Video player inladen ...

Belgische en Nederlandse grootouders ongerust over kalifaatkinderen

Wat moet er gebeuren met de 145 jonge kinderen van Belgische Syriëgangers die momenteel nog in Syrië en Irak verblijven? Zeker driekwart van de kinderen is jonger dan zes, het grootste deel zelfs tussen 0 en 3 jaar oud. Volgens Child Focus is België verantwoordelijk voor het terughalen van de kalifaatkinderen. De regering besliste eind vorig jaar dat Belgische kinderen onder de 10 jaar automatisch recht hebben op terugkeer naar ons land. Maar wie moet dat organiseren en hoe lang kan dat nog duren?

Een aantal Belgische en Nederlandse grootouders trok de afgelopen dagen aan de alarmbel. Zij kregen verontrustende berichten vanuit de Koerdische kampen in Noord-Syrië, waar veel westerse vrouwen die zich ooit aansloten bij terreurgroep IS nu gevangen zitten samen met hun jonge kinderen. Een aantal van hen zou onlangs door of met medeweten van de Koerden terug gebracht zijn vanuit twee kampen naar het laatste stukje IS-gebied rond Aboe Kamal in Zuid-Oost Syrië, op de grens met Irak.

Een hoge Koerdische official ontkende aan Rudi Vranckx formeel dat er een deal bestaat tussen de Koerden en IS over gevangenenruilen met westerse vrouwen. Vanuit IS-gebied kreeg onderzoekster Marion van San wel bevestiging van een Nederlandse vrouw. Rudi Vranckx contacteerde ook zelf een IS-informant. 

Video player inladen ...

De afgelopen dagen verzamelde de Vranckx-redactie nog een aantal getuigenissen uit verschillende kampen maar ook vanuit IS-gebied. Deze bronnen beamen de geruchten, al blijft het moeilijk om te verifiëren om hoeveel vrouwen het precies gaat, wie er achter zit en wat de motieven kunnen zijn.

Voor de achterblijvende grootouders van de kalifaatkinderen zijn deze berichten een teken dat de tijd dringt. De situatie in de kampen zou verslechteren en een mogelijke terugkeer van hun kleinkinderen naar IS-gebied, betekent voor hen terug naar af in de hoop ze ooit terug te zien.

Video player inladen ...

Jonger dan 10

De Belgische overheid haalt, actief geen vrouwen en mannen terug die ooit richting Syrië of Irak reisden om zich bij aan te sluiten bij IS. Volwassenen en minderjarigen ouder dan 10 vormen een te groot veiligheidsrisico, zo luidt het. Voor de Belgische kinderen jonger dan tien jaar maakte de regering evenwel een uitzondering. Zij hebben automatisch het recht om terug te keren naar ons land en voor hen zal hier ook gepaste opvang worden voorzien, zo kondigde Minister van Justitie Koen Geens eind 2017 aan.

Hoe de terugkeer in de praktijk moet gebeuren is onduidelijk. Driekwart van de kinderen is jonger dan zes, het grootste deel is tussen de 0 en 3 jaar en dus in het gebied geboren. Vaak is het onduidelijk waar ze zich precies bevinden en aantonen of ze al dan niet over de Belgische nationaliteit beschikken is vaak erg moeilijk. Meestal kan dat enkel door middel van een dna-test.

Volgens N-VA-fractievoorzitter Peter De Roover kunnen kinderen die eventueel met de hulp van hun grootouders in de Belgische ambassade in Turkije of in ons land opduiken, wel opvang verwachten: “maar je kan niet verwachten dat wij actief in oorlogsgebied op zoek gaan naar die kinderen, dat zijn toch minder voor de hand liggende toestanden." zo zei hij eerder in Terzake. "In eerste instantie is dat de verantwoordelijkheid van diegenen die naar daar getrokken zijn.”

Impasse

Een aantal van de 145 kinderen bevindt zich mogelijk nog in door IS-gecontroleerd gebied op de grens met Syrië en Irak. Maar een grote groep kinderen is intussen wel gelokaliseerd en worden meestal samen met hun moeders vastgehouden in door Koerdische bewaakte kampen in Noord-Syrië. De Koerden hebben eerder al aangegeven dat ze van de buitenlandse vrouwen af willen en staan open om hierover met Westerse landen te onderhandelen. Met België is voor zover bekend nog niet gesproken en ons land heeft ook geen officiële diplomatieke betrekkingen met het zelfverklaarde autonome Koerdische deel van Syrië, wat de impasse voor de kinderen alleen maar groter maakt.

Kritiek

Er is dan ook kritiek op de houding van België t.a.v. de kalifaatkinderen. Ons land zou te weinig ondernemen om de kinderen terug te halen. Zowel de Waalse als de Vlaamse Kinderrechtencommissaris vragen de regering om meer inspanningen te leveren. Ze verwijzen naar het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind dat ons land verplicht kinderen te beschermen en volgens hen dus te repatriëren, ook uit oorlogsgebied. Daarnaast vindt Vlaams Kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen ook dat de overheid die kinderen moet re-integreren in de Belgische samenleving.

Ook Unicef vraagt om snel met een oplossing te komen. "Kinderen zijn kinderen en we moeten die kinderen helpen." zo zei Geert Cappelaere, regionaal directeur van Unicef in het Midden-Oosten vorige maand. “We kunnen hen niet verantwoordelijk stellen voor soms extreem geweld dat hun familieleden hebben gepleegd. We mogen ook hun toekomst niet hypothekeren wegens zaken waar zij helemaal niet verantwoordelijk voor zijn."

Maar ook Federaal procureur Frédéric Van Leeuw vindt dat België actief deze kinderen moet opsporen en terughalen. Bij RTBF zei hij daarover onlangs: "Ons land heeft daar een rol in te spelen, want noch Irak, noch Syrië heeft de capaciteit om die kinderen te repatriëren en het is voor hen ook geen prioriteit". Hij wijst ook op de risico’s voor de families in België: "Deze kinderen hebben hier familie, zoals grootouders. Zij zouden de kinderen zélf kunnen proberen zoeken en naar hier halen."

Onschuldige kinderen prioriteit

Intussen zoeken verschillende grootouders nog altijd naar antwoorden op hoe ze hun kleinkinderen uit deze impasse kunnen halen. Ze kijken hierbij vooral in de richting van de politiek en verwijzen naar landen als Frankrijk, dat wel actief jonge kinderen repatrieert. Het is afwachten of het initiatief dat Child Focus nu lanceert ook effectief iets in beweging zet, ook op Europees vlak. Voor grootvader Hoessein is het duidelijk: “Mijn dochter moet gestraft worden, maar mijn kleinkinderen zijn onschuldig. We mogen de kleinkinderen niet de rekening presenteren van de fouten die gemaakt zijn door hun ouders”.

Bekijk hier de volledige reportage uit Terzake:

Video player inladen ...