Video player inladen ...

Wim De Vilder: "Ik lig soms wakker van kritiek"

Op Canvas liep deze maand "Dank dat u bij ons was", een programma dat de tv-journalistiek van de afgelopen 40 jaar onder de loep neemt. Verschillende coryfeeën getuigden daarin over hun carrière en hoe die is geëvolueerd, maar ook over de impact van hun job op hun privéleven. Zo ook Wim De Vilder. Een portret.

"Als een droom die uitkwam": zo omschrijft Wim De Vilder in "Dank dat u bij ons was" op Canvas de dag in 1993 dat hij op de nieuwsdienst van de VRT aan de slag mocht. Intussen is een kwarteeuw verstreken en is hij als anker van "Het Journaal" een van dé uithangborden van de openbare omroep.

"Al toen ik rechten studeerde, zat ik met televisie, pers en radio in mijn hoofd", zegt hij. "Ik wou mijn studies zelfs stopzetten. Gelukkig heb ik dat niet gedaan want mijn opleiding geeft me vandaag nog steeds handvatten om actualiteit voor een groot publiek te duiden."

"Toen ik uiteindelijk bij de VRT terechtkwam en later op de ankerstoel terechtkwam, beleefde ik professioneel de mooiste dagen van mijn leven. Eerst was ik geslaagd voor een journalistenexamen waarvoor ik zo hard had gewerkt en later kreeg ik de vraag om te ankeren. Fantastisch!"

Video player inladen ...

Als student heb ik Martine Tanghe ooit vanuit een telefooncel in Leuven opgebeld

Op de nieuwsdienst maakte De Vilder kennis met onder anderen Martine Tanghe, een vrouw naar wie hij al lang opkeek. "Als student heb ik haar ooit vanuit een telefooncel in Leuven opgebeld, want een gsm bestond nog niet. Ik vroeg haar of ze jurylid wou zijn in een welsprekendheidstoernooi dat ik voor mijn studentenvereniging organiseerde. Ze zei "nee", maar ik had haar wel aan de lijn gehad."

"Een kleine 10 jaar later was Martine mijn collega. Ik vond dat ongelooflijk. Nog altijd heb ik veel ontzag voor haar. Ik vind nog altijd dat ze de beste is in de job, dat zij de job als anker in al zijn aspecten het beste kan: taalzuiverheid, weinig versprekingen, altijd de juiste toon, een verhaal goed kunnen inschatten. Ze is daarin gewoon top. Ik ben nog altijd dankbaar dat ik haar collega ben."

Video player inladen ...

"Het mooie aan ankeren is dat je letterlijk een medium mag zijn. Jij bent de man die wat is gebeurd mag vertellen en uitleggen aan een breed publiek. Voor mensen die graag vertellen en geboeid zijn door wat in de wereld gebeurt, is dat de droomjob. Moet ik dat nog meer uitleggen?"

Volgend jaar is De Vilder 20 jaar anker bij "Het Journaal". In die tijd is de invulling van die functie grondig veranderd. "20 jaar geleden was een anker geloofwaardig en betrouwbaar als hij te allen tijde zakelijk, neutraal en zelfs emotieloos kon zijn. Je mocht uiteraard niks van de ideologie van het anker merken, maar je mocht zelfs niet merken of hij door een reportage was aangedaan."

Vandaag ben je als anker pas geloofwaardig als je emotie in "Het Journaal" steekt

"Vandaag ben je als anker pas geloofwaardig als je emotie in "Het Journaal" steekt. Ik denk dat mensen het niet meer pikken als je een reportage over de oorlog in Syrië brengt met alweer vele doden en ze de indruk hebben dat je er zelf niet bij betrokken bent. Dat is bij uitstek zo bij breaking news dat je samen met de kijker verneemt. Hij verwacht van het anker dat hij handvatten aanreikt om het nieuws te verwerken, dat hij aangeeft van: "Ik beleef het mee zoals jij het thuis ook beleeft"."

Video player inladen ...

"Ideologisch moet een anker nog steeds neutraal zijn, maar hij moet steeds meer een persoonlijkheid zijn. Een persoonlijkheid die het nieuws niet mag kleuren, maar een gids die mensen door het nieuws van de dag leidt. Dat is een internationale beweging. Ook grote Amerikaanse zenders hangen hun nieuwsprogramma's aan namen van ankers op."

Met een programma als "Hanne danst" waarin collega-anker Hanne Decoutere een balletuitdaging aangaat, heeft De Vilder geen probleem. "10 jaar geleden zou het waarschijnlijk niet hebben gekund. Zelf ben ik toen eens gevraagd voor een dansprogramma op VTM, maar ik heb "nee" gezegd. De tijd was nog niet rijp."

"Toen het nieuws bekend raakte dat ik anker zou worden, kreeg ik van Knack de vraag om in een leren jekker op de voorpagina van een bijlage te staan. Ik heb toen even bij een paar collega's gepolst, maar al snel was het duidelijk dat het not done was omdat het mijn geloofwaardigheid in het gedrang zou brengen. Nu is dat geen probleem meer, ik zou niet eens meer nagaan of het kan of niet."

Video player inladen ...

In de mediasector zitten heel veel ijdele mensen bijeen

De Vilder erkent dat ijdelheid zo al snel om de hoek loert. "In de mediasector zitten heel veel ijdele mensen bijeen. Het streelt de ijdelheid, maar het is meer dan dat. Ik weet niet waar de grens ligt. Kijk naar Instagram en zijn influencers. Daar draait alles rond persoonlijkheid. Ik weet niet of die evolutie zich ook in een nieuwsomgeving zal voltrekken, maar sowieso is ze nog niet ten einde."

De keerzijde van de medaille is dat kritiek vaak veel persoonlijker is. "Als mens ben je kwetsbaarder, dat klopt zonder meer. Nieuwslezers moeten daar vandaag vaker mee afrekenen dan in het verleden. Toen kwam kritiek indirect tot bij jou. Nu is dat heel direct en soms massaal. Twitter is daarvan een goed voorbeeld. Je moet stevig in je schoenen staan."

Dat laatste lukt De Vilder niet altijd. "Ik lig soms wakker van kritiek. Dat kan wel eens mijn avond naar de vaantjes helpen. Als op Twitter een stormpje losbarst, je onder vuur ligt en je alle berichten op je telefoon ziet verschijnen, dan moet je toch wel even op je tanden bijten. Dan kan je maar beter een glas wijn nemen om het een beetje te relativeren. Gelukkig is mij dat nog niet vaak overkomen."

Video player inladen ...

Zowel bij de aanslagen in de VS op 11 september 2001 (zie eerste video onder) als die in Brussel en Zaventem op 22 maart 2016 (zie tweede video onder) was De Vilder op de redactie aanwezig en presenteerde hij ook "Het Journaal". Vooral die laatste terreurdaden blijven bij hem aan de ribben kleven omdat hij toen de hele dag in de studio op antenne was om het nieuws tot bij de kijker te brengen.

Video player inladen ...

"Ik heb de gebeurtenissen samen met de kijkers vernomen. Op zo'n moment voel je als anker goed dat het publiek voor de beleving afhangt van wat jij vertelt en hoe je dat doet. Als je dan zo'n hele dag in de studio hebt gezeten... dat dringt door. Ik wist niet hoe ik de uitzending moest afsluiten. Dat was erg beladen want ik moest de kijkers de avond insturen met de boodschap dat meer dan 30 mensen waren gestorven, kijkers die misschien onder de indruk of bang waren. Ik heb hen gewoon veel sterkte gewenst."

Iedereen besefte dat we geschiedenis op antenne hadden gebracht

"Op dat moment voelde ik de emotie voor een stuk in mezelf opborrelen. Toen ik na de uitzending in de regie kwam, was het oorverdovend stil. Normaal praten de mensen achter de knoppen dan honderduit, maar niemand zei een woord. Iedereen besefte dat we geschiedenis op antenne hadden gebracht, een zwarte bladzijde."

Video player inladen ...

De Vilder denkt niet dat "Het Journaal" in zijn huidige vorm binnen 10 jaar nog zal bestaan. "Ik denk dat mensen meer versnipperd zullen kijken naar nieuwsitems die hen interesseren. Mensen zullen vaker online nieuws zoeken, op hun eigen ritme. Kijkers die de volledige rit van de uitzending willen uitzitten, zullen dunner gezaaid zijn. Een nieuwsuitzending op televisie zal in elk geval niet meer zo belangrijk zijn als vandaag, toch niet de doordeweekse uitzendingen. Bij groot of onverwacht nieuws zal een nieuwsuitzending wel belangrijk blijven."

"Misschien ben ik binnen 10 jaar nog anker, maar ik denk dat ankers dan veeleer een soort commentatoren bij het nieuws van de dag zullen zijn. Hoe kijk jij daarnaar? Hoe duid jij dit? De behoefte aan een gewone samenvatting van het nieuws zal kleiner zijn. Sowieso denk ik dat mensen het vreemd zullen vinden dat tot 10 jaar eerder elke avond meer dan een miljoen mensen om 19 uur in hun zetel gingen zitten, de tv aanzetten en 3 kwartier naar een uitzending keken."

Video player inladen ...