Video player inladen ...

Er is te veel staal in de wereld en dat ontregelt de markt

De beslissing van Amerika om tarieven op te leggen aan ingevoerd staal en aluminium is dan mogelijk electoraal bepaald, maar feit is dat er gewoon veel te veel staal geproduceerd wordt, vooral dan in China.

Donald Trump is in 2016 deels verkozen dankzij de "Rust Belt", een aantal staten in de Midwest waar de zware industrie al decennia in verval is. Zijn belofte om "de oneerlijke concurrentie via slechte handelsakkoorden" te beëindigen heeft de doorgaans Democratische staten verrassend naar hem doen overhellen.

De VS is de grootste staalinvoerder ter wereld, vorig jaar importeerde Amerika voor bijna 30 miljard dollar aan staal. De Amerikaanse staalindustrie is  sinds 2000 teruggevallen is van een jaarlijkse productie van 112 miljoen ton tot 86 miljoen ton en van 135.000 banen tot 83.600 banen. Die zouden kunnen profiteren van de invoertarieven op staal vanuit Europa.

Het mes snijdt aan twee kanten: in totaal werken er 6,5 miljoen Amerikanen in de staalverwerkende industrie en juist die zou negatieve gevolgen kunnen ondervinden. Hun basisproduct, staal dus, wordt dan duurder en dus ook hun afgewerkte producten die minder concurrentieel worden op de internationale markten. Het gaat dan om machines, auto's, electronica, schepen, treinen en allerlei infrastructuur.  

Of anders: de winst op korte termijn die de VS hoopt te boeken met de invoertarieven wreekt zich op middellange en langere termijn in veel grotere sectoren met veel meer banen. Bij een handelsconflict verliest iedereen dus.

Een vloed van (vooral Chinees) staal

Volgens het magazine "The Economist" wordt er jaarlijks 1,6 miljard ton staal geproduceerd, ongeveer de helft daarvan in China. En dat laatste land heeft sinds 2000 zijn staalsector bijna verdubbeld. De binnenlandse vraag slabakt echter en dus gooit China dat overtollige staal goedkoop en met overheidssubsidies op de buitenlandse markt en dat tegen internationale handelsregels in. De Europese Unie heeft daartegen gereageerd met eigen tarieven tegen staal uit China, maar niet tegen alle andere invoerders. Anderzijds gaan het Duitse ThyssenKrupp en de Brits-Nederlands-Indiase groep Tata Steel (vroeger Corus) fuseren.

Wereldwijd is er dus een overaanbod van staal en de grote industrielanden willen die productie terugschroeven, alleen zijn ze het er niet over eens wie hoeveel productie (en dus banen) moet inbinden. Bovendien is de staalsector al sinds mensenheugenis een belangrijk onderdeel van strategische sectoren, zoals defensie. President Trump rechtvaardigt zijn beslissing dan ook vanuit "nationale veiligheid". Nochtans zou de VS nog geen 5% van het staal gebruiken voor defensie.

Canada en Mexico in het vizier

Opvallend is wel dat de VS weinig staal importeert uit China, maar wel uit landen die bondgenoten of partners zijn (Canada, Brazilië, Mexico, Zuid-Korea, Japan en de EU). Net die worden nu getroffen door de invoertarieven en de meesten daarvan zijn bondgenoten van Amerika. Of zoals een hoge Europese ambtenaar vandaag zei: "Het zijn niet wij die verantwoordelijk zijn voor de overtollige staalcapaciteit".

Het zijn echter vooral Canada en Mexico die getroffen worden door de Amerikaanse maatregelen, respectievelijk de grootste en de derde invoerder van staal in de VS. Canada voert zelfs meer dan 80% van zijn staal uit naar de Verenigde Staten en premier Justin Trudeau heeft vanavond dan ook meteen voor meer dan 12 miljard dollar tegenmaatregelen aangekondigd op staal, aluminium en consumptiegoederen uit de VS. Mexico zou dat ook overwegen.

Canada en Mexico zitten met de Verenigde Staten in het NAFTA-vrijhandelsakkoord en mogelijk wil Trump de handelstarieven gebruiken om die twee landen tot een aanpassing van dat NAFTA-verdrag te dwingen.   

Herbekijk de reportage uit "Het Journaal Laat"

Video player inladen ...