Video player inladen ...

U wordt dagelijks misleid door voedselverpakkingen: klopt dat label "artisanaal" en "volgranen" wel? 

De Europese consumentenorganisatie BEUC eist strengere regelgeving voor labels of boodschappen op verpakkingen van voedingswaren. Die informatie is volgens hen vaak misleidend, waarbij te los of zelfs fout wordt omgesprongen met termen zoals 'artisanaal' of 'volkoren', of waarbij de hoeveelheid echt fruit in drankjes met logo's wordt overdreven. De federatie van de voedingsindustrie, Fevia, zegt dat er al heel wat regels bestaan en roept de consument op om goed de gedetailleerde voedingswaarden na te lezen.

Wie in de supermarkt confituur koopt met het label 'artisanaal' kan wel eens bedrogen uitkomen: er bestaat geen specifieke regelgeving over welke producten de term "artisanaal" mogen claimen en welke producten niet. Een industriëel geproduceerde confituur kan dus het label "ambachtelijk" dragen. Hetzelfde geldt voor volkorenproducten: voor "volkoren" heeft de Europese Unie geen juridische basis vastgelegd. Aan deze en andere misleidende praktijken wil de BEUC een einde maken.

Misleidende informatie

De consumentenorganisatie BEUC kaart 3 courante praktijken aan die mensen dagelijks om de tuin zouden leiden:

  • Industriële producten met labels als "traditioneel", "artisanaal" en "huisgemaakt"
  • Vruchtensappen en zuivel waarop foto's van fruit staan die in feite amper of geen fruit bevatten, of toch veel minder dan wordt gesuggereerd
  • Zogenaamd volkorenbrood, -pasta en -koeken die amper of geen volkorengranen bevatten (in België bestaan er wel strikte regels voor volkorenbrood, nvdr.) 

Grijze zone

De huidige Europese regelgeving bepaalt dat informatie op voedselverpakkingen consumenten niet mag misleiden op vlak van de samenstelling en de methode van de productie van het voedsel. Die vage definiëring biedt aan producenten de ruimte om misleidende termen op voedselverpakkingen te plaatsen.

"Consumenten worden op talloze manieren misleid. Er zijn heel veel voorbeelden te geven omdat de misleidende praktijken zo wijd verspreid zijn", zegt Simon November, woordvoerder van Test-Aankoop. "Veel termen op de verpakkingen van ons voedsel zijn niet juridisch geregeld, vandaar dat onze koepelorganisatie BEUC ijvert voor Europese regulering." Voor vezels bestaat er bijvoorbeeld wel een Europese definitie, maar dan weer niet voor volkoren of voltarwe.

Wij willen een wettelijke definitie voor labels als artisanaal en meergranen 

Simon November, Test-Aankoop

Wat beloven de eye-catchers op de verpakking, en wat zit er uiteindelijk in?

Sommige producten bevatten heel weinig van wat de verpakking belooft. November heeft het over "fruitsappen zonder fruit, of truffelproducten zonder truffel". Maar soms zijn de boodschappen op de verpakkingen misleidend. Iets wat veel vitamine C bevat, en waarvan de consument denkt dat het gezond is, bevat tegelijk veel vetten en/of suikers, wat de koper enkel terugvindt in de kleine lettertjes.   

Test-Aankoop en de Europese koepelorganisatie eisen een wettelijke definitie voor termen als artisanaal, volkoren, meergranen enz. Ze willen tegelijk dat dit meteen een Europese definitie wordt, want we leven nu eenmaal in een Europese vrije markt. En er is meer. Wat de gezondheidsclaims op verpakkingen betreft ("rijk aan calcium", "bron van vitamine C", "rijk aan vezels" enz.) wil Test-Aankoop dat die enkel nog mogen, als er niet te veel andere ongezonde stoffen inzitten, zoals vetten en suikers. Voor die laatste zou een bovengrens moeten komen, de zogenoemde voedingsprofielen, een eis die niet nieuw is, en waarover al langer een discussie loopt. Maar die is heel complex.  

Wij zijn voorstander van het principe dat je de consument niet mag misleiden, en dat doen we ook niet 

Nicholas Courant, Fevia

Check goed wat op de achterkant van de verpakking staat

De "grijze zone" in de huidige Europese wetgeving zorgt  voor wantrouwen bij de consument: ook producenten die eerlijk berichten zijn hiervan de dupe. Een striktere regelgeving hoeft dus zeker geen slecht nieuws te zijn voor producenten.

Fevia, de federatie van de Belgische voedingsindustrie, is sowieso voorstander van een Europese aanpak: "Wij zijn als voedingsindustrie voorstander van het principe dat je als producent de consument niet mag misleiden, en dat doen we ook niet. Binnen de interne markt van de Europese Unie is een aanpak waarbij dezelfde regels voor iedereen gelden voor producenten positief", zegt woordvoerder Nicholas Courant. Hij wijst erop dat er nu al Europese regelgeving bestaat "die de voedingsproducten verplicht al heel wat op het etiket te zetten, waardoor je je als consument goed kunt informeren en bewust kunt kiezen."

Met andere woorden: lees goed de kleine lettertjes op de achterkant of de onderkant om een correcte en gezonde keuze te maken. Wat de eis over de gezondheidslabels betreft, zegt Courant dat "we daar nog verder zouden kunnen in gaan, maar dat zijn soms complexe discussies."

"Belgisch volkorenbrood voldoet aan strenge normen"

De Federatie van Grote Bakkerijen in België laat weten dat er in België strenge regels bestaan voor volkorenbrood. Volkorenbrood dat in België is geproduceerd, mag enkel zo verkocht worden als al het graan dat erin verwerkt is, uitsluitend uit volkorengraan of -meel bestaat. Volgens Kathou Wagemans van de federatie is zowat 90 procent van het volkorenbrood dat we in Belgische winkels vinden, ook in België geproduceerd en voldoet het in dat geval dus sowieso aan die strenge eisen.