Video player inladen ...

Oppositie grote winnaar in Maleisië, land krijgt 92-jarige premier en breekt met 61 jaar regime

In Maleisië heeft de oppositie onder leiding van de 92-jarige ex-premier Mahathir Mohamad de verkiezingen gewonnen. Vanmiddag is Mahathir na 15 jaar afwezigheid opnieuw benoemd tot premier. De alliantie rond hem zou 121 van de 222 zetels binnengehaald hebben, een absolute meerderheid in het parlement. Het is voor het eerst sinds de onafhankelijkheid in 1957 dat de oppositie de regeringspartij UMNO van de macht kan verdrijven.   

Het is een schok in het Zuidoost-Aziatische land, maar wel met enige nuancering. Mahathir Muhamad was zelf decennia lang de leider van UMNO, de belangrijkste partij binnen de Barisan Nasional. Na zijn aftreden stak hij zijn minachting voor zijn opvolgers en partijgenoten niet onder stoelen of banken. Een groot corruptieschandaal leidde ertoe dat hij vorig jaar brak met zijn partij en premier Najib Razak. Prompt werd hij het kopstuk van de verenigde oppositie. 

Iets voor vier uur vanmiddag heeft Mahathir dan de eed afgelegd als premier bij koning Muhammad V van Maleisië. Die had Mahathir eerder gevraagd om een nieuwe regering te vormen. Mahathir wordt zo de oudste verkozen regeringsleider ter wereld.   

Mahathir belooft wel dat hij geen wraak zal nemen op politieke tegenstanders, maar wel de rechtsstaat opnieuw wil invoeren. Wie de wet niet naleeft, zal daar de gevolgen van moeten dragen. Dat lijkt een waarschuwing aan de huidige UMNO-premier Najib Razak.

De verrassende winst van de oppositie maakt een einde aan 61 jaar van onafgebroken bewind van de United Malays National Organisation (UMNO). Die partij leidde in 1957 het land naar de onafhankelijkheid en heeft sindsdien als kernpartij in een bredere alliantie Barisan Nasional steeds de macht in handen gehad. De laatste jaren begon de meerderheid van de UMNO echter af te brokkelen. Het werd steeds meer duidelijk dat de Maleisiërs de oude politieke cultuur in hun land beu zijn.

Nederlaag weegt zwaar bij de UMNO

Zowel het regeringsblok als de oppositie reageren onwennig op de komende machtswissel. Huidig premier Najib Razak lijkt zelfs niet meteen van plan om de macht af te staan. Volgens de Britse krant The Guardian zou de UMNO van Razak proberen om verkozen parlementsleden van de oppositie te doen overlopen naar de regeringsalliantie Barisan Nasional.

Premier Razak merkt bovendien op dat oppositieleider Mahathir geen premier kan worden omdat zijn oppositiecoalitie Pakatan Harapan (Maleis voor "Alliantie van de Hoop") geen echte partij is. Dat argument lijkt weinig hout te snijden, want het regeringsblok Barisan Nasional is ook een alliantie van partijen, waaronder de UMNO.

Zelfs als dat argument zou kloppen, zou de oppositiepartij PKR, de grootste uit het oppositieblok, de grootste zijn in het land en niet de UMNO van Najib. In dat geval zou de leidster van de PKR, Wan Azizah Wan Ismail, de nieuwe kandidaat-premier worden en komt de oppositie hoe dan ook aan de macht. Pittig detail daarbij: die voorzitter is de vrouw van die andere oppositieleider Anwar Ibrahim, die nu opnieuw in de gevangenis zit. Die laatste was ooit een erfvijand van Mahathir, maar die twee hebben zich nu verzoend.

Hoe dan ook is Mahathir nu zijn rivaal Najib opgevolgd als premier en de facto leider van Maleisië. Het is slechts de zevende premier van dat land sinds de onafhankelijkheid in 1957. Mahathir was al premier tussen 1981 en 2003 en werd toen de architect van de economische opgang van zijn land.