Video player inladen ...

Markante plekken: het Steen in Antwerpen, een nieuw begin voor het oudste gebouw van de stad

In de reeks "Markante plekken" gaat onze fotograaf Alexander Dumarey elke week op zoek naar een opvallende plaats met een verhaal. Soms bekend, soms vergeten. Soms druk, soms verlaten. Soms nieuw, soms eeuwen oud. Maar allemaal hebben ze een boeiende geschiedenis. Vandaag: het Steen in Antwerpen.

Het Steen aan de Scheldekaai in Antwerpen is het oudste bewaarde gebouw van de stad. Het wordt begin 13e eeuw gebouwd als poortgebouw van de Antwerpse burcht. Rond 1481 wordt het grootste deel van de burcht gesloopt en is het poorthuis het enige wat er nog van overblijft. 

Begin 16e eeuw geeft Karel V de opdracht het Steen grondig te verbouwen, de volledige bovenbouw wordt hierbij vernieuwd. Doordat een andere type steen wordt gebruikt, is het verschil tussen de oude onderbouw en de nieuwe bovenbouw nog goed zichtbaar. Tot 1880 is het complex volledig omgeven door huizen. Met het rechttrekken van de Scheldekaai volgt de sloop van alle omliggende gebouwen en komt het Steen vrij te staan.

Het gebouw heeft doorheen de eeuwen verschillende invullingen gehad. Het langst, van begin 14e eeuw tot 1823, is het een gevangenis. De kelders zijn in die periode ingericht als folterkamers. Daarna verschaft het Steen een aantal jaren onderdak aan invalide soldaten, en vanaf 1842 doet het complex dienst als woning. In 1862 beslist de stad er een oudheidkundig museum in te richten, een grondige renovatie en een uitbreiding met een nieuwe vleugel volgen. Een dikke 50 jaar later, in 1952, transformeert het Steen in het Nationaal Scheepvaartmuseum. De 19e eeuwse vleugel wordt gesloopt en vervangen door een nieuwe.

2008 betekent het einde van het Steen als museum, de collectie verhuist naar het MAS. Het complex is hierna nog in gebruik door verschillende verenigingen tot het maart dit jaar ontruimd wordt in afwachting van een restauratie en een nieuwe invulling. Vandaag gaan de werken van start. De vleugel uit de jaren 50 wordt gesloopt en vervangen door een cruiseterminal, het Steen zelf wordt een toeristisch onthaalcentrum en krijgt ook een interactief belevingsparcours over de stad Antwerpen. De heropening is gepland voor 2020.