Video player inladen ...

Wat gebeurt er met mijn lichaam als ik het aan de wetenschap schenk?

Ten opzichte van tien jaar geleden schenken dubbel zoveel mensen hun lichaam aan de wetenschap na hun overlijden. Die lichamen worden door de universiteiten gebruikt voor lessen in anatomie, voor trainingen in heelkundige ingrepen en voor wetenschappelijk onderzoek.   

Meer mensen schenken hun lichaam aan de wetenschap: de Universiteit Gent ontving meer dan 100 lichamen het voorbije jaar en de KU Leuven ontving een gelijkaardig aantal lichamen. Die stijging heeft volgens Katharina D'Herde, professor Anatomie en Embryologie aan de Universiteit Gent, te maken met de stijgende media-aandacht voor het thema. Daarnaast is het ook goedkoper geworden: tegenwoordig staan de universiteiten zelf in voor de transportkosten van de overledene naar het laboratorium, wat vroeger voor rekening van de nabestaanden was.  

Wat gebeurt er met het geschonken lichaam?

Om het lichaam te kunnen bewaren krijgt het een behandeling om ontbinding tegen te gaan. Hiervoor wordt het bloed onttrokken aan het lichaam via de slagader. Daarna wordt het lichaam gebalsemd en ingevroren.

"Aan studenten en medewerkers wordt gevraagd om te melden of ze weet hebben van een familielid dat zijn of haar lichaam wil schenken aan de wetenschap. Ook worden specifieke kenmerken verwijderd van het lichaam. Dit kan gaan om tattoo's of nagellak", zegt professor D"Herde. "We willen zeker zijn dat niemand voor emotionele verrassingen komt te staan." Het is dus quasi onmogelijk dat je als onderzoeker of student het lichaam herkent. "Wanneer de les gaat over de anatomie van het been, wordt de rest van het lichaam afgedekt. Ook het hoofd van de lichamen is altijd afgedekt. Dit maakt het een pak eenvoudiger om de lichamen te objectiveren", zegt Tobias Van De Winkel, voormalig student geneeskunde aan de KU Leuven.

De onderzoeks- en onderwijsinstellingen bewaren de lichamen enkele weken tot 2 jaar. Daarna worden de lichamen begraven of gecremeerd, naargelang de wens van de nabestaanden. In het Vesalius-instituut in Leuven, onderdeel van de KU Leuven, worden de nabestaanden van de overledenen pas op de hoogte gesteld na de begrafenis. Aan de Universiteit Gent wordt het lichaam na onderzoek teruggeschonken aan de nabestaanden.  

Waarvoor wordt het lichaam gebruikt?

De lichamen die aan de wetenschap worden geschonken kunnen terechtkomen in de anatomielessen van de studenten geneeskunde, kinesitherapie, tandarts, biomedische wetenschappen en lichamelijke opvoeding. 

Daarnaast worden lichamen de laatste 10 jaar steeds vaker gebruikt voor het oefenen van heelkundige ingrepen. Vooral endoscopische ingrepen waarbij met een dunne buis waarop een camera bevestigd is het lichaam van binnenuit wordt bestudeerd.

Ten slotte is er ook een stijging van wetenschappelijk onderzoek op lichamen zoals de ontwikkeling van lichaamsprothesen, het testen van innovatieve technieken, nieuwe beeldvormingstechnieken of onderzoek naar het ontstaan van bepaalde aandoeningen.  

Hoe schenk je je lichaam aan de wetenschap?

Op de website van de verschillende universiteiten kan je een formulier invullen dat je vervolgens opstuurt. Na een aantal weken ontvang je een bevestiging in de vorm van een kaartje dat je in je portefeuille bewaart bij je identiteitskaart. "Het lichaam moet na overlijden binnen de 48 uur in het labo aanwezig zijn om te kunnen gebruiken, dus het moet snel gaan”, zegt professor D’Herde.  

Zijn alle lichamen welkom?

"Wij zijn geïnteresseerd in alle lichamen", zegt professor D'Herde. "De voorwaarde is wel dat het lichaam zo snel mogelijk in het laboratorium geraakt, liefst binnen de 48 uur. Wie zijn lichaam reeds opgaf voor orgaandonatie moet ook weten dat orgaandonatie voorrang krijgt op lichaamsafstand. Na de orgaandonatie is het nog steeds mogelijk om het lichaam voor onderzoek te gebruiken."

Wie zijn lichaam schenkt aan de wetenschap moet minstens 18 jaar oud zijn. "Wij krijgen vooral lichamen binnen van hoogbejaarden. Zelden komen er jonge lichamen binnen", zegt professor D'Herde. Lichamen kunnen ook geweigerd worden in het geval van ernstige verkeersongevallen, ernstige obesitas en bij besmettelijke ziekten om het personeel van de onderzoeks­instellingen te beschermen.  

VIDEO: "Karrewiet"-reporter Lola vroeg aan professor anatomie Katharina D'Herde wat er met de lichamen die aan de wetenschap geschonken worden, gebeurt. 

Video player inladen ...