Video player inladen ...

"4 voorstellen om eindelijk te stoppen met het 'brugpensioen'"

Het "brugpensioen" staat weer hoog op de politieke agenda na de voorstellen om bij de winkelketen Carrefour te herstructureren. Bart Van Craeynest, hoofdeconoom bij Econopolis, legt vier maatregelen op tafel om te "stoppen met het brugpensioen".

labels
Reproductie enkel toegestaan na schriftelijke toestemming van Frank Toussaint tenzij anders afgesproken.
Bart Van Craeynest
Bart Van Craeynest is hoofdeconoom bij Econopolis en auteur van het boek "Superstaat: wat België moet doen om geen failed state te zijn" (Borgerhoff & Lamberigts ).

Zoals te verwachten viel, wordt bij de herstructurering van Carrefour nog maar eens de deur opengezet voor brugpensioen vanaf 56 jaar. Dat is een terugkerend patroon: ondanks alle heisa over de noodzaak van langer werken, wordt bij elke herstructurering vlot teruggegrepen naar het brugpensioen.

Zowel voor vakbonden als werkgevers blijft dat een interessante piste bij herstructuring. En het huidige stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT) mag dan al niet meer het semi-vervroegd pensioen zijn dat het brugpensioen ooit was, de bedoeling is nog altijd om mensen vroeger te laten stoppen met werken. En van die ingesteldheid moeten we echt dringend van af.

Langer werken

De demografische uitdaging die op ons af komt, is al langer gekend. Door de veroudering van de bevolking moeten we de komende decennia heel wat meer gaan uitgeven aan pensioenen en gezondsheidszorg. Volgens een nieuwe raming van de Europese Commissie zullen de jaarlijkse overheidsuitgaven door de vergrijzing op lange termijn 5 tot 7,3% van het BBP hoger liggen dan vandaag.

In euro’s van vandaag komt dat neer op extra uitgaven van 23 tot 34 miljard per jaar. En dat is nog zonder recente vakbondseisen zoals een minimumpensioen van 1500 euro.

Ramingen over zo’n lange periode zijn uiteraard gevoelig voor de gebruikte hypothesen, maar de ernst van de uitdaging zou duidelijk moeten zijn. Alle ramingen over de impact van de vergrijzing wijzen op belangrijke bijkomende uitgaven in de komende decennia, die niet zomaar gefinancierd kunnen worden met wat extra belastingen of met besparingen.

Veruit de beste manier om de vergrijzingsuitdaging op te vangen, is de basis van onze welvaartsstaat versterken door meer mensen aan het werk te krijgen en te houden. In België werkt vandaag 63% van de 15- tot 64-jarigen. In Zweden is dat 77%.

Veruit de beste manier om de vergrijzingsuitdaging op te vangen, is de basis van onze welvaartsstaat versterken door meer mensen aan het werk te krijgen en te houden. 

Concreet proberen we in België een welvaartsstaat van een gelijkaardig niveau als in Zweden te onderhouden, maar dan wel met één miljoen minder werkenden. Totnogtoe lukte dat nog redelijk, maar met de toenemende vergrijzing wordt dat hoe langer hoe minder houdbaar.

Eén van de manieren om meer mensen aan het werk te krijgen, is om langer te werken. Belgen stoppen vandaag gemiddeld op 60,5 jaar met werken. In Zweden is dat 65,2 jaar. Er is geen enkele ‘natuurlijke’ reden waarom langer werken hier niet zou kunnen. Werken is in België niet noodzakelijk zwaarder dan in Zweden.

Deze regering plaatste terecht de focus op langer werken door de officiële pensioenleeftijd te verhogen van 65 naar 67 jaar. Maar dat is vooral een symbolische maatregel, die ze dan ook nog eens uitsmeerde tot 2030.

Sowieso werken al vrij weinig Belgen tot aan de officiële pensioenleeftijd. De redenen waarom langer werken in België zoveel moeilijker is dan in zowat alle andere industrielanden schuilen in allerlei beleidskeuzes uit het verleden.

Hoe?

Om meer mensen ook effectief langer aan het werk te houden, zijn dan ook extra ingrepen nodig.

1 Zo deed de regering al inspanningen om de gesubsidieerde mogelijkheden om vroeger te stoppen in te perken. Maar ook dat proces verloopt traag.

2 Even belangrijk is evenwel dat we nog altijd opmerkelijk weinig investeren in opleiding voor ‘oudere’ werkenden. In een snel veranderende wereld is dat nefast voor de inzetbaarheid van die ouderen.

3 Daarnaast blijft ons verloningssysteem nog te veel gebaseerd op anciënniteit waardoor oudere werkenden gewoon uit de markt geprijsd worden. Dit laatste verklaart trouwens in belangrijke mate waarom werkgevers voorstander blijven van brugpensioen.

De kern van deze problematiek is hoe dan ook dat de mentaliteit rond het einde van de loopbaan nog altijd verkeerd zit. Bij elke herstructuring blijft de reflex om zoveel mogelijk mensen zo vroeg mogelijk op brugpensioen te sturen.

4 In het debat rond de zware beroepen blijft de reflex om voor zoveel mogelijk mensen de mogelijkheid om vroeger te stoppen te vrijwaren. En in zowat alle enquêtes over pensioenen blijft de Belg aangeven dat hij of zij op 60 jaar wil stoppen met werken.

De focus in dit debat zou al lang moeten liggen op hoe we zoveel mogelijk mensen langer aan het werk zullen houden, zowel bij werknemers, werkgevers als overheden.

Zo snel mogelijk

Er wordt in ons land al decennialang gepraat over de onvermijdelijke uitdaging van de vergrijzing. Af en toe werden op dat vlak al wat maatregelen genomen, maar al bij al bleven die te beperkt.

De tijd die we hebben om echt in te grijpen om onze welvaartsstaat voor te bereiden op de toekomst wordt ondertussen snel korter. We kunnen beter zo snel mogelijk volledig stoppen met brugpensioen.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.