© Kees van de Veen

Commotie over boekenweekgeschenk: Het is seksisme en daar valt iets aan te doen

CPNB, voluit de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, zorgt elk jaar voor een Boekenweekgeschenk: een boek dat je gratis krijgt als je in de Boekenweek voor een bepaald bedrag aan boeken koopt. Voor 2019 koos CPNB voor de schrijver Jan Siebelink, en het thema: "De moeder, de vrouw". De vrouw, teruggebracht tot haar rol als moeder,  en dan nog beschreven door een man: het zorgt voor grote controverse. In de Volkskrant roept schrijfster Beitske Bouwman alvast op tot een boycot van de Boekenweek 2019. 

labels
Celia Ledoux
Celia Ledoux is auteur en columniste

Onlangs stierf Renate Dorrestein, lichtend baken in de literatuur. Ze was feministe en dat bleek in haar schrijven. Ze lachte Harry Mulisch uit met zijn seksisme en zijn sacrosancte gewoonte van zielige appelgebakjes in de Américain. Vrouwen bakten die immers beter en zelf.

Een andere doorn in haar satirisch oog: het Boekenweekgeschenk. Dat mocht een schrijfster maar om het decennium schrijven. Zij was één van die enkelingen, en ze haalde de gewoonte erdoor in dat Boekenweekgeschenk zelf. Renate! Mogen we je durf en je talent erven.

Is er veel veranderd? Dit jaar mag Jan Siebelink het Boekenweekgeschenk schrijven. Het thema van de Boekenweek is net bekendgemaakt door de CPNB, het communicatiebureau van de boekenwereld, samen met de schrijver van het Boekenweekessay. De schrijver is Murat Issik. Een man. Tja, het was al wel twéé jaar een vrouw geweest na zoveel jaren mannen. Het thema? “De moeder, de vrouw.”

Moeder de vrouw. Dus worden boek en essay geschreven door twee mannen. Want iedereen heeft een moeder. Hééft! Dus moet er òver haar geschreven worden. Want vrouwen en moeders beschrijven doen we nog helemaal geen eeuwen lang. 

Begrijp me goed: de schrijver (m/v/x) is vrij. Maar de keuze in de Boekenweek is politiek. Het Boekenweekgeschenk kan een inhaalbeweging gebruiken na zoveel decennia genderongelijkheid, maar kiest net bij dit thema weer eens twee mannen.

Dat heeft consequenties. De beschrijving alleen al “moeder én vrouw” worden als “onlosmakelijk verbonden” beschreven. Wat een onzin! Alsof je geen vrouw kan zijn zonder moederschap. Misschien zou een schrijfster dat wel ontkrachten? Haar identiteit anders bekijken?

Maar ja. Vind maar eens iemand die die twéé identiteiten verwoordt. Kent. Ìs.

Vrouwen hun schrijverskunst wordt immers geamputeerd bij een bevalling. En met de portretten van schrijfsters die moeder zijn kan je amper alle muren van uitgeverijen in de Lage Landen behangen. 

Blijkbaar was het nodig. Nòg een boek in de eindeloze canon die onze persoonlijke beleving passeert, en door een ander laat beschrijven.

Onlangs schreef Corina Koolen haar proefschrift, dat de stelselmatige discriminatie in de letteren kwantificeerde. Een fenomeen dat schrijfsters al jaren bespreken en dat genoeg schrijvers en lezers ook inzien. (Ja, stel je voor, mensen zijn tegenwoordig m/v/x voor gelijkheid.) Van de letteren en hun instituties kwam geen reactie. Ze doen gezapig verder: ons is niet seksistisch. We hebben geen genderprobleem. Nu ja, misschien in het algemeen, maar nòòit in één specifiek geval.

Bij die prijs, die promotie, die categorisering ging het èlke keer om kwaliteit. Waarom zouden we in eigen boezem kijken? De vrouwtjes waren toevallig gewoon de afgelopen drie eeuwen elke keer net niet goed genoeg, na hun eerste debuut. Maar ze zijn natuurlijk wel lekker om te beschrijven.

CPNB en kompanen: er is een probleem en het is aantoonbaar. Het is onterecht. Het is seksisme. Daaraan valt iets te doen, weet u. Talloze wetenschappelijk verantwoorde, bewezen werkbare mechanismen staan u ten dienste. En u hòòrt er iets aan te doen. Want u bent seksistisch. Of u dat afstrijdt of niet. En wij nemen het niet meer.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.