Video player inladen ...

Ziekenhuisopname Abbas roept taboevraag op: wat als de president er niet meer is?

De Palestijnse president Mahmoud Abbas is voor de derde keer in een week tijd opgenomen in het ziekenhuis. Dit keer heeft hij een longontsteking. Afgelopen dinsdag moest de 83-jarige Abbas een ooroperatie ondergaan en in het weekend keerde hij terug voor een "algemene controle". De verklaringen van de artsen klinken optimistisch: alles gaat goed met de president. Maar zoals het gewoonlijk gaat bij een zieke oude Arabische leider, roept het een grote taboevraag op: wat als de president sterft?

De taboevraag "wat na Abbas?" is deze week meermaals gesteld in Arabische politieke talkshows en krantenartikels. De vraag klinkt almaar luider over wie Abbas zou opvolgen als Palestijnse president. Verschillende diplomaten en waarnemers geven openlijk toe dat er grote onduidelijkheid heerst over de kwestie. Abbas heeft officieel geen vicepresident aangesteld. In tijden van gigantische politieke verdeeldheid en instabiliteit op de bezette Palestijnse gebieden klinkt een scenario van een Palestijns politiek vacuüm onverantwoordelijk. 

De verklaringen van Palestijnse topdiplomaten de voorbije dagen gingen allemaal over het feit dat Abbas aan de beterhand is en dat hij zijn taken vanuit het ziekenhuis aan het opvolgen is. Maar ze laten ook uitschijnen dat er "geen plan is". Ook de "geruststellende" beelden van Abbas uit het ziekenhuis kunnen de bevolking niet afleiden van die zwarte gedachte: er is geen plan.

Dat er geen duidelijk plan is over een toekomstig nieuw Palestijns leiderschap, heeft te maken met verschillende elementen. Er is niet alleen de crisis tussen Fatah -de fractie van Abbas- en Hamas, maar er is ook grote onenigheid binnen Abbas' eigen fractie. Volgens lokale mediabronnen is er een hevig conflict binnen Fatah over wie de president als landcommandeur moet opvolgen. Abbas zou zijn presidentiële taken de afgelopen dagen hebben verspreid over zes toplui van Fatah, om in geval van "lange afwezigheid" de Palestijnse autoriteit in leven te houden.

Geen presidentiële verkiezingen in zicht

Abbas werd in 2005 verkozen als opvolger van Yasser Arafat, voor een termijn van 4 jaar. Maar sinds de staatsgreep door Hamas in Gaza in 2007 zijn er geen verkiezingen meer gehouden. Officieel is dus de termijn van Abbas als president al bijna 10 jaar verstreken. Op zoek gaan naar een opvolger via een presidentiële verkiezingen lijkt op dit moment niet meteen het plan van de Palestijnse autoriteit.

Het imago van Abbas en Fatah is de afgelopen jaren bij de Palestijnse bevolking zwaar beschadigd, vanwege het falen van zijn beleid tegen de Israëlische bezetting en kolonisatie op Palestijns gebied. Bovendien heeft Abbas bijgedragen aan de economische boycot tegen Hamas in Gaza, waardoor de lonen van ambtenaren in de getroffen Gazastrook al lang niet doorgestort zijn. Hij deed dat onder meer als drukmiddel op de radicale islamitische beweging om zich neer te leggen bij een verzoeningsakkoord dat tot op heden niet gerespecteerd wordt.

Hamas-lid als president?

Een andere delicate kwestie is wat de officiële Palestijnse wet meldt in geval van afwezigheid van de president: namelijk dat het hoofd van het parlement de plaats van de president inneemt voor de eerste 60 dagen tot er verkiezingen gehouden worden. Het feit dat de laatste Palestijnse parlementsverkiezingen in 2006 gewonnen zijn door Hamas, met een Hamas-lid als parlementsvoorzitter, betekent dat Abbas, de Palestijnse autoriteit en vele internationale partners, het scenario van een Palestijnse president van Hamas vrezen. Al dan niet tijdelijk.

Onzekere dagen

Het zijn momenten van grote onzekerheid voor het Palestijnse volk. De afwezigheid van een volwaardige en democratisch verkozen politiek leiderschap helpt zeker niet tegen de overheersende frustratie en woede op straat. De protesten die we zagen de afgelopen weken in Gaza, zijn maar een kleine illustratie van deze frustratie. Intussen zal een beeld van een glimlachende Abbas in het ziekenhuis allesbehalve rust brengen.

Video player inladen ...