Nee, het is niet zomaar een jurkje!

"Jongens toch, het is maar een jurk!". Met deze zin verdedigde Keziah Daum zich toen ze bakken kritiek kreeg op sociale media, omdat ze voor het galabal van de school een rode Chinese jurk droeg. Volgens Christina De Witte klopt die uitspraak niet. "Culturele toe-eigening (cultural appropriation) gaat over macht en oppressie."

labels
Christina De Witte
Christina is 21, cartooniste, illustratrice en schrijfster. Ze maakt webcomics over het dagelijks leven onder de naam Chrostin.

Een tijdje geleden veroorzaakte de 18-jarige studente Keziah in Utah een forse mediarel omdat ze een rode cheongsam (of qipao) droeg op een galabal. De qipao is een eendelig, traditioneel Chinees kleed dat zijn oorsprong kent in het door Manchu geregeerde China in de 17e eeuw.

Kleine nuance: Keziah is niet Chinees. En dat was voor velen een probleem. Anderen vonden het dan weer "maar een kleed". Maar is dat echt zo? 

Sinds ze haar galafoto's op Twitter smeet, krijgt ze bakken kritiek. "Mijn cultuur is niet jouw esthetiek", zeggen sommigen. "Deze mensen hebben hard moeten vechten om extreme obstakels te overwinnen. Om daarna zomaar onderworpen te worden aan het Amerikaanse consumentisme en tegemoet te komen aan een wit publiek, loopt parallel met de koloniale ideologie."

Toen ik de heisa voor het eerst zag passeren op Instagram, dacht ik: "Ocharme, ze weet echt niet beter." Ik ging ervan uit dat ze erg onwetend was. Ze zag dit kleed wellicht hangen in de winkel en wou eens origineel uit de hoek te komen.

Keziah is ongetwijfeld een leuke tiener en ze verdient het niet om persoonlijk aangevallen te worden, maar het debat rond haar galakleed is heel terecht.

En die cringeworthy "groet" hoefde ook niet. De studente kondigde een tijdje later aan dat ze haar foto’s niet ging verwijderen. Ook dat ze de Chinese cultuur niet wou beledigen. Ze verwijderde de post niet omdat ze volgens haar niks anders laat zien dan de liefde voor de cultuur. "Het is gewoon een fucking kleed", voegt ze toe.

Ik ben zelf niet van Chinese afkomst, mijn roots liggen ergens anders in Azië. Zelfs dat betekent geen green card voor mij om Koreaans of Japans traditioneel gelinkte kledij te dragen in de vorm van alledaagse mode of esthetiek.

Culturele toe-eigening (cultural appropriation) gaat over macht en oppressie, en voor velen is deze situatie het klassieke voorbeeld van het ingebakken systeem waar mensen alleen de favoriete onderdeeltjes van een bepaalde cultuur uitkiezen en meedragen, zonder die cultuur echt te kennen. Om daarna te zeggen dat "we dankbaar zouden moeten zijn". Als Keziah de Chinese cultuur echt zou kennen en appreciëren, kende ze ook de traditionele waarde achter dit gewaad. En dan wist ze ook dat het niet "gewoon" een kleed was.

Waar een gemeenschap decennia lang voor heeft gevochten, kan in één seconde haar culturele waarde verliezen

Ik snap de heisa maar al te goed. Toen ik vroeger als kind in typisch Thaise kledij naar school ging, werd ik uitgelachen. Het is gewoon niet eerlijk dat (jonge) mensen met verschillende (en niet alleen Aziatische) achtergronden geridiculiseerd worden voor het dragen van exact dezelfde traditionele gewaden.

Waar een gemeenschap decennia lang voor heeft gevochten, kan in één seconde haar culturele waarde verliezen omdat het gecommercialiseerd wordt voor het grote publiek. De mensen die hier geen graten in zien en claimen dat er niks mis mee is, praten vanuit een geprivilegieerde positie, en dat is precies de reden waarom de meningen verdeeld zijn.

Exact hetzelfde gevoel kreeg ik bij de nieuwste single van Nicki Minaj, "Chun-Li", waarbij ze deze woorden zingt:

I went and copped the chopsticks. Put it in my bun just to pop shit”. (Ik knapte de chopsticks, deed ze in mijn knotje gewoon om cool te doen)

Chopsticks zijn, zoals je al weet, geen accessoires: je eet ermee. Volgens de etiquette mag je zelfs de stokjes nooit in een ‘X’ leggen, of verticaal in rijst steken.

Maar mogen we dan echt helemaal niks meer?

Kunnen we onze appreciatie niet eens meer uiten door iets te dragen dat we esthetisch vinden? Jammer genoeg is het iets complexer dan dat. Het kan gevaarlijk worden als je iemands cultuur overneemt zonder te beseffen welke obstakels deze mensen hebben moeten overwinnen. 

Het draait vooral om respect en educatie

Oké, er knapt elke keer een zenuw in mij als ik de zoveelste wanna-be kimono zie passeren op Coachella. Maar dat maakt op zich deze mensen geen volbloed racisten, toch?

En sure, de nieuwe Nicki Minaj is erg catchy, maar onthoud dat het erg belangrijk is om de geschiedenis en traditionele waarde achter bepaalde elementen te kennen voor je een hulde brengt aan je favoriete cultuur. Het draait vooral om respect en educatie, en ik denk dat we allemaal wel iets kunnen bijleren.

En laat ons hopen dat Keziah haar lesje heeft geleerd. Al bij al is het nog belangrijker om deze problematieken op een constructieve manier aan te kaarten en zo een eerlijke discussie te starten. Liefst nog met een open hart en geest.

Door haar (en duizenden anderen) te gaan haten en beledigen, nemen we twee stappen terug. Dus ga de conversatie aan, en leer anderen iets bij over jouw cultuur en zo zijn we alweer een klein stapje dichter bij wederzijds respect.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.