In de gevangenis, maar toch tijdelijk vrij: 5 vragen en antwoorden over uitgaansvergunningen en penitentiair verlof

De dader van de aanval in Luik zat vast in de gevangenis van Marche-en-Famenne maar was tijdelijk vrijgelaten. Hoe kan dat? Vijf vragen en antwoorden over uitgaansvergunningen en penitentiair verlof. 

1. Wat is een uitgaansvergunning? En wat is penitentiair verlof?

Uitgaansvergunningen en penitentiaire verloven zijn mogelijkheden om gedetineerden zaken te laten doen die ze ook alleen maar buiten de gevangenis kunnen doen. Denk aan het bijwonen van een begrafenis, het ondergaan van een medische ingreep of het voeren van een sollicitatiegesprek. 

Het is eigenlijk bedoeld om gedetineerden te reïntegreren. 

Het essentiële verschil tussen een uitgaansvergunning en penitentiair verlof zit in de tijdsduur. Een uitgaansvergunning kan maximaal 16 uur duren en een penitentiair verlof kan voor drie keer 36 uur per trimester. 

2. Wie neemt die beslissing?

Strikt genomen worden beide beslissingen genomen door de minister van Justitie. In de praktijk is het "zijn gemachtigde", de gevangenisadministratie. 

Binnen het directoraat generaal gevangeniswezen is er een Dienst Detentiebeheer met een Franstalige en Nederlandstalige sectie. Zij nemen de beslissingen na advies van de lokale gevangenisdirectie en de psychosociale dienst.  

3. Worden er veel beslissingen genomen?

In 2016, de recentste cijfers waarover we kunnen beschikken, werden er in totaal 3.276 aanvragen gedaan voor penitentiair verlof. Daarvan werden er 1.544 goedgekeurd en 1.732 afgekeurd. 

In 2016 werden er 5.458 aanvragen gedaan voor een uitgaansvergunning en daarvan werden er 3.609 goedgekeurd en 1.849 afgekeurd. We kunnen dus zeggen dat ongeveer 2 op 3 aanvragen een positief gevolg krijgen. 

Deze cijfers zijn de laatste vijf jaar ongeveer hetzelfde gebleven.

4. Mogen gedetineerden met een uitgaansvergunning of penitentiair verlof gaan en staan waar ze willen?

Neen. Er worden telkens voorwaarden verbonden aan de maatregelen. Klassieke voorwaarden zijn: geen alcohol- of drugsgebruik, niet in de buurt komen van bepaalde plaatsen, geen contact hebben met ex-gedetineerden…. 

5. Worden gedetineerden met een uitgaansvergunning of penitentiair verlof opgevolgd?

In principe gaat een gedetineerde alleen naar buiten. Uitzonderlijk kan er een contactpersoon meegaan. Dat kan een cipier zijn maar ook een aalmoezenier of zelfs een familielid.

Bij elke beslissing wordt de procureur des konings verwittigd en ook de slachtoffers. En de slachtoffers worden evident ook op de hoogte gebracht van de bijzondere maatregelen ten aanzien van hen (bv. straatverbod).

Als een gedetineerde niet tijdig terugkeert naar de gevangenis, wordt hij geseind.