Video player inladen ...

Dodelijke terreuraanval op dorp in Burundi: zeker 26 doden

In het noordwesten van Burundi, op het drielandenpunt met Rwanda en Congo, zijn volgens officiële bronnen 26 doden en zeven gewonden gevallen bij een aanval op een dorp. Bij de doden zijn ook elf kinderen. De aanval gebeurde gisteravond omstreeks tien uur. In Burundi loopt de spanning op in de aanloop naar het referendum over de grondwetswijziging van komende donderdag. 

Volgens ooggetuigen droegen de aanvallers militaire uniformen en kwamen ze het dorp Buganda al binnen rond 18 uur, toen het donker werd. Na de slachtpartij met messen en kogels een uur lang, vanaf 22 uur, zouden ze over de grens naar Congo gevlucht zijn. Enkele familieleden van slachtoffers bekloegen zich erover dat de lokale militairen, die een kleine basis hebben op zo'n 200 meter van het dorp, niet tussenbeide gekomen zijn. Er kwam pas hulp vanuit het kamp van Cibitoke, vijf kilometer verderop, toen de aanvallers al gevlucht waren.

Xinhua/Avalon.red. All rights reserved.

Spanning loopt op door referendum

In het kleine Burundi, een vroeger Belgisch mandaatgebied, loopt de spanning de afgelopen weken alsmaar hoger op. Dat heeft alles te maken met het referendum over de nieuwe grondwet dat donderdag doorgaat. De dominante partij van president Nkurunziza, de CNDD-FDD, en vooral de jongerenafdeling Imbonerakura, voert een intimiderende campagne om 'ego' ('ja') te stemmen, waarbij ook geregeld mensen afgedreigd worden die zouden riskeren om 'oya' ('neen') te stemmen.

Als president Nkurunziza zijn referendum wint, en dat is zo goed als zeker gezien de dominantie van zijn partij in het land, dan kan hij na zijn mandaat dat nu tot 2020 loopt nog twee keer kandidaat zijn voor een mandaat van telkens zeven jaar, dus tot 2034. Dat is, toeval of niet, precies dezelfde machtsgreep die zijn collega Paul Kagame in Rwanda heeft gepleegd, twee jaar geleden. Ook hij liet in een referendum de grondwet wijzigen waardoor hij tot 2034 aan de macht kan blijven. (Hij 'won' dat referendum overigens met ... 98% van de stemmen.)

De (beperkte) politieke oppositie binnen Burundi is tégen de grondwetswijziging gekant. Maar het belangrijkste verzet komt uit ... Rwanda. Want daar verblijven de opposanten die met de onlusten van 2015 Burundi uitgevlucht zijn en nu vanuit Kigali hun verzet organiseren met de steun van ... het regime Kagame. Volgens rapporten van VN-experts hebben zij de afgelopen jaren al gewapende verzetsstrijders naar het Burundese binnenland gestuurd om daar aanslagen te plegen. Geregeld kondigen een aantal Burundese opposanten in het buitenland ook aan dat zij voortaan een gewapende strijd zullen voeren tegen het regime Nkurunziza dat volgens hen al in 2015 op een ongrondwettelijke manier aan de macht is gebleven.

Vanwaar komt de terreur?

Betekent dit dat ook deze terreuraanslag op het drielandenpunt van Burundi met Rwanda en Congo gepleegd zou zijn op initiatief van het Burundese verzet in Rwanda en met de steun van het Rwandese regime? Dat is nog lang niet zeker en wellicht zullen we het nooit zeker weten. Ook de daders van de vele terreuraanslagen in de hoofdstad Bujumbura en elders in het land sinds 2015 blijven in de meeste gevallen onbekend, of het onderzoek ernaar gebeurt niet op een onafhankelijke manier.

De oppositie wijst dan weer beschuldigend naar het Burundese regime zelf dat met een klimaat van terreur zijn macht zou willen verstevigen. Al lijkt die redenering nogal vreemd, gezien de dominantie van de presidentiële partij, zeker nu, maar ook al in de tijd dat er nog een min of meer democratisch klimaat heerste in het land, dus voor 2015.

En dan zijn er nog de 'oude' rebellengroepen die al sinds het begin van deze eeuw opereren vanuit Oost-Congo en zich nooit hebben ingeschreven in het vredesproces. Hun kracht leek de afgelopen paar jaar sterk afgenomen, al weet je nooit in deze complexe regio.

Deze daad van zinloos geweld zal in ieder geval niet bijdragen tot een verdere ontspanning in het kleine Burundi dat sinds de onafhankelijkheid in 1962 amper enkele korte perioden heeft gekend met enige rust. Sinds de moord op de eerste democratisch verkozen president, Melchior Ndadaye, in oktober 1993, zijn al zeker een kwart miljoen Burundezen omgekomen bij het aanslepende en dikwijls sluipende geweld. Telkens weer zijn burgers het slachtoffer van de machtsstrijd tussen verschillende groepen, geregeld etnisch gekleurd (de Tutsi-minderheid versus de grote Hutu-meerderheid), maar evengoed binnen de etnische en politieke groepen.

In een doodarm land zoals Burundi betekent 'de macht' dan ook alles of niets: wie de politieke en militaire macht heeft, krijgt ook de economische macht in handen, door corruptie en/of gewone exploitatie. Dat is een dodelijk model  waar tot nu toe elke poging tot echte democratisering van de macht niet tegenop kan.