De reeds bedreigde zeeschildpadden krijgen nu ook nog te maken met kwaadaardige gezwellen. Foto: Jen Zuber

Middel tegen kanker bij mensen werkt ook bij zeeschildpadden met kwaadaardige gezwellen

Zeeschildpadden, die al bedreigd zijn, hebben meer en meer af te rekenen met fibropapillomatosis, kwaadaardige en potentieel dodelijke tumoren. Onderzoekers hebben nu ontdekt dat die gezwellen gelijkenissen vertonen met sommige menselijke kankers. Ze hebben ook dezelfde "genetische zwakheid": ze kunnen behandeld worden met dezelfde middelen. 

Wilde zeeschildpadden lopen al het risico op uitstervan, en nu worden ze in toenemende mate bedreigd door een virulente en potentieel dodelijke tumor, fibropapillomatosis. Die werd voor het eerst opgemerkt in Florida, maar de ziekte heeft zich nu verspreid in de tropische en subtropische gebieden, en ze breidt zich nog steeds uit naar het noorden.

Soepschildpadden of groene zeeschildpadden (Chelonia mydas) worden het vaakst en het ergst getroffen, maar fibropapillomatosis komt ook voor bij alle andere soorten zeeschildpadden. 

Een recente studie heeft nu ontdekt dat deze tumoren, die vaak rond de ogen woekeren, gelijkenissen vertonen met bepaalde kankers bij mensen. En dat maakt dat fibropapillomatosis ook behandeld kan worden met geneesmiddelen die al ontwikkeld waren voor mensen. 

De gezwellen komen vaak voor rond de ogen van de zeeschildpadden., wat uiteraard hun zicht bemoeilijkt. Foto: Rachel Thomas

Virussen en omgevingsfactoren

Voor deze studie was er zo goed al niets geweten over fibropapillomatosis, behalve dan dat virussen en omgevingsfactoren een rol speelden bij het ontstaan ervan.

Volgens de onderzoekers is het duidelijk dat door virussen veroorzaakte ziekten bij gewervelde dieren, zich kunnen verspreiden in het marien milieu, en dat door de mens veroorzaakte factoren, zoals bijvoorbeeld de verloedering van het leefgebied, grotendeels verantwoordelijk zijn voor het vaker voorkomen van dergelijke besmettelijke ziekten. Daarom is het volgens de onderzoekers van cruciaal belang om meer te weten te komen over kankers bij wilde dieren, en de gevolgen van het gebruik van de kusten door mensen, die mogelijk een kwalijke invloed hebben op het voorkomen van de ziekten. 

En dus gingen de onderzoekers uit Florida en Ierland  de dynamiek van de zeeschildpadden en de tumoren bestuderen, en ook de genen die een rol speelden bij het ontstaan van fibropapillomatosis. Ze vergeleken de genen die tot expressie kwamen bij zeeschildpadden met fibropapillomatosis, met de genexpressie bij gezonde dieren, en daarbij ontdekten ze dat de tumoren gelijkenissen vertoonden met bepaalde kankers bij mensen, zoals basocellulair carcinoom, de meest voorkomende huidkanker, en tumoren in zenuwcellen. 

Vanwege de gelijkenissen probeerden de onderzoekers vervolgens de aangroeisels bij de zeeschildpadden te behandelen zoals ze dat zouden doen bij mensen, namelijk ze operatief verwijderen en vervolgens geneesmiddelen toedienen. Als de tumoren immers alleen verwijderd worden, groeien ze in 60 procent van de gevallen opnieuw aan. Als de verwijdering gevolgd werd door het lokaal aanbrengen van fluorouracil, een middel dat vaak gebruikt wordt om basocellulair carcinoom te behandelen, daalde het aantal tumoren dat opnieuw aangroeide tot 18 procent. 

De onderzoekers geloven dat zonlicht bijdraagt aan het onstaan van fibropapillomatosis, net zoals het ook een belangrijke oorzaak is van veel huidkankers bij mensen. Er is echter nog meer onderzoek nodig om de preciese rol van het zonlicht  vast te stellen. 

De studie van de onderzoekers van onder meer het Sea Turtle Hospital in Florida is gepubliceerd in "Communications Biology".