Het debat over het "Chinese jurkje" toont de opmars van cultureel links

Bij het lezen hier van de opinietekst "Nee, het is niet zomaar een jurkje!" van Christina De Witte twitterde Othman El Hammouchi verontwaardigd: "Gaat er serieus niemand protesteren tegen de klakkeloze import van Amerikaanse extreemlinkse categorieën en ideeën in het publieke debat? Wees gewaarschuwd: het rechtse equivalent wil je echt niet op z'n beurt ingevoerd zien." We vroegen hem om dit scherpe idee uit te werken in een opinietekst.

labels
Othman El Hammouchi
Othman El Hammouchi is een jonge filosoof en won de Belgische Filosofie Olympiade.

In haar stuk gisteren op deze website reageert Christina De Witte op een discussie die in Amerika is ontstaan rond een studente die een traditionele Chinese jurk had aangetrokken voor de prom, het afscheidsfeest voor scholieren. Volgens De Witte gaat het hier om zogenaamde ‘cultural appropriation’, een term die recent populair is geworden in cultuur­marxistische en extreemlinkse kringen in de VS.

Er zou sprake zijn van een ‘geprivilegieerde groep’ (blanken van Europese origine) die zijn ‘onderdrukking’ van andere culturen uit door het zich toe-eigenen en commercialiseren van bepaalde elementen van hun patrimonium. Deze redenering geeft niet alleen blijk van het identitair fundamentalisme waarmee grote delen van modern links besmet zijn, ze geeft ook voer aan een zeer achterlijke onderdrukkingsideologie en slachtoffermentaliteit.

En dat is het laatste wat we nodig hebben in het reeds geladen publieke debat in Europa.

Identity politics

De Witte betoogt dat culturele toe-eigening draait rond "macht en oppressie", en dat het hier gaat om een "systeem waar mensen alleen de favoriete onderdeeltjes van een bepaalde cultuur uitkiezen". Bij mijn weten leven we vooralsnog in een vrij land waar het toegestaan is dit te doen.

Maar het autoritaire kantje terzijde zou het wellicht interessant zijn bovenstaande bewering te staven. Immers, als er sprake zou zijn van het soort systematische onderdrukking waarover De Witte spreekt, komt dit alleszins niet tot uiting in de culturele uitwisselingen die plaatsvinden.

Buiten-Europese volkeren hebben veel meer overgenomen van de westerse cultuur dan omgekeerd, van industrie en het schoolstelsel, tot het Romeinse alfabet en klassieke muziek. Sinds de modernisering van Japan is het er bijvoorbeeld een jaarlijkse traditie om Duitse klassieke stukken te spelen, in het bijzonder de 9de symfonie van Beethoven. Is dat dan geen ‘cultural appropriation’?

De aanhangers van deze ideologie vinden van niet, om redenen die fundamenteel samenhangen met hun denksysteem. Het cultuurmarxisme analyseert namelijk de cultuur op alle niveaus in termen van verschillende klassen, waarbij er in ieder geval sprake is van een onderdrukker en een slachtoffer, op dezelfde wijze als het klassieke marxisme dat doet voor de economie.

Ze rust geheel op dit principe, dat ze onder geen enkel beding bereid is te laten varen, hoezeer het ook in strijd zou zijn met de empirische realiteit. Daarom kan het gebruik van het westerse patrimonium door andere etniciteiten gewoonweg niet racistisch zijn, evenmin als een man het slachtoffer kan zijn van seksisme.

Dergelijke vormen van discriminatie hangen namelijk samen met allesdoordringende machtsdynamieken en -instituties, waarbij de kwade blanke heteroseksuele cis-man de grote boosdoener is, en iedereen anders onderdrukt wordt.

Het meest schrijnende aan dit betoog is het verlangen naar een verregaande vorm van culturele isolatie en segregatie dat eruit blijkt. Iedereen zijn eigen cultuur.

De klassieke, gezonde vorm van interculturele verrijking, die positieve interactie met respect voor de eigen afkomst en wortels aanmoedigt, werd sinds mensenheugenis aangemoedigd door alle grote beschavingen.

Neem bijvoorbeeld Koran 49:13: "Wij hebben jullie tot volken en stammen gemaakt opdat jullie elkaar leren kennen. Voorwaar, de meest edele van jullie is bij God is de meest godsvruchtige."

Het oude, écht progressieve links van weleer streefde naar de uitbreiding van deze banden tussen landen en volkeren, vanuit de gedachte dat iedereen van een ander kan leren en we allen in staat zijn bij te dragen tot het gezamenlijke erfgoed van de menselijke soort. Het is werkelijk schandalig dat men vandaag terugkrabbelt naar een extreme vorm van identitair isolationisme, temeer omdat men dit rechts vaak verwijt.

Amerikaanse terminologie

In ieder geval is het zéér onvoorzichtig om klakkeloos termen en categorieën uit het debat in de VS bij ons te importeren, en niet alleen omdat het meestal verzinsels van welbepaalde schadelijke ideologieën betreft.

De VS stelt namelijk een heel andere context voor, waar ras en aparte culturen een principiële rol spelen. Er is sprake van Chinese, African en Latino Americans, die elk hun eigen taal, tooi en tradities bewaren en vaak segregeerd leven.

Europa kent echter een sterke geschiedenis van beschaafd civiel nationalisme, waartoe iedereen kan toetreden ongeacht kleur of etniciteit, op voorwaarde dat men zich de lokale cultuur toe-eigent.

Mijn vader en moeder kwamen allebei oorspronkelijk uit Marokko, maar vandaag ben ik een trotse Vlaming, die Nederlands spreekt en dol is op mosselen met frieten.

Dit hangt samen met allesdoordringende machtsdynamieken en -instituties, waarbij de kwade blanke heteroseksuele cis-man de grote boosdoener is, en iedereen anders onderdrukt wordt.

Dit is wat er bedoeld wordt met integratie en assimilatie. Een ideologie die zich hier in zijn diepste wezen tegen verzet, kunnen we missen als kiespijn. Het bewuste multiculturele, segregationistische beleid dat in de afgelopen decennia gevoerd werd, heeft meer dan genoeg moeilijkheden geschapen, zonder dat onze minderheden een slachtoffermentaliteit wordt ingeprent.

Het kritiekloos importeren van geladen linkse terminologie heeft echter een andere repercussie, namelijk dat het de import van het rechtse equivalent in de hand werkt. In dit bewuste geval gaat het om alt-right en white nationalism/supremacy, die geen enkele plaats hebben in een beschaafde samenleving, in het bijzonder een die met veel trots een identiteit uitdraagt die niet gebaseerd is op ras of etniciteit. Het is dringend tijd dat we ons wat sceptischer opstellen tegenover de Amerikaanse stijl van politiek.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.