Cruciale presidentsverkiezingen voor vredesakkoord in Colombia

Vandaag kiezen de Colombianen een nieuwe president. De belangrijkste inzet van de verkiezingen is het vredesakkoord dat de regering van huidig president Juan Manuel Santos in 2016 sloot met de grootste en belangrijkste rebellengroep in het land, de FARC-EP. Zo kwam een einde aan het gewapende conflict maar die vrede staat nu op het spel. De verkiezingen van morgen lijken namelijk een machtsstrijd te worden tussen progressief en conservatief, links en rechts, en voor- en tegenstanders van het vredesakkoord.

Vandaag gaan de Colombianen naar de stembus voor de eerste kiesronde van de presidentsverkiezingen. Als er geen kandidaat is die de helft van de stemmen plus 1 kan verzamelen, gaan de twee kandidaten met de meeste stemmen door en wordt een van hen tot president verkozen op 17 juni.  

De Colombiaanse samenleving is sterk gepolariseerd. Veel Colombianen zijn ontevreden over het vredesakkoord met de rebellenbeweging FARC-EP (Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia–Ejército del Pueblo). Het akkoord hield in dat de groep zich ontwapende en een politieke partij werd, iets waar veel Colombianen het niet mee eens zijn. In de uitgestrekte rurale gebieden van het land waar het conflict zich afspeelde, zijn de mensen vooral blij dat er een einde is gekomen aan het conflict dat zo’n 220.000 slachtoffers maakte.

Wat er met dit vredesakkoord zal gebeuren, hangt sterk af van wie er uiteindelijk verkozen wordt. Het ziet er namelijk naar uit dat de verkiezingen een machtsstrijd zullen worden tussen de twee uitersten van het politieke spectrum en voor- en tegenstanders van het akkoord. 

Rechtse kandidaat Ivan Duque Marquez

Aan de ene kant vinden we de rechtse kandidaat Iván Duque Márquez, een advocaat die maar weinig ervaring heeft in de politieke wereld, maar wel de steun geniet van de rechtse ex-president Álvaro Uribe. Uribe is nog steeds erg populair en zijn aanhangers zullen dan ook hoogstwaarschijnlijk voor Duque stemmen. De kans bestaat dat Duque het vredesakkoord sterk zal herzien. Daarnaast wil hij net als zijn leermeester de strijd tegen drugs opvoeren en promoot hij een neoliberaal economisch model dat sterk inzet op het aantrekken van buitenlandse investeerders. Duque kon voor zijn campagne dan ook rekenen op de financiële steun van de bedrijfswereld die alleen wil dat het land zijn huidige neoliberale economische model voortzet. 

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Linkse kandidaat Gustavo Petro

Gustavo Petro is zijn belangrijkste tegenstander en bevindt zich aan de andere kant van het politieke spectrum. In de jaren 80 sloot Petro zich aan bij de linkse rebellengroep M-19. Toen de beweging zich in 1990 ontwapende, begon hij aan zijn politieke carrière en in 2011 werd hij burgemeester van de hoofdstad Bogota. Hij neemt afstand van het neoliberale economische model dat gepaard gaat met ongelijkheid en corruptie. In plaats daarvan promoot hij een socialer beleid, hogere belastingen voor de rijken en de strijd tegen klasse-ongelijkheid. Dit maakt hem vooral populair bij sociale en milieubewegingen en ook bij jongeren scoort hij hoog.

Een linkse kandidaat met zo’n achterban is ongezien in Colombia. Door het vredesakkoord kregen politieke partijen met een linkse achtergrond ademruimte en worden ze niet langer automatisch geassocieerd met gewapend verzet. Toch worden ze nog altijd gestigmatiseerd als communistische bastions. Petro’s tegenstanders dreigen bijvoorbeeld dat hij Colombia zal veranderen in een nieuw Venezuela of Cuba. 

Mocht Petro het tot president schoppen, is het nog verre van zeker dat hij zijn ambities zal kunnen realiseren. De rechtse partijen hebben de meerderheid in het Congres en zij hebben dan ook de macht om zijn wetsvoorstellen te blokkeren. Anderzijds zouden ze Duque kunnen helpen om de implementatie van het vredesakkoord te vertragen. 

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

Drie andere kandidaten maken weinig kans

De overige drie kandidaten maken volgens de peilingen weinig kans. De meest populaire van de drie is Sergio Fajardo, die zichzelf presenteert als de man van het volk en steevast gekleed gaat in jeans en t-shirt in plaats van maatpak met das. Fajardo wordt gezien als een progressief kandidaat en zet alles in op educatie, gendergelijkheid en de strijd tegen corruptie. Toch stellen velen zich de vraag of hij met zijn neoliberale economisch programma de structurele ongelijkheid in Colombia zal kunnen aanpakken. Na Fajardo komt de rechtse Vargas Lleras en helemaal onderaan de peilingen bengelt Humberto de la Calle, een liberale kandidaat.

De verkiezingen van morgen vormen een historisch moment in de geschiedenis van Colombia. De uitslag van de verkiezingen zal een beslissende impact hebben op de loop van de post-conflict periode en de implementatie van het vredesakkoord. Bovendien zouden de Colombianen morgen kunnen breken met een lange reeks rechtse presidenten en zouden ze kunnen links een kans geven.