Jonas Hamers / ImageGlobe

Basisinkomen invoeren? "Sociale zekerheid zou geschrapt moeten worden, en dan is er nog een groot gat"

Het invoeren van een basisinkomen in Nederland (en dus ook in België) is geen goed idee. Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Antwerpen dat Ive Marx, hoogleraar sociaal-economische wetenschappen, heeft toegelicht in "De ochtend". Om iedereen een basisinkomen te geven, zou er namelijk te veel geschrapt moeten worden wat sociale zekerheid en belastingvoordelen betreft. En dat zou dus tot meer armoede leiden.

De universiteit van Antwerpen voerde het onderzoek uit in Nederland, omdat onze Noorderburen een van de best presterende welvaartstaten ter wereld vormen, met een lage werkloosheid en een behoorlijk laag armoedecijfer. De resultaten van het onderzoek zouden ook voor ons land gelijkaardig zijn, zegt Marx, omdat wij qua welvaart iets minder, maar behoorlijk gelijkaardig, presteren.

Het onderzoek werd uitgevoerd aan de hand van een microsimulatiemodel, een model dat toelaat om voor de hele bevolking een schatting te maken. Zo konden ze berekenen hoeveel zo'n basisinkomen kost, wie erbij wint, wie erbij verliest en wat dat doet voor armoede. De Nederlanders tussen 18 en 64 jaar kregen een basisinkomen van ongeveer 700 euro, minderjarigen kregen 165 euro. Aan de pensioenrechten werd niks veranderd.

"Zo'n basisinkomen betekent dat iedereen maandelijks dat bedrag krijgt, of je nu rijk bent of arm, werkt of niet werkt", legt Marx uit. "Dat kost heel veel want je moet iedereen dat geld geven. Wat je dan eigenlijk moet doen om dat allemaal te financieren, is de bestaande sociale zekerheid schrappen, net zoals veel belastingkredieten -en voordelen. Dat betekent de facto dat je heel veel geld wegtrekt bij mensen aan de onderkant van de samenleving want de bestaande uitkeringen zijn vooral gericht op mensen die het het meeste nodig hebben, de mensen die het armst zijn."

Belastingen zouden met 32 procent omhoog moeten om gat te vullen

Maar ook als je al die zaken schrapt, blijft er een groot gat over, zegt Marx. "We hebben berekend dat er na het schrappen van het grootste deel van de sociale zekerheid alsook van veel belastingkredieten, de belastingen met 32 procent omhoog zouden moeten om het gat te vullen."

Mensen die nu van een bijstandsuitkering leven, verliezen echter voor elke euro die ze bijverdienen vaak een deel van die uitkering. Met een basisinkomen zou die situatie anders zijn. "Mensen zouden inderdaad onbeperkt kunnen bijverdienen", zegt Marx daarover. "Maar die situatie hebben we niet kunnen simuleren, het blijft een hypothese. Voorstanders van het basisinkomen zullen inderdaad zeggen dat dat effecten zijn die zich op lange termijn zullen voltrekken, maar dat blijft speculatief."

"Een systeem vervangen dat al heel goed werkt (gezien de hoge tewerkstelling en de lage armoedecijfers in Nederland, nvdr.), heeft dus duidelijk geen goede effecten", zegt Marx. "Natuurlijk in landen met zeer slechte welvaartscijfers zijn de effecten natuurlijk wel positiever. Maar als niks vervangen wordt door iets, dan zijn de resultaten doorgaans maar beter."

Herbeluister hier het gesprek met Ive Marx in "De ochtend"