Justitie kampt met pijnlijk tekort aan plaatsvervangende rechters

Justitie heeft almaar meer moeite om zogenoemde plaatsvervangende rechters te vinden. Dat staat te lezen in de krant De Tijd. Plaatsvervangende rechters zijn vaak advocaten of notarissen die beroepsrechters vervangen als ze afwezig of ziek zijn.  "Logisch", vindt Antoon Boyen, de voorzitter van het College van Hoven en rechtbanken. "Want plaatsvervangende rechters worden niet vergoed voor hun diensten."

Er dreigt een acuut gebrek aan advocaten, notarissen of professoren die af en toe ook willen inspringen als zogenoemde plaatsvervangende rechter. Dat staat te lezen in de krant De Tijd. Op dit moment raken 7 op de 10 vacatures niet ingevuld. Meer nog, voor 124 van de 170 vacatures daagde zelfs geen enkele kandidaat op.

En dat is een probleem. Rechtbanken die beroepsrechters niet meteen kunnen vervangen in geval van ziekte of afwezigheid, dreigen op termijn tijdelijk de deuren te moeten sluiten.

"De oorspronkelijke bedoeling was dat die plaatsvervangers ingezet zouden worden voor punctuele vervangingen", vertelt Antoon Boyen, de voorzitter van het college van Hoven en rechtbanken. "Maar de wet voorziet dat die mensen ook langer ingezet kunnen worden. Wanneer ze die functie langer dan drie maanden uitoefenen, krijgen ze een vergoeding. Het probleem is dat besparingen ervoor hebben gezorgd dat er een structureel tekort aan magistraten bestaat. Nieuwe magistraten benoemen kost tijd. Intussen wordt er dus beroep gedaan op plaatsvervangers."

Maar die tijdelijke plaatsvervangers werken vaak op vrijwillige basis, zonder vergoeding dus. "Dat is puur voluntariaat. Dan is het niet meer dan logisch dat er weinig gewillige kandidaten zijn", volgens Boyen. "In een tijd waarin alles tot op de minuut moet worden gefactureerd, is het bijzonder moeilijk om enthousiaste mensen te vinden die bereid zijn om een hele dag of een dag om de veertien dagen gratis op te offeren voor een publieke dienst die uitgehold is door lineaire besparingen."

Volgens De Tijd krijgt ons land internationaal heel wat kritiek op het systeem rond plaatsvervangende rechters. Vooral omdat die de schijn van partijdigheid en belangenvermenging zou kunnen opwekken, als hij of zij als advocaat pleit in een zaal waar hij of zij soms ook optreedt als rechter.

Geens: "41 procent van de vacatures ingevuld in 2017"

Minister van Justitie Geens erkent het probleem. Volgens hem werd vorig jaar 41 procent van de vacatures voor plaatsvervangende rechters ingevuld. Minister Geens wijt dat aan het statuut, de beperkte vergoeding, het feit dat plaatsvervangende rechters minder als advocaat kunnen werken, en mogelijke nadelen zoals het voorrecht van rechtsmacht. Dat laatste houdt in dat plaatsvervangende rechters altijd voor een Hof van Beroep moeten verschijnen, als ze zelf ergens van verdacht worden. Dat betekent dat ze niet meer in beroep kunnen gaan als ze zelf veroordeeld zouden worden.