AFP or licensors

Leven in de Franse banlieue: "Hier armoede, even verderop woont de blanke elite, en is er overal rijkdom"

Letterlijk wil "banlieue" niets anders zeggen dan "voorstad", maar het woord is synoniem geworden voor de troosteloze buitenwijken aan de rand van grote Franse steden. Vandaag maakt president Emmanuel Macron zijn plannen bekend om de problemen van de banlieues aan te pakken. En problemen zijn er, en al veel langer dan vandaag.   

Grauwe pleinen, troosteloze woontorens, drugsdealers in de portieken. Franse banlieues contrasteren scherp met de (binnen)steden die nauwelijks enkele kilometers verderop liggen.

"Frankrijk is in tweeën verdeeld. Er heerst segregatie", zegt oud-burgemeester Stéphane Gatignon van de banlieue Sevran aan correspondent in Frankrijk Frank Renout, in "De ochtend".  "Bevolkingsgroepen leven volkomen gescheiden. Een banlieue als Sevran is arm, en er wonen zo'n 70 nationaliteiten. Even verderop, in Parijs, woont de blanke elite en is er overal rijkdom." 

Volgens Gatignon hebben opeenvolgende Franse regeringen niets gedaan om die toestand te veranderen. Integendeel. "De overheid wil ze graag zo houden. Ze zet de kwetsbaren en de kansarmen, en al hun problemen, samen in de banlieue. Ze weigert om de scheidslijn die door Frankrijk loopt te doorbreken."   

Frankrijk is in tweeën verdeeld

Oud-burgemeester Stéphane Gatignon van Sevran

Stéphane Gatignon is 17 jaar lang burgemeester geweest van de voorstad zo'n 20 kilometer ten noordoosten van Parijs. Sevran staat bekend als een probleembanlieue. Islamoloog Gilles Kepel noemde het stadje in 2016 nog "het Franse Molenbeek", omdat het een groeiend aantal  Syriëstrijders telde. Sevran is ook een draaischijf voor hasjhandel.

Daarnaast komen alle problemen er samen die typerend zijn voor alle achtergestelde banlieues. En die problemen zijn niet min, blijkt -weer maar eens- uit recente overheidscijfers.

De armoede is in de banlieues drie keer zo hoog als het landelijk gemiddelde: 42 procent van de inwoners leeft onder de armoedegrens. Een kwart van de inwoners is werkloos, nog eens een kwart verlaat de schoolbanken zonder diploma. Eveneens een kwart van de mensen voelt zich niet veilig in zijn eigen omgeving.

Meer dan 5 miljoen mensen

Samengeteld gaat het over een aanzienlijk aantal mensen. Er wonen meer dan 5 miljoen mensen in de ruim 1.300 achterstandswijken die Frankrijk telt.   

"Zij voelen zich in de steek gelaten door de overheid", zegt Gatignon. "Er is hier zoveel nodig, maar we krijgen van alles minder dan wat de rest van Frankrijk heeft: politieagenten, mensen bij justitie, leraren. Ik heb mijn middelen voortdurend zien achteruitgaan. In 2001 had Sevran nog 130 politieagenten. Vandaag zijn dat er 80." 

Ik heb mijn middelen voortdurend zien achteruitgaan

Stéphane Gatignon, oud-burgemeester van Sevran

De mediagenieke Gatignon, lid van de Groenen, was jarenlang de spreekbuis van de banlieues. In 2011 vroeg hij de steun van het leger in de strijd tegen drugshandelaars. Een jaar later ging hij in hongerstaking uit protest tegen het slinkend aantal middelen waarmee Sevran en andere banlieues het moesten rooien. 

De handschoen in de ring gooien, zou hij pas doen "als hij er niet meer in geloofde", zo zei hij zelf. Twee maanden geleden was het zover. Na 17 jaar kondigde Gatignon aan dat hij ontslag nam als burgemeester van Sevran. Hij was "uitgeput", zo zei iemand uit zijn omgeving in de Franse pers.

"Marshallplan"

Toch zal uitgerekend hij uitkijken naar de plannen voor de banlieues die president Emmanuel Macron bekendmaakt. Een maand geleden kreeg Macron een uitgebreid advies van oud-minister Jean-Louis Borloo. Hij pleit voor een soort "marshallplan", een landelijk actieplan voor de banlieues, met een kostenplaatje van zo'n 48 miljard euro. Macron lijkt echter niet geneigd om daarop in te gaan. 

De Franse banlieue, dat is Frankrijk. Vooral het Frankrijk van de toekomst

Oud-burgemeester Stéphane Gatignon van Sevran

Gatignon ziet het rapport van Borloo als "het plan van de laatste kans". "Als Macron de aanbevelingen niet volgt, wil dat zeggen dat de staat de banlieues en hun 5,5 miljoen inwoners laat vallen", zei hij twee maanden geleden in de Franse pers. 

"We hebben zo'n sterk rapport nodig, Macron moet dat begrijpen", zei Gatignon ook nog. Want "de Franse banlieue, dat is Frankrijk. En het is vooral het Frankrijk van de toekomst".