Jonas Roosens

Nationalisten zijn allergisch voor de toekomst

Minister van Staat Mark Eyskens (CD&V) is het niet eens met de visie op identiteit en nationalisme die N-VA-voorzitter Bart De Wever vorige week verdedigde: We zijn meer dan Vlaming, we voelen ons gehecht aan thuis, gemeente, streek, gewest, land en Europa.

opinie
Mark Eyskens
Mark Eyskens is ex-premier en minister van staat. Hij was jarenlang een boegbeeld van CD&V en schrijft regelmatig opinieteksten voor vrtnws.be.

N-VA voorzitter Bart De Wever kreeg een paar dagen geleden de  Edmund Burke-prijs van de Alliantie van Britse conservatieven en hervormers, ook omwille van zijn euroscepticisme. Burke was een maatschappijfilosoof die overleed in 1797, acht jaar na de Franse revolutie, waarvan hij met passie de beginselen bestreed. Hij was bijzonder behoudsgezind, verdedigde de traditionele vormen van samenleving, vooral steunend op traditie, stond kritisch tegenover het stemrecht van de burgers, betwistte de maakbaarheid van de samenleving en koesterde argwaan tegen elke vorm van overheidsgezag.

De nationalisten anno 2018 kennen blijkbaar hun auteurs. Dat nationalisten de afbraak van de Europese Unie bepleiten en een confederale puinhoop van rivaliserende natiestaten en vooral staatjes behartigen, is helemaal niet verwonderlijk. Dat tegenstanders van Europa, goed betaald, blijven zetelen in het Europees Parlement is het toppunt van cynisme.     

Het nationalisme ontaardt gemakkelijk in een vorm van maatschappelijk darwinisme onder de slogan: "Struggle for life and survival of the fittest"

Het nationalisme ontaardt gemakkelijk in een vorm van maatschappelijk darwinisme onder de slogan: “Struggle for life and survival of the fittest” of vandaag “America First” of “Eigen volk eerst”. Individueel en collectief egoïsme zijn diep ingebed in de natuur van al wat leeft. De eerste levende cel, die 3,5 miljard jaren geleden ontstond, gedroeg zich reeds protectionistisch en nationalistisch, want ze heeft zich van meet af aan omringd met een beschermend membraan om externe gevaren en bedreigingen tegen te gaan.

Dit reactiepatroon is vandaag meer dan ooit politiek actueel en zelfs populair. Hierbij wordt verdoezeld dat het nationalisme in grote mate de oorzaak is geweest van twee wereldoorlogen, hoofdzakelijk uitgevochten door de Europeanen, tijdens de 20e eeuw met meer dan 100 miljoen dodelijke slachtoffers. Als orgelpunt van een unieke beschaving kan dat tellen.

Er wordt verdoezeld dat het nationalisme in grote mate de oorzaak is geweest van twee wereldoorlogen

Maar na de Tweede Wereldoorlog had een historisch mirakel plaats. Een paar helderziende politici zoals Robert Schuman, Konrad Adenauer, Alcide De Gasperi, Paul-Henri Spaak poneerden dat onder geen enkel beding opnieuw dezelfde vergissing mocht worden begaan als na de Eerste Wereldoorlog.

Toen werd het verdrag van Versailles aan het verslagen Duitsland opgelegd met de bedoeling het Duitse industriële potentieel te vernietigen en het land te verpletteren onder een onbetaalbare oorlogsschuld. Meteen werd het bed gespreid voor ellende, werkloosheid en de succesvolle nationalistische demagoog Adolf Hitler.

Na de Tweede Wereldoorlog werd door voornoemde politici een totaal andere aanpak voorgesteld, namelijk: Europese samenwerking ook met het verslagen Duitsland. Had men toen dit genereuze en revolutionaire idee onderworpen aan een referendum in Frankrijk en de Benelux, dan was dit ongetwijfeld verworpen, want vergevingsgezindheid was toen niet aan de orde.

Kolen en staal

De eerste integratiewerf was het Europees beheer van de steenkool- en staalsector. Nadien is al de rest gevolgd op ongeveer alle domeinen van het maatschappelijk leven tot en met de invoering van de euro en de uitbreiding van de Europese Unie tot 28 lidstaten, na het beëindigen van de Koude Oorlog.

Een groter succes had men nooit durven te voorspellen. Europa werd een continent van vrede voor het eerst in zijn geschiedenis. De Europese integratie heeft bovendien de welvaart van de Europese burger met ongeveer vijf vermenigvuldigd. En dit alles met een minimale kost. De Europese burger beseft niet hoe goedkoop Europa is. De Europese begroting bedraagt nauwelijks 1% van het Europese bruto nationaal product of het equivalent van de prijs van een kopje koffie elke dag geserveerd aan ieder van de 500 miljoen Europese burgers.

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat sommige uitgaven niet zouden kunnen worden verminderd. Maar in het algemeen is het bestuur van de Europese Unie bijzonder efficiënt en zijn de ambtenaren van zeer hoge kwaliteit.

 Europa werd een continent van vrede voor het eerst in zijn geschiedenis

Inmiddels leven wij in een wereld die ons dorp is geworden. Het klinkt natuurlijk sympathiek om aan potentiële kiezers te zeggen: “Geloof dat niet! Uw dorp blijft uw wereld en wij zorgen daarvoor!“

Maar dit is vandaag de maan beloven in de schaduw van de kerktoren! De nationale regeringen zijn te klein voor de grote aangelegenheden en soms wel eens te groot voor de kleine aangelegenheden.

Bart De Wever houdt in zijn kritiek op Europa geen rekening met het basisbegrip “subsidiariteit”, opgenomen in het verdrag van Maastricht en waarvan ik de genese van dichtbij heb meegemaakt. De nationale regeringen mogen blijven doen wat zij kunnen. Maar als dat niet meer gaat, moeten zij bevoegdheden overhevelen naar een Europees beleidsniveau.

(c) Willem Middelkoop/ Hollandse Hoogte

En dit is steeds meer noodzakelijk. Klimaatbeleid, defensie, veiligheid, de strijd tegen het internationaal terrorisme, het bewaken van de gemeenschappelijke grenzen van de Europese Unie, grote researchprojecten, grensoverschrijdende infrastructuur enzovoorts, zijn allemaal essentiële domeinen waarvan het beleid zou moeten worden geëuropeaniseerd. En het bepalen van de uitgaven hiervoor zou moeten worden toevertrouwd aan het Europees Parlement, inclusief de inkomsten. Dan maar pas zou het Europees Parlement volwaardig worden.

Wij moeten met Europa uiteraard niet aan grootheidswaanzin lijden. Maar nationalisten begeven zich vaak op het heilloze pad van de kleinheids­waanzin.

Enkel een verenigd Europa kan optornen tegen de grote uitdagingen van vandaag en morgen. De Europese bevolking is nog goed voor 7%. Over 30 jaar nog goed voor 5%. 95% zijn dan niet-Europeanen. Ons isoleren en muren bouwen, kan dit proces enkel nog tragischer maken. De Europese bevolking is met uitsterven bedreigd als niet voldoende jonge mensen worden aangevoerd, die in staat zijn maar ook in staat worden gesteld om de arbeidsmarkt aan te vullen. Xenofobie is zeker niet het aangewezen geneesmiddel. Het is veeleer een drug door politieke marktkramers aangeprezen. 

Nationalisten gedragen zich als holbewoners die zich terugtrekken in hun grot, de ladder optrekken en denken dat ze geen kwaad kunnen. 

Uiteraard heeft iedereen behoefte aan identiteit. Maar de identiteit van de toekomst, zeker voor de jonge mensen, is niet langer unidimensioneel, zoals de nationalisten promoten. Zij is integendeel gelaagd en veelzijdig. Men voelt zich gehecht aan zijn thuis, zijn gemeente, zijn streek, zijn gewest, zijn land, Europa. En vrienden op andere continenten en van andere rassen zijn ook welkom. Muren moeten worden vervangen door bruggen.

Nationalisten gedragen zich als holbewoners die zich terugtrekken in hun grot, de ladder optrekken en denken dat ze geen kwaad kunnen. De geschiedenis van de toekomst is echter onverbiddelijk voor wie blijft staren, soms met de beste bedoelingen, in de achteruitkijkspiegel van wat voorbij is.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.