© Syda Productions - creative.belgaimage.be

De vele misverstanden over transgenders

Het is vandaag de dag tegen homofobie en transfobie. Winne Haenen, zelf een transgender, kruipt in de pen om misverstanden uit te leggen. "Er is een reden waarom er zoveel zelfmoorden zijn."

labels
Geert Van de Velde
Winne Haenen
Winne Haenen is transvrouw en heeft twee jaar geleden haar transitie doorgemaakt. Zij is arts en ambtenaar, en werkt als federaal gezondheidsinspecteur, waar ze verantwoordelijk is voor het medisch luik van de noodplanning en het toezicht op de gezondheidszorgberoepen, beide in de provincie Antwerpen. Zij reageert uit eigen naam. Foto: Het Nieuwsblad.

Vraag is of een dergelijke dag nog nodig is. Transgenders zijn de laatste tijd veel in het nieuws geweest. Dat heeft geleid tot enige duiding, maar er blijven hardnekkige misverstanden.

Eén van de belangrijkste is dat een transgender sinds januari de wettelijke mogelijkheid heeft om het geslacht te “kiezen”.  Het gaat echter helemaal niet over een keuze. Transgenders gaan door een lang en moeizaam proces, met een strikte psychologische diagnosestelling en een begin van hormoontherapie alvorens ze zich outen. 

Een dergelijke diagnosestelling is niet aangenaam en men doet het écht niet voor zijn of haar plezier. Eens een transgender zich out, wacht hem of haar een heel onzekere toekomst: wordt hij of zij aanvaard binnen de privékring, behoudt men zijn of haar werk, hoe gaat men om met sociale isolatie, …  Allemaal elementen die het zelfvertrouwen van de transgender op de proef stellen, en die ruim aan bod komen in de psychologische begeleiding.

Eens een transgender zich out, wacht hem of haar een heel onzekere toekomst.

Spreken over het “gekozen geslacht” gaat dan ook voorbij aan deze inspanningen en de inherente nood om het geslacht in lijn te brengen met het reële gevoel. Veel beter is het volgens mij om te spreken over het correcte geslacht of het gecorrigeerde geslacht, of de term gewoon niet te benoemen. Immers, waarom er bij transgenders zo de nadruk op leggen als men dit bij de rest van de bevolking niet doet.

Zelfmoorden

Ongenuanceerde berichtgeving toont aan dat men dikwijls geen idee heeft van waar een transgender voor staat. Sprekend zijn helaas de cijfers van zelfmoorden en zelfmoordpogingen bij transgenders. Volgens de US Transgender Survey 2015 doen 40% van de transgenders een zelfmoordpoging in hun leven, 9 maal hoger dat de standaard Amerikaanse bevolking, een bevinding die ook voor België opgaat. 

Er is ook een duidelijk verhoogd aantal zelfmoordpogingen ná de transitie. Cijfers hiervan zijn moeilijk te vinden, maar over de redenen bestaat er geen medische discussie: sociaal isolement, transfobie en secundaire victimisatie. Opvallend is dat de medische transitie op zich ook een risico vormt, maar eens doorlopen is er een duidelijke reductie van het zelfmoordrisico, uiteraard enkel indien de risicofactoren niet aanwezig zijn.

Tot op heden is er bij mijn weten geen studie over het aantal gelukte zelfmoorden bij transgenders. Het zou zeer interessant zijn om te kijken naar het middel dat de transgender kiest. De keuze van een meer lethaal middel kan immers een spiegel zijn van de ernst van de situatie en een sleutel bieden van de wijze van aanpak van een zelfmoordpreventiebeleid bij transgenders, zowel voor als na de transitie.

De cijfers van de zelfmoordpogingen bij transgenders tonen helaas aan dat een dag als 17 mei noodzakelijk blijft. 

In België werd vijf jaar geleden het Transgender Infopunt (TIP) opgericht als een onafhankelijk maar gesubsidieerd orgaan waar de expertise rondom transgenders gebundeld wordt. Er is een nauwe verwevenheid met het gendercentrum van het UZ Gent, dat internationaal gerenommeerd is en fungeert als referentiecentrum. Essentieel bij het TIP is de laagdrempelige toegang, zowel voor transgenderpersonen en hun omgeving, als via een aparte site voor artsen en andere gezondheids­zorg­werkers. Dat die laagdrempeligheid zijn nut heeft, is duidelijk bewezen nadat mevrouw Van Spilbeeck zich outte als transgender.

De cijfers van de zelfmoordpogingen bij transgenders tonen helaas aan dat een dag als 17 mei noodzakelijk blijft. Die dag vormt een hefboom om de acceptatie te bevorderen en discriminatie te verminderen. In wezen mag het immers geen issue zijn. We zijn allen mensen, met een eigenheid, die bij transgenders wat meer opvalt, maar dat is het dan ook.

Ik werk als ambtenaar en ben o.a. verantwoordelijk voor de medische noodplanning. Als er een crisis is, doet het er niet toe of ik een transvrouw ben of niet, er wordt gevraagd of ik mijn werk doe, en zo hoort het ook.  

Door de openlijke steun van de FOD Volksgezondheid en de gouverneur van Antwerpen bij mijn transitie heb ik mijn werk kunnen behouden en is mijn morele autoriteit overeind gebleven. Niet iedereen heeft de volle steun van de werkgever, en heeft het geluk van zijn of haar werk te kunnen behouden. Zeker voor hen en hun werkgevers blijft een dag als 17 mei noodzakelijk.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.