Video player inladen ...

Belastingcontroles brengen steeds minder op: van 1 miljard euro in 2013 naar 120 miljoen vorig jaar

1 miljard euro, zoveel brachten de aangekondigde belastingcontroles op in 2013. Vier jaar later blijft daar nog een schamele 120 miljoen euro van over. Dat blijkt cijfers van de overheidsdienst Financiën die VRT NWS kon inkijken. Ook het aantal controles daalt. Francis Adyns van de federale overheidsdienst Financiën verdedigt zich in "De Markt". Volgens hem is niet het aantal, maar wel de efficiëntie van de controles belangrijk.

De fiscus kondigt ieder jaar extra controles aan in enkele vooraf bepaalde categorieën. In 2013 brachten die aangekondigde controles in totaal 1,05 miljard euro op, vier jaar later blijft daar nog een schamele 120 miljoen euro van over. In dezelfde periode daalde het aantal controles van bijna 60.000 naar 13.000.

Volgens minister van Financiën Johan Van Overtveldt moeten die specifieke controles veel breder bekeken worden. "Het gaat hier over de specifieke doelgerichte controles. Het gaat niet over de algemene controles, die gewoon blijven doorlopen, en ook niet over de inspanningen en acties van de BBI. Als je weet dat we bij de BBI vorig jaar 2,1 miljard euro aan invorderingen hebben uitgeschreven. Dat is meer dan 400 miljoen euro meer dan het jaar voordien. Er is 300 miljoen euro effectief geïnd, ook dat is een pak meer dan een jaar voordien."

Dat de verschillen tussen de jaren zo groot zijn, ligt aan de doelstellingen van de specifieke controles, zegt Van Overtveldt. "Als je het ene jaar grote rubrieken bij ondernemingen gaat onderzoeken, dan is de kans groot dat je veel geld uit die controles haalt. Maar als je het jaar nadien eerder bepaalde aspecten uit de personenbelasting gaat bekijken, is het bijna a priori zo dat die opbrengst minder gaat zijn."

Datamining

Maar er is toch een opvallende dalende trend, zowel bij de opbrengsten als bij het aantal controles. Marc Nijs van de christelijke vakbond ACV verwijst daarvoor naar de besparingen bij Financiën: “Het aantal controlerende ambtenaren is de afgelopen jaren stevig gedaald. Dan kan je ook minder controles doen.”

De fiscus zet wel meer in op datamining, zegt Francis Adyns, woordvoerder van de federale overheidsdienst Financiën : met verzamelde gegevens berekent de computer waar er waarschijnlijk overtredingen zijn begaan. Minder controles dus, maar wel efficiëntere controles. De controleurs zoeken waar er overtredingen te vinden zijn en verspillen geen tijd aan bedrijven die hun boekhouding in orde hebben. "We komen uit een tijdperk dat dossiers werden omgekeerd om ze om te keren", zegt Adyns, "nu gebeurt die selectie centraal, zodat we enkel de dossiers omkeren waar er iets te vinden is."

Efficiënter?

In 2013 bijvoorbeeld werden voor elke 100 aangekondigde controles die de fiscus uitvoerde 56 fouten ontdekt. De cijfers tonen dat er in 2015 een mooie vooruitgang was naar 65 procent, maar ook dat de efficiëntie in 2016 een stevige duik nam. Vorig jaar herstelde het cijfer en kwam het weer bijna op het niveau van twee jaar ervoor. Ook Nijs stelt de efficiëntie in vraag. “Dat begrijpt geen mens”, fulmineert hij. “De administratie verklaart dat ze efficiënter bezig zijn, maar dat strookt totaal niet met wat de ambtenaren ter plekke ervaren.”

De cijfers geven een rooskleurig beeld, want een deel van de fouten wordt achteraf nog rechtgezet. Wie het oneens is met een correctie van de fiscus na een controle, kan daarvoor terecht bij de overheidsdienst Financiën. Tussen 2014 en 2016 werden van alle soorten controles in totaal meer dan 190.000 geschillen beslecht. In de helft van de gevallen kreeg de belastingbetaler volledig of gedeeltelijk gelijk. Dat betekent dus dat de controleur een vergissing maakte en dat de verkregen opbrengsten geheel of gedeeltelijk terugbetaald worden.

Het zegt veel over de kwaliteit van het werk van de controleurs. Dat ligt volgens de vakbonden aan tijdgebrek. “We krijgen de tijd niet om grondig te controleren", verklaart Nijs, "er is geen probleem als de dossiers niet goed zijn, maar wel als de dossiers niet gedaan zijn”. Volgens Adyns is er tijd voorzien om grondig te controleren: “80 procent van de controles wordt centraal bepaald door het systeem, maar die overige twintig procent kan de controleur zelf invullen. Al moet ik toegeven dat daar vroeger meer tijd voor was.”

Bekijk het hele gesprek met Francis Adyns in 'De Markt', om 12.35 uur op Eén.