Plaatselijke verkiezingen in Engeland: helemaal niet te vergelijken met die in ons land

In Engeland zijn er plaatselijke verkiezingen. Als u dacht dat u die kunt vergelijken met de plaatselijke verkiezingen in België: vergeet het maar. Plaatselijke verkiezingen in Engeland lijken niet op wat wij ons daarvan voorstellen. 

Alleen in Engeland

In oktober verkiezen wij in België gemeenteraden. Elke gemeente, elke stad. In heel het land. Dat is meteen een eerste verschil. De verkiezingen morgen hebben alleen plaats in Engeland, dus niet in Schotland, Wales en Noord-Ierland. En niet in alle gemeenten van Engeland. Dat is een tweede verschil. 

Niet elke gemeente

Niet elke gemeente trekt naar de stembus. Om te beginnen zien de Engelse gemeenten er anders uit dan de onze. Of tenminste: ze worden anders bestuurd, want niet elke gemeente heeft een gemeenteraad. Sommige gemeenten voegen hun bestuurlijke eenheden samen. Neem nu bijvoorbeeld Thetford, een stadje van ongeveer achtentwintigduizend inwoners. Thetford heeft geen eigen gemeenteraad, maar vormt samen met enkele andere gemeenten het lokale kiesdistrict Breckland.

Om de vier jaar. In principe.

Dus stemmen ze morgen in Thetford voor de raad van Breckland, hoor ik u al vragen? Welnee, dat zou, naar Engelse normen, weer veel te eenvoudig zijn. De laatste keer dat ze in Breckland stemden, was in 2015. De (meeste) lokale verkiezingen vinden in Engeland in principe plaats om de vier jaar. Dus niet in Breckland.

Geen burgemeestersverkiezingen. Of toch niet overal.

Waar zijn er dan wel verkiezingen? In ongeveer 150 andere gemeente- en districtsraden. Om te beginnen in de Londense "boroughs", daar zijn er 32 van. Om het nog wat ingewikkelder te maken, zijn er in enkele Londense gemeenten ook burgemeestersverkiezingen (Hackney, Lewisham, Newham en Tower Hamlets), en dat is iets anders dan lokale verkiezingen. Groot-Londen kiest geen nieuwe burgemeester. De huidige, Sadiq Khan, werd pas twee jaar geleden (rechtstreeks) verkozen.

"Leader of the Council"

Want maar enkele tientallen Engelse gemeenten hebben wat wij "een burgemeester" noemen. Londen is daar één van. De meeste gemeenten of districten hebben een "leader of the council", dat is de leider van de grootste politieke partij in het district. Die fungeert als burgemeester, maar mag zich geen "mayor" noemen. Hij is gewoon: "leader of the council".

Niet alle zetels verkiesbaar

Bent u nog mee? Om het nog wat ingewikkelder te maken: niet alle raden worden vandaag in hun totaliteit verkozen. In een aantal raden zijn maar een handvol zetels opnieuw verkiesbaar. Bijvoorbeeld een derde van het totale aantal. Een ander derde wordt volgend jaar verkozen. En een ander derde over twee jaar.

Nationale repercussies

Wat hebben de lokale raden te zeggen? Wel, veel over huisvuilophaling, regionaal openbaar vervoer, sociale huisvesting. Per definitie dus zaken die te maken hebben met het regionale bestuur. Zijn die verkiezingen voor ons over het Kanaal dan helemaal oninteressant? Nee. Ze kunnen wel degelijk nationale repercussies hebben, voor de regering in Westminster dus.

Signaalfunctie

Want wanneer een politieke partij het plaatselijk slecht doet, zal het regionale parlementslid zich zorgen maken over de eigen politieke toekomst. De lokale verkiezingen hebben dus een grote nationale signaalfunctie. En omgekeerd straalt de nationale politiek ook af op de plaatselijke verkiezingen.

Wie pikt zetels in van wie?

Eerste minister Theresa May zal dus met veel spanning toekijken op de resultaten morgen: zal haar Conservatieve Partij standhouden in de Conservatieve bolwerken? En omgekeerd: zal Labour standhouden in zijn eigen sociaaldemocratische bolwerken? En wie pikt zetels in van wie? Het zijn de eerste verkiezingen sinds die voor het parlement bijna een jaar geleden, en ondertussen is er veel gebeurd.

En Theresa May?

Er was het recente Windrushschandaal, dat aan Mays minister van Binnenlandse Zaken haar ministerpost kostte. Er waren de brexitonderhandelingen, die niet echt van een leien dakje lopen. En er was de brand in de Grenfelltoren vorig jaar, die aan 71 mensen het leven kostte. Ook in die gemeente, Kensington and Chelsea, trekken ze vandaag naar de stembus.