussen vernietigd zijn.

Een verstrenging van de immigratiewet in 2012 eiste dat mensen voortaan geldige verblijfsvergunningen moesten kunnen voorleggen om eigendommen te kopen, en te kunnen genieten van gezondheidszorg, pensioenen of andere uitkeringen. Of anders: veel van die mensen riskeerden plots om dat allemaal te verliezen. Meer nog: een aantal van die mensen en hun afstammelingen kregen te horen dat ze het land zouden worden uitgezet en voor velen is dat intussen gebeurd. Dat ging dan naar landen waar ze nooit geweest waren en niemand kenden.

De verontwaardiging daarover is groot, niet enkel bij de mensen van de "Windrush-generatie", maar ook bij de oppositie en zelfs binnen de regerende Conservatieve partij. Premier Theresa May heeft intussen haar excuses aangeboden aan de leiders van landen in de Caraïben en ook ex-minister Amber Rudd heeft dat gedaan, maar toen bleek dat de administratie streefcijfers had om mensen uit te wijzen, nam ze ontslag. Probleem is ook dat Theresa May voor ze premier werd, minister van Binnenlandse Zaken was en dus ook een tijd verantwoordelijk was voor die gang van zaken.

De ironie wil dat een model van het schip Windrush te zien was tijdens de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Londen in 2012 terwijl er jaarlijks een Windrush Day op 22 juni wordt gevierd.

1948 AP