Video player inladen ...

Tegemoetkoming voor lage inkomens en weg met Europees besparingsbeleid: Italië heeft een regeerakkoord

De anti-establishmentpartij Vijfsterrenbeweging en de extreemrechtse Lega hebben een regeerakkoord bereikt. In het akkoord staan een aantal opvallende dingen zoals een basisinkomen van 780 euro voor werklozen en mensen met een laag inkomen. Maar het akkoord wil ook komaf maken met het besparingsbeleid. De twee partijen leggen het akkoord nu voor aan hun leden. Maar ze zijn het nog niet eens geraakt over wie premier moet worden. Als alles goed gaat, trekken ze maandag met een goedgekeurd akkoord én de naam van een premier naar de president.

Na dagen- en  nachtenlang vergaderen, én nadat een bijna-akkoord weer afsprong, zijn de Vijfsterrenbeweging en de Lega het nu toch eens geraakt over een tekst voor wat ze “een contract” noemen. Een contract te sluiten door de twee partijen en te ondertekenen door de twee partijleiders. De tekst moet eerst nog wel goedgekeurd worden door de basis. Bij de Vijfsterrenbeweging betekent dat zoals altijd dat de leden online kunnen stemmen over de tekst. Maar ook de Lega zou het “contract” voorleggen aan zijn achterban, door her en der informele stembureaus op te richten, waar mensen over de tekst kunnen gaan stemmen. Een regering tussen deze twee partijen is onuitgegeven. Ze willen de politiek in Italië totaal veranderen. Het "contract" geeft een inkijk in hoe ze dat willen doen. We zetten een paar opvallende dingen op een rij. 

1. Basisinkomen en vlaktaks

Het is niet echt een basisinkomen, maar een financiële tegemoetkoming voor werklozen en mensen met een laag inkomen. Voor een alleenstaande komt die neer op 780 euro per maand, wat overeenkomt met de armoederisicodrempel. Een belangrijk punt dat de Vijfsterrenbeweging heeft binnengehaald. 17 miljard wordt daarvoor per jaar uitgetrokken, volgens berekeningen van professoren zou dat lang niet genoeg zijn. In ruil voor hun basisinkomen moeten werklozen zich wel “werkwillig” tonen, en ingaan op werkaanbiedingen van de werkgelegenheidscentra, waarvan ze er drie zouden moeten krijgen op een periode van 2 jaar. Hoe dat praktisch precies allemaal uitgevoerd zal worden, valt af te wachten. Verder komt er ook een vereenvoudiging van de belastingen. Er zouden nog twee belastingtarieven gelden: 15% en 20%.

2. Komaf maken met het besparingsbeleid

Een zaak die Europa ongetwijfeld zorgen zal baren: de twee partijen willen af van het Europese besparingsbeleid. Ze willen daarentegen investeren in de economie. En ze willen dat investeringen niet meetellen bij de Europese regels over het begrotingstekort. Dat mag niet meer dan 3 procent van het Bruto Binnenlands Product bedragen, zoals is afgesproken binnen de EU. De Italiaanse staatsschuld is bijzonder hoog, waarnemers zijn bang dat die nog hoger zal worden.

3. Migratie

Wellicht hét belangrijkste punt voor de Lega, die ook de minister van Binnenlandse Zaken zou opeisen, bevoegd voor asiel en migratie. De twee partijen willen af van de Europese regel dat een asielzoeker asiel moet aanvragen in het land waar hij of zij aankomt. Ze willen daarentegen een onmiddellijke en verplichte spreiding van asielzoekers over heel Europa. Verder willen ze in elke Italiaanse regio terugkeercentra, waar migranten tot 18 maanden opgesloten zouden kunnen worden. Die terugkeerprocedures zouden ook veel sneller moeten. En vluchtelingen zouden asiel moeten kunnen aanvragen in hun land van herkomst of in transitlanden. Tot slot zouden alle kampen van Roma-zigeuners in Italië gesloten worden.

4. Justitie

Er moet een hervorming komen die de onafhankelijkheid van het gerecht versterkt en processen eenvoudiger maakt. Processen duren ontzettend lang in Italië, maar hervormingen van dat systeem worden door zowat elke regering beloofd. Verder willen de twee partijen ook meer gevangenissen bouwen, meer gevangenispersoneel én politiemensen aanwerven, en investeren in veiligheid – alweer een belangrijk punt voor de Lega. Voor een aantal misdrijven, zoals seksueel geweld, komen er strengere straffen.

5. Hervorming van de politiek

De twee partijen willen het aantal parlementairen drastisch verminderen. Nu zijn er 630 volksvertegenwoordigers en 315 senatoren, dat moeten er respectievelijk 400 en 200 worden. De regio’s zouden dan weer meer autonomie en meer geld krijgen. En er komt een ethische code voor parlementairen, belangrijk voor de Vijfsterrenbeweging. Wie een gerechtelijke veroordeling oploopt, moet zijn zetel opgeven, zelfs als er nog geen definitieve veroordeling is (in Italië zijn er drie stadia mogelijk in de rechtsgang: eerste aanleg, beroep en cassatie). Mensen tegen wie een onderzoek loopt wegens ernstige misdaden, en daarbij hoort ook corruptie, mogen niet toetreden tot de regering.

6. Alitalia

De immer noodlijdende nationale luchtvaartmaatschappij Alitalia moet gered worden. “Een nationaal strategisch plan voor het transport kan niet zonder een competitieve nationale luchtvaartmaatschappij”, staat er te lezen. Volgens persagentschap Reuters betekent dat dat Alitalia – dat al een jaar op zoek is naar een overnemer – niet verkocht wordt. Maar of de Italiaanse staat zelf weer miljarden in de luchtvaartmaatschappij zal pompen, is niet duidelijk. 

7. Het belangenconflict

Het belangenconflict is een begrip in Italië, en wordt vooral gebruikt om te verwijzen naar oud-premier Berlusconi. Die bezat een belangrijk mediaconcern, terwijl hij actief was als politicus. Critici hebben altijd gezegd dat Berlusconi als premier wetten door het parlement joeg die gunstig waren voor zijn bedrijven.  Maar verregaande wetgeving om dergelijke belangenconflicten te regelen is er nooit gekomen. De partij van Berlusconi is in een alliantie met de Lega naar de kiezer getrokken. Maar de Vijfsterrenbeweging had haar veto gesteld tegen zijn partij voor een regering. Berlusconi heeft zich uiteindelijk (na aanzienlijke druk van alle kanten) teruggetrokken om een regering tussen Vijfsterrenbeweging en Lega mogelijk te maken. Maar de leider van de Lega, Matteo Salvini, heeft hem zeker geconsulteerd voor het regeerprogramma. In de tekst van het “contract” staat dan ook niet meer dan wat vage zinnen over het belangenconflict. Zo zal iemand die een publiek mandaat bekleedt daar buiten zijn functie geen financieel of ander profijt meer mogen uithalen.

8. Buitenlands beleid

Het lidmaatschap van de Navo en de EU worden niet in vraag gesteld, en de Verenigde Staten bijven een bevoorrechte bondgenoot. Wel willen de twee – zeer eurokritische – partijen meer macht voor het Europese parlement in Europa, omdat dat de enige instelling waarvan de leden democratisch verkozen zijn. Maar opvallend is de vriendelijke houding tegenover Rusland. Rusland wordt gezien als een economische partner en handelspartner. De twee partijen willen dat de sancties tegen Rusland opgeheven worden. Volgens het Italiaanse persagentschap Ansa kan het regeerakkoord dan ook op goedkeuring van het Kremlin rekenen.

9. De euro

Het stond al niet meer in het programma waarmee de Vijfsterrenbeweging naar de kiezer stapte, maar tot vlak voor de publicatie van het “contract” was er wel nog sprake van een referendum over een uitstap uit de euro. Of het moest toch minstens mogelijk gemaakt worden om zo’n referendum te houden, theoretisch dan. Maar in de definitieve tekst is daar niks ven terug te vinden. Italië blijft dus lid van de eurozone.

10. Pensioenen

Ook hierover zal Europa allicht "not amused" zijn. De pensioenhervorming van 2011 wordt teruggedraaid. Die hervorming is uitgetekend door de technische regering-Monti, een regering die door veel Italianen gezien wordt als een slippendrager van Europa. Feit is dat Europa de pensioenhervorming absoluut wou. Daarmee werd onder meer de pensioenleeftijd opgetrokken tot 67 jaar. Die maatregel zou volgend jaar ingaan, maar de Vijfsterrenbeweging en de Lega willen de pensioenleeftijd dus weer verlagen. Voor vrouwen zou er zelfs nog een lagere pensioenleeftijd mogelijk worden. Met de "opzione donna" (de "vrouwenoptie") zouden vrouwen al na 35 jaar bijdragen op 57 à 58 jaar met pensioen kunnen. Ook de "gouden pensioenen" voor politici zouden afgeschaft worden, of althans de pensioenen die meer dan 5.000 euro netto per maand bedragen. 

Bekijk hier de analyse van Willem Van Mullem

Video player inladen ...

Bekijk hier de reportage uit "Het journaal"

Video player inladen ...

Herbekijk "De afspraak" over populistisch Italië (donderdag 17 mei)

Video player inladen ...