SSPL/Science Museum

Vlaamse auteurs: "Het is nu eindelijk duidelijk dat leden van Zweedse Academie geen ongenaakbare goden zijn"

De Zweedse Academie heeft beslist dat er in 2018 geen Nobelprijs voor de Literatuur komt. De Academie lijdt te veel onder een seksueel schandaal. Jean-Claude Arnault, de man van commissielid Katarina Frostenson, wordt door 18 vrouwen beschuldigd van seksueel misbruik. VRT NWS ging in gesprek met enkele Vlaamse auteurs over de situatie.

"Enerzijds ben ik verheugd", zegt Christophe Vekeman. "Het is nu eindelijk duidelijk dat de Zweedse Academie geen maagdelijke goden zijn. Die prijs wordt gegeven door mensen en mensen worden steeds gecorrumpeerd door macht. Dat is nog maar eens gebleken." 

Het is moedig en belangrijk dat een vermeend onaantastbaar instituut moet wijken voor de goede zaak

Kristien Hemmerechts, auteur

Kristien Hemmerechts treedt Vekeman daarin bij. "Voor een keer worden de goden geofferd en offeren wij niet aan hen. Het is moedig en belangrijk dat een vermeend onaantastbaar instituut moet wijken voor de goede zaak. Dat is vooral belangrijk voor de slachtoffers." Hemmerechts breidt uit: "Jarenlang werd seksueel misbruik steeds toegedekt om machtige instanties te sparen. Dat zag je ook bij de kerk of de schandalen in Hollywood. Ik ben blij dat er nu eindelijk een kentering komt."

Te veel #MeToo

Saskia De Coster meent dat men de hele kwestie had kunnen vermijden. "De hele MeToo-beweging is een beetje aan het doldraaien. Dat de Nobelprijs er dit jaar niet komt omdat de echtgenoot van een commissielid zich vergrepen heeft, gaat toch ver. Dat was makkelijk te vermijden. Ofwel moest (Katarina) Frostenson afstand doen van haar man (Jean-Claude Arnault) ofwel diende de Academie Frostenson te ontslaan. Ik betreur dat dat niet is  gebeurd. Nu is de integriteit van het hele instituut bedreigd."

Men had deze hele kwestie kunnen vermijden

Saskia De Coster, auteur

De Coster maakt zich ook zorgen over haar mannelijke collega's. "Door zulke seksuele schandalen met steeds hetzelfde patroon zullen auteurs als Philip Roth en Cees Nooteboom wel schrik krijgen. Als oude blanke man maak je misschien nooit meer kans op een prestigieuze prijs, dat lijkt niet meer te kunnen na #MeToo." 

Nieuwe Zweedse Academie?

De Coster is net als Vekeman en Hemmerechts kritisch voor de Academie: "Alsof die prijs zonder de Academie niet uitgereikt kan worden. Er bestaan genoeg literatuurexperts in de hele wereld, die hoeven niet per se van Zweden te komen. Bovendien zijn de commissieleden benoemd voor het leven. Dat is toch niet meer van deze tijd?"

Hoe het dan verder moet met die Zweedse Academie? De Coster is duidelijk: "Als de commissie niet werkt, kunnen we ze gewoon vervangen." Vekeman is streng: "De toekomst van de Academie is haar probleem en niet dat van de rest van de wereld." Hemmerechts toont vertrouwen in de toekomst: "Ik ben optimistisch. De Academie moet zichzelf vernieuwen, maar zal hier waarschijnlijk sterker uitkomen."

De toekomst van de Zweedse Academie is haar probleem en niet dat van de rest van de wereld

Christophe Vekeman, auteur

Twee voor de prijs van een

Omdat er dit jaar geen Nobelprijs voor de Literatuur wordt uitgereikt, heeft de Academie alvast beslist dat er in 2019 twee prijzen worden uitgereikt. Eén voor 2018 en één voor 2019. "Ik vind zo'n inhaalbeweging niet zinvol", zegt Vekeman. "De prijs verliest al jaren aan statuut en dat zal er niet beter op worden wanneer je er twee tegelijk geeft."

Hemmerechts kan het zich wel voorstellen: "Dat zal er misschien even knullig uitzien als ze daar met twee naast elkaar staan om de prijs in ontvangst te nemen, maar ik vind het wel goed dat de prijs voor 2018 niet verloren gaat." De Coster meent dat er niet zoiets bestaat als slechte publiciteit: "Door de hele kwestie krijgen de letteren meer ruchtbaarheid. Dat kan ik alleen maar toejuichen. Door volgend jaar twee Nobelprijzen uit te delen, wordt literatuur voor een keertje extra bijzonder."