Video player inladen ...

Presidentsverkiezingen veroorzaken grote controverse in Venezuela. Wat staat er op het spel?

Vandaag kiezen de Venezolanen een nieuwe president. In een geruïneerd land snakken veel Venezolanen naar een machtswissel. Toch staat de linkse president Maduro klaar om zichzelf op te volgen. Vijf vragen en antwoorden door An Baccaert, die Latijns-Amerika volgt voor VRT NWS. 

expert
An Baccaert
An Baccaert is VRT-journalist en volgt de actualiteit in Latijns-Amerika. Ze studeerde in Mexico en werkte als correspondent in Argentinië.

In welke context moeten de Venezolanen gaan stemmen?

Video player inladen ...

De verkiezingen vinden plaats in vreselijke omstandigheden, want er is niet één crisis in Venezuela, er zijn er veel. Het land met de grootste oliereserves ter wereld is een puinhoop. Mensen die urenlang in de rij staan om aan eten te geraken, winkels die bijna leeg zijn, Venezolanen die honger hebben, al die ellende beheerst al járen het nieuws over Venezuela.

Er sterven kinderen aan ondervoeding, de gezondheidszorg is ingestort en het gebrek aan dokters en medicijnen is chronisch. Het geld is niks meer waard, bankbiljetten worden al lang niet meer geteld maar gewogen. De inflatie in Venezuela is de hoogste van de wereld.

Vorig jaar was de maat vol en gingen massa's mensen maandenlang de straten op om het vertrek van Maduro te eisen. Die protesten werden elke dag grimmiger én smeriger: herinner u de "poepoetov's", cocktails van uitwerpselen waarmee opposanten de politie en het leger bekogelden. Die ultieme vernedering toont aan hoe diep de haat zit.

Hevige repressie dreef de spanningen nog meer op de spits en ook bij de ordediensten vloeide er bloed, ik herinner mij een bomaanslag op een motorcolonne die acht politieagenten raakte. De hoogspanning in Venezuela dreigde te ontaarden in een burgeroorlog. Tussen april en juli 2017 vielen er zeker 130 doden en duizenden gewonden.

Waarom zijn de verkiezingen omstreden?

Video player inladen ...

Omdat de crisis zó dramatisch is, besliste president Maduro om de verkiezingen, die eigenlijk in december moeten plaatsvinden, te vervroegen. Eind vorig jaar kozen de Venezolanen al nieuwe burgemeesters en gouverneurs, en daarbij triomfeerde de partij van Maduro. Maar de oppositie boycotte die verkiezingen en betwistte daarna de uitslag, omdat er fraude in het spel was. De regering ontkent dat. De belangrijkste coalitie van oppositiepartijen (MUD) wil ook vandaag niet deelnemen. Zij hebben de bevolking opgeroepen om niet te gaan stemmen. 

De MUD wil vrije en eerlijke verkiezingen; deze presidentsverkiezingen noemen ze een farce. Hun twee belangrijkste leiders mogen niet meedoen en er zijn honderden (volgens sommigen zelfs duizenden) politieke gevangenen. Maduro laat ook geen internationale waarnemers toe. Dus voor de oppositie is het duidelijk: onder Maduro, die zich vastklampt aan de macht, glijdt Venezuela af naar een dictatuur.

Nicolas Maduro: dictator of revolutionair?

Video player inladen ...

Je zou verwachten dat president Maduro geen kans maakt in die context, maar niks is minder waar. Om dat te begrijpen moeten we teruggaan in de tijd. Maduro is de opvolger van de legendarische Hugo Chávez, de linkse leider achter de "Bolivariaanse revolutie", die oliedollars omzette in sociale welvaart. Dat was een succes, de arme Venezolanen kregen het beter en het chavisme werd immens populair. Maar de olieprijs stortte in, Chávez stierf en zijn revolutionaire droom werd een nachtmerrie.

Maduro wil de "Bolivariaanse revolutie" koste wat het kost voortzetten. En omdat ook heel wat chavisten erin blijven geloven, is de kans groot dat hij aan zet blijft.

Een catastrofe, zegt de oppositie, want het chavisme heeft Venezuela geruïneerd. Maar volgens Maduro is dat de schuld van de financiële elite, de private sector en het imperialisme van de Verenigde Staten. Die voeren een "economische oorlog" om het chavisme te ondermijnen.

Krijgt Maduro dan helemaal geen tegenstand?

Video player inladen ...

 De "traditionele" oppositie, de MUD, kiest vandaag voor een boycot. Maar er is nóg oppositie. Naast Maduro zijn er twee kandidaten die ertoe doen.

De belangrijkste is de centrumlinkse Henri Falcón, ex-militair, ex-burgemeester en gouverneur én vroeger een aanhanger van Hugo Chávez. Maar bij de vorige presidentsverkiezingen (in 2013)  was Falcón ook campagneleider van Henrique Capriles, hét boegbeeld van de traditionele oppositie, de aartsvijand van Maduro.

Henri Falcón zou je dus de kandidaat van het midden kunnen noemen. Hij zou bruggen kunnen slaan tussen de chavisten en de MUD. Falcón doet het goed in de peilingen, maar hij maakt alleen een kans als de Venezolanen ook effectief gaan stemmen.

De andere tegenstander is de rechtse Javier Bertucci, een evangelische prediker en zakenman. Bertucci trekt veel volk aan omdat de evangelisten ook in Venezuela aan een opmars bezig zijn.

Hoe reageert de internationale gemeenschap?

Video player inladen ...

De crisis in Venezuela treft hoe langer hoe meer ook de buurlanden. Honderden Venezolanen trekken elke dag de grens over naar Colombia en Brazilië. Door die exodus speelt er zich een vluchtelingencrisis af in de regio en de buurlanden zijn bang dat er na de verkiezingen nog meer Venezolanen op hen afkomen.

De Europese Unie maakt zich zorgen over de democratie in Venezuela. Zowel Europa als de VS hebben sancties getroffen tegen de regering van Maduro. Trump wil van Maduro af en dreigt zelfs met een militaire interventie. Het is twijfelachtig of het zo ver zal komen, maar één ding is zeker: als Maduro wint, zullen verschillende landen de verkiezingsuitslag niet erkennen. 

Bekijk hier het fragment uit “Het Journaal”: 

Video player inladen ...