De vijf boeken die het leven van Johan Op de Beeck veranderd hebben

Zondag, het ideale moment om met een goed boek in de zetel of in de tuin te gaan zitten. Elke week polsen we bij een bekend gezicht naar zijn of haar vijf favoriete boeken. Vandaag: Johan Op de Beeck, voormalig tv-gezicht en nu schrijver van non-fictieboeken zoals "De zonnekoning. Glorie & schaduw van Lodewijk XIV". 

Johan Op de Beeck kent u misschien nog als Journaalanker op de VRT en presentator van talkshows. Nu is hij meer bekend als auteur van succesvolle boeken over de geschiedenis, onder meer  vier boeken over Napoleon Bonaparte en zijn recente boek over Lodewijk XIV, de Zonnekoning.  Voor Klara maakte hij ook twee podcasts over Napoleon.

Ter ontspanning lezen zit er voor Op de Beeck daardoor zelden nog in. "Als ik nu lees, grijp ik vooral terug naar werken over de geschiedenis. Het gaat dan puur om het opzoekingswerk. Ik lees in functie van wat ik zelf ga schrijven.  Werk van grote namen zoals Proust lezen, dat is al een aantal jaren geleden. Maar dat is een bewuste keuze die ik niet betreur. Ik ben verslaafd aan het schijven, dat is voor mij een therapeutische bezigheid." 

Lezen lukt hem zeker ook niet overal. "Ik heb een lievelingszetel aan het raam die uitkijkt op de tuin. En op vakantie neem ik mijn e-reader mee. Dan heb je zo'n 1.000 boeken mee. Dat elektronisch lezen is voor mij echt een van de geneugtes van deze tijd."

1. "De naam van de roos" - Umberto Eco

Het eerste boek dat Op de Beeck kiest, is "De naam van de roos" van Umberto Eco, een historische roman die zich afspeelt op de grens tussen de middeleeuwen en de renaissance. "Die roman heb ik intussen 3 keer gelezen tussen het verschijnen (in 1980) en nu. Het is een fantastische mengeling tussen een speurdersroman en een intellectuele analyse van geloof versus vrijdenken, wetenschap versus taboes." 

Op de Beeck roemt het als een bijzonder spannend boek. "Het is ook verfilmd. Die scène waarin de bibliotheek in brand gestoken wordt, zal ik nooit vergeten. Het idee dat daarachter zit: we mogen niet te veel weten en als er met veronderstelde waarheden wordt gelachen, steken we de boel nog liever in brand." 

Ik heb het 3 keer gelezen omdat het zo goed is. Je kunt er altijd nieuwe dingen in terugvinden.

"Ik heb het 3 keer gelezen omdat het zo goed is. Je kunt er altijd nieuwe dingen in terugvinden. Eco is een semioticus (taalkundige, iemand die het ontstaan en het gebruik van tekens en tekensystemen bestudeert, nvdr): hij stopt verborgen betekenissen achter bepaalde dialogen en handelingen. Er zit een gelaagdheid in dat boek die je soms bij de eerste lectuur ontgaat. En het blijft ook bij volgende lezingen even spannend. Daarnaast blijft het ook vandaag nog heel betekenisvol. "De naam van de roos" is een literair meesterwerk." 

2. "Brideshead revisited" - Evelyn Waugh

De tweede keuze van Op de Beeck, is "iets totaal anders". ""Brideshead revisited" van Evelyn Waugh speelt zich af in een heel nostalgische sfeer. Het begint in de rauwe actualiteit van WO I. Het hoofdpersonage Charles keert terug naar de plek van zijn jeugd. Het is een boek over het interbellum waarin we zien hoe de oude aristocratie van Engeland ten onder gaat." 

"Er zit veel esthethiek in, de esthetiek van het leven ook en de hang naar een esthetiek die er niet meer is.  Het gaat over een ongelofelijk intrigerende vriendschap tussen twee mannen, Charles -later fantastisch vertolkt door Jeremy Irons, in de televisieserie - en Sebastian, een betoverend personage. Het blijft voor de lezer de hele tijd onduidelijk: zijn ze nu verliefd of niet? Er is zeker sprake van een platonische verliefdheid. "

Plots belandt iedereen met de voeten op de grond en heb je ook als lezer het gevoel: is het dat maar? 

"Sebastian wil zijn op luxe gebaseerde leven tot aan de ondergang volhouden. Plots belanden we dan in het Engeland van WO II en komt iedereen met de voeten op de grond. Ook als lezer heb je dan het gevoel: is het leven niet meer dan dit?" 

3. "De vliegeraar" - Khaled Hosseini

"De vliegeraar" van Khaled Hosseini heeft Op de Beeck "totaal omvergeblazen".  Het is het verhaal van Amir, een Afghaanse jongen die probeert een nauwere band met zijn vader te krijgen en worstelt met een schokkende gebeurtenis uit zijn jeugdjaren. De roman speelt zich af tegen de historische achtergrond van de val van de monarchie tot de instorting van het taliban-regime.

"Ik heb dat een aantal jaren geleden tijdens een vakantie in Frankrijk in enkele dagen tijd gelezen. Ik herinner me dat de zon aan het zakken was aan het zwembad, de rest van de familie was al lang naar binnen. Na de laatste pagina ben ik daar nog een halfuur met tranen in mijn ogen blijven liggen."

Een van de mooiste en lelijkste boeken tegelijkertijd. Iedereen zou dit boek gelezen moeten hebben. 

"Het is een van de mooiste en lelijkste boeken tegelijkertijd. Er wordt op zo'n gevoelige, maar ook meedogenloze manier beschreven wat fundamentalisme doet met mensen, hoe het hen vernietigt. En tegelijkertijd zit in het boek ook de hoop en het verlangen om niet ten onder te gaan. Het heeft me bijzonder aangegrepen. Die vlieger is ook zo'n mooie metafoor voor het ontsnappen uit een beklemmende wereld. De tentakels van dit boek grijpen je echt vast." 

De -ook fel bejubelde- opvolger "Duizend schitterende zonnen" heeft Op de Beeck achteraf niet meer durven lezen. "Dat boek gaat meer over de onderdrukking van de vrouwen onder de taliban, maar ik kon er niet meer tegen. "De vliegeraar" was voor mij genoeg. Iedereen zou dit boek gelezen moeten hebben." 

4. "Mémoires" - Duc de Saint-Simon Louis de Rouvroy

Voor zijn eigen historische werken duikt Op de Beeck als voorbereiding graag en vaak in het werk van ooggetuigen uit de periodes die hij beschrijft. Zo waren de "Mémoires" van Duc de Saint-Simon die jarenlang in de omgeving van de koning vertoefde voor hem een erg belangrijke bron van informatie voor zijn jongste boek over Louis XIV (1638-1715).

"Het werk van de hertog is echt een referentiewerk om die eeuw te doorgronden. Hij was zelf een edelman die niet kon begrijpen dat de adel door de koning zo gefnuikt werd. Hij beschrijft hele volumes over de ondergang van de adel en hij doet dat op een geweldige manier. Dat leest echt als een trein. Hij is op een krampachtige manier verbitterd over een wereld die verandert. Er zitten honderden anekdotes in, waarbij ik vaak ook bijna van mijn stoel ben gevallen van het lachen, over Versailles en over wat daar allemaal gebeurde om in de gunst van de koning te komen." 

Dit boek is een genot om te lezen volgens Op de Beeck. "Je moet natuurlijk wel een knop kunnen omdraaien als lezer. Je moet echt in die tijd willen stappen. Ik kan me inbeelden dat dat niet zo goed lukt tijdens een korte trein- of metrorit." 

5. "Gloed" - Sándor Márai

Zijn laatste keuze "Gloed" van de Hongaarse schrijver en journalist Sándor Márai kan Johan Op de Beeck naar eigen zeggen moeilijk recht doen met een beschrijving. "Het is zo'n mooi boek". 

In "Gloed" krijgen we 1 lange dialoog tussen twee mannen, generaal Henrik en zijn vroegere vriend Konrád, die een dag en een nacht bij elkaar zitten in een kamer.  Ze hebben elkaar 41 jaar lang niet meer gezien en hun weerzien brengt een stroom van prachtige en pijnlijke herinneringen bij de generaal op gang. 

Ze hebben het over onze allergrootste passie: de liefde.

"Hun conversaties wisselen af tussen diepe haat en groot begrip. Ze hebben het over de fundamenten van ons leven. Het is soms hermetisch, maar af en toe zie je weer het licht. Uiteindelijk wordt het duidelijk dat ze het hebben over onze allergrootste passie: de liefde. Ze hebben dezelfde vrouw bemind en halen herinneringen op. Ze vallen elkaar daarin aan, maar je merkt dat ze elkaar daarin ook nodig hebben." 

""Gloed" is echt een schitterend boek en Sándor Márai is een geweldige schrijver. Ik begrijp echt niet waarom hij niet veel bekender is", besluit Op de Beeck.

Lang zullen we lezen

Zin in meer boekentips? Ga dan naar de website langzullenwelezen.be. Neus rond in de boekenkast van bekende boekenwurmen, vrienden, familie, buren, collega’s en ontdek wat zij van hun boeken vinden. Maak ook zelf je eigen boekenkast en geef bij elk boek je ongezouten mening en score.