Waar kan de ronddobberende Aquarius met 629 migranten aan boord aanmeren?

35 zeemijl verwijderd van Italië, 27 zeemijl van Malta. Op die plek in de Middellandse Zee dobbert de Aquarius rond, het schip van de hulporganisatie SOS Méditerranée. De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini weigert het schip dat 629 Afrikaanse migranten aan boord heeft. Ook op Malta mag het niet aanmeren. Waar moet de Aquarius dan wel naartoe? 

Naar Italië?

Italië zal niet langer het opvangcentrum van Europa zijn voor migranten en vluchtelingen. De nieuwe Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini had het tijdens de verkiezingscampagne beloofd, en hij voegt meteen de daad bij het woord.

Hij weigert de Aquarius, het schip van de ngo SOS Méditerranée, dat 629 mensen aan boord heeft. Ze werden voor de kust van Libië uit zee gered door de Italiaanse marine en kustwacht.

Normaal gesproken worden de opvarenden dan afgezet in de havens van Sicilië (meestal Pozzallo, Catania of Palermo) of Zuid-Italië (vooral Reggio di Calabria). Maar van Salvini mag het schip niet aanmeren in Italiaanse havens. Malta moet het maar eens opvangen, vindt hij.  

Zijn houding stuit binnen Italië op verzet. Verschillende Zuid-Italiaanse burgemeesters hebben aangegeven dat ze hun havens wél willen openstellen voor de 629 opvarenden. "Wanneer een minister zonder hart zwangere vrouwen, kinderen, ouderen, mensen laat sterven op zee, dan is de haven van Napels klaar om ze te ontvangen. Wij zijn menselijk en hebben wél een groot hart", tweette burgemeester Luigi di Magistris van Napels.

Ook Leoluca Orlando, de burgemeester van Palermo, zei in een reeks tweets dat Salvini de internationale wetten overtreedt. De oud-Griekse naam van Palermo ("Panormos") betekent "een complete haven". We hebben altijd reddingsboten verwelkomd en we zullen daar niet mee ophouden."

Naar Malta?

Italië wijst dus naar Malta om de Aquarius op te vangen -"de goede Heer heeft Malta dichter bij Afrika gelegd dan bij Sicilië", dixit Salvini. Maar het kleine eiland ten zuiden van Sicilië is daar niet toe bereid. "Malta is niet de bevoegde of coördinerende autoriteit", laat de regering weten in een korte mededeling.

De migranten werden door de Aquarius van SOS Méditerranée opgepikt in de Libische zoek- en reddingszone, die gecoördineerd wordt door de Italiaanse reddingsdiensten. Malta oordeelt dat het dan ook geenszins verplicht is om zich over de migranten te ontfermen.

Naar Frankrijk of Spanje?

Een andere EU-lidstaat aan de Middellandse Zee dan? Griekenland ligt het dichtstbij, maar de kans dat de Grieken het schip laten aanmeren,  is zo goed als onbestaande. Griekenland vangt al tienduizenden migranten en vluchtelingen op die via Turkije zijn gekomen.

Dan resten nog Spanje en Frankrijk. Afgelopen zomer dreigde Italië er nog mee om zijn havens te sluiten voor de reddingsschepen van ngo's. Frankrijk en zelfs Spanje zouden ook wel eens wat mogen doen, vond Italië.

Hun havens liggen wel een heel eind weg. De Aquarius heeft nu nog voedsel en drinkwater aan boord voor maximaal drie dagen. Met extra bevoorrading zou het schip naar Marseille kunnen varen, of naar Barcelona of Valencia. Zeker Spanje zal dat liever niet zien gebeuren, want het laatste jaar heeft het land het aantal migranten dat via de Middellandse Zee aankomt, zien toenemen, al zijn de cijfers helemaal niet te vergelijken met de cijfers voor Italië van de laatste jaren. 

Het schip naar Frankrijk of Spanje sturen zou in elk geval een belangrijk precedent zijn, en bovendien een enorme politieke zege voor Salvini. 

Naar Libië?

Het schip terugsturen naar Libië dan? Daar zullen de hulporganisaties die de reddingsacties uitvoeren nooit mee instemmen. De opvangkampen in Libië zijn die naam niet waardig, mensen worden er mishandeld.

Voor de ngo's staat migranten terugsturen naar Libië gelijk met pushbacks: het terugsturen van mensen die misschien asiel zoeken, maar niet de kans hebben gekregen om dat aan te vragen. 

Pushbacks kunnen niet, stellen de verschillende internationale verdragen die Europa en dus de verschillende lidstaten ondertekend hebben. In die verdragen mag niet worden ingegaan tegen deze twee basisprinicipes: je mag mensen niet terugsturen naar gebieden waar ze mogelijk gefolterd kunnen worden (artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens), en je mag niet zomaar mensen terugsturen zonder dat ze de kans krijgen om asiel aan te vragen. 

Naar Tunesië?

Tunesië is het land dat het dichtst bij de kust van Sicilië en Malta ligt. Sinds de kustwacht in Libië strenger is gaan controleren, maken meer bootjes de oversteek van de Middellandse Zee vanuit Tunesië.

Vorige week opperde staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) nog dat migranten die in internationale wateren worden onderschept niet langer naar Europa zouden worden gebracht, maar wel naar Tunesië. Daarvoor zou Europa een akkoord met Tunesië moeten sluiten. Zo'n akkoord is erg omstreden, omdat het zou neerkomen op pushbacks.

Video player inladen ...