"Aplysia californica" of de Californische zeehaas Wikimedia Commons / Genny Anderson

"Dit is nog maar de eerste stap",  geheugentransplantatie geslaagd bij slakken

Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd om herinneringen over te zetten tussen twee slakken. Thierry Backeljau, bioloog en slakkenexpert bij het Natuurhistorisch museum in Brussel, vertelde er meer over in "Nieuwe feiten" op Radio 1. 

Beluister hier het volledige gesprek met Thierry Backeljau:

Het transplanteren van een geheugen: het lijkt wel sciencefiction, maar toch zijn wetenschappers aan de universiteit van Californië er nu voor het eerst in geslaagd. Weliswaar gaat het hier niet over mensen, maar over (zee)slakken.  Na stukjes RNA (een onderdeel van DNA) tussen twee zeeslakken van de soort "Aplysia californica" uit te wisselen, konden de onderzoekers aantonen dat ook de herinneringen van de diertjes werden doorgegeven. 

In het wetenschappelijke tijdschrift eNeuro documenteerden ze hun studie. Een eerste groep Californische zeehazen, zoals de slakken ook genoemd worden, kreeg elektrische prikkels toegediend. De zeediertjes reageren namelijk instinctief op zo'n prikkeling door hun lichaam op te krullen, als een soort verdedigingsmechanisme. Bij normale zeeslakken duurt dat maar heel eventjes, ongeveer een seconde. Maar de slakken die regelmatig lastig gevallen werden, bleven tot wel een minuut in die defensieve houding liggen. De proefdiertjes werden dus getraind om met een sterkere reflex te reageren. 

De wetenschappers zetten daarna wat RNA, een molecule die een belangrijke rol speelt bij het kopieren van DNA, vanuit het zenuwstelsel van zo'n getrainde slak over naar die van  een ongetraind exemplaar. "Wat bleek, was dat slakken die niet getraind waren dezelfde reflex vertoonden als de getrainde slakken." aldus Thierry Backeljau.

 Nu ziet men dat de RNA-molecule niet alleen informatie overbrengt, maar zelf ook een belangrijke rol speelt in het bewaren van informatie."

Thierry Backeljau, slakkenexpert

Volgens Backeljau is dat uitzonderlijk: "Men dacht tot nu toe dat het geheugen werkte op basis van de verbindingen tussen de hersencellen, maar nu weten we dat er ook een ander element in het spel is, namelijk de RNA-molecule." En dat is opmerkelijk nieuws "Nu ziet men dat de RNA-molecule niet alleen informatie overbrengt, maar zelf ook een belangrijke rol speelt in het bewaren van informatie." 

Dit experiment is slechts het begin volgens de slakkenexpert: "Dit is nog maar de eerste stap, er zal nog veel onderzoek moeten gebeuren of dit bij de mens ook het geval is. De hersenen van een zeeslak zijn natuurlijk helemaal niet zo uitgebreid als die van ons. "

Een geheugentransplantatie bij mensen zit er dus nog niet meteen in. Wel zien de onderzoekers hun experiment als een stap vooruit in het onderzoek naar ziektes als Alzheimer en posttraumatisch stresssyndroom.