Duitse "gendersterretje" is van de baan

De knoop is doorgehakt. De Rat für Deutsche Rechtschreibung (raad voor Duitse spelling) heeft vandaag beslist dat het gendersterretje niet officieel opgenomen wordt in de Duitse taal. Als “twistappel” verdeelde het sterretje Duitsland in twee kampen. Het nee-kamp heeft dus zijn slag thuisgehaald. Dit betekent dat er een nieuw voorstel zal moeten komen dat ook het derde geslacht in de Duitse taal opneemt. 

Duitsers hebben namelijk het recht om naast mannelijk of vrouwelijk ook te kiezen voor x, het onbepaalde derde geslacht. Het Duits Grondwettelijk Hof heeft het Parlement daarom verplicht hiervoor een oplossing te zoeken binnen de Duitse taal. Een taalkundige aanpassing heeft invloed op de bredere maatschappelijke dialoog.  Het zet de deur open voor andere genderissues en leert ons beter om te gaan met het zogenaamde derde geslacht. 

Het gendersterretje wordt niet toegevoegd aan Duden, de Dikke van Dale van Duitsland.

Zes jaar geleden lanceerden Berlijnse transgenders het gendersterretje en al snel werd het gangbaar in de linkse en academische milieus doorheen het hele land. Het vervangt vorige oplossingen zoals de “binnen-i”. Door de binnen-i kunnen bijvoorbeeld mannelijke en vrouwelijke studenten aangeduid worden door het overkoepelende “StudentInnen”. Het gendersterretje werkt op dezelfde manier: “Student*innen”. Het teken kan zelfs uitgesproken worden, door een minieme pauze te leggen.

Het voorstel krijgt veel tegenwind. Tegenstanders spreken zelfs over de verminking van het Duits, of beschuldigen het andere kamp biologie met grammatica te verwarren. De toevoeging van het gendersterretje zou ook leiden tot een groeiende polarisatie tussen het progressieve stedelijke milieu en het conservatievere platteland. Uit rechtse hoek komt de klacht dat de spellingsraad evolueert in een taalpolitie die zijn ideologie wil opleggen aan de rest van het land.

"Heimatland"

In het Duitse taalgebied ontstonden er recent wel meer controverses. Vorig jaar nog werd er geopperd om het Duitse volkslied genderneutraler te maken. “Vaterland” zou zo dan vervangen worden met “Heimatland”, en “broederlijk” met “dapper”. Het voorstel stootte op veel weerstand, ook bij Kanselier Merkel. Eerder pasten Oostenrijk en Canada hun volksliederen al op dezelfde manier aan, maar Duitsland volgde hun voorbeeld dus niet.

Demonstranten vragen meer gendergelijkheid tijdens de Vrouwenmars in Berlijn begin dit jaar. Represented by ZUMA Press, Inc.

Maar hoe zit het met het Nederlands? Het gebruik van “hen” als genderneutraal persoonlijk voornaamwoord is het concreetste voorstel dat al gedaan werd, maar het lijkt niet aan populariteit te winnen. Het ontbreekt ons taalgebied aan een maatschappelijk debat zoals het wel al in Duitsland woedt. De Taalunie, die over het correct gebruik van het Nederlands waakt, maakt zich nog geen zorgen. Zij wil liever afwachten hoe het Nederlands taalgebruik zelf evolueert voordat ze zich zal uitspreken.