Video player inladen ...

Kan Nederlandse elektriciteitscentrale helpen bij onze kernuitstap?

In het Nederlandse Maasbracht, op amper drie kilometer van de Belgische grens, staat een gigantische gascentrale van de Duitse energiegroep RWE. Eigenaar RWE wil de centrale rechtstreeks aansluiten op het Belgische elektriciteitsnetwerk om zo mogelijke stroomtekorten op te vangen bij een kernuitstap. Maar RWE verwijt de Belgische regering dat ze nog altijd niet heeft beslist of het project een kans krijgt. Als de regering niet voor de verkiezingen van mei volgend jaar de knoop doorhakt, is het te laat vreest RWE. En raken de Belgische kerncentrales nooit tijdig vervangen.

1,3 gigawatt aan vermogen heeft ze, de gascentrale in Maasbracht. Daarmee is ze groter dan de grootste Belgische kerncentrale. Een enorme capaciteit en vlak aan onze landsgrens: goed voor ruim een derde van de stroom die we zouden nodig hebben als onze kerncentrales wegvallen.

Vijf jaar geleden al was ze kandidaat om mogelijke stroomtekorten in ons land op te vangen. Er lag toen een plan op tafel om de centrale via een ondergrondse hoogspanningslijn rechtstreeks te koppelen aan het Belgische elektriciteitsnet. Een verbinding van “maar” dertien kilometer, zo benadrukken ze bij RWE. Op amper een paar jaar te realiseren: de vergunningen mogen geen probleem zijn, en het tracé ligt al klaar. En vooral: zo’n hoogspanningslijn is een pak goedkoper dan een nieuwe grote gascentrale. Eéntje van het kaliber van Maasbracht kost al makkelijk 1 miljard.

Nederland heeft gascentrales op overschot

Het lijkt dus een win-winsituatie voor iedereen: snel, goedkoop en technisch perfect in orde: de centrale is in 2012 nog helemaal gemoderniseerd. En de Nederlanders hebben ze niet nodig: de centrale ligt al sinds 2014 stil, amper twee jaar na haar opknapbeurt. Ze is namelijk niet rendabel genoeg meer. De Nederlanders hebben ruim 4 gigawatt (het equivalent van 4 grote kernreactoren) te veel elektriciteitscentrales staan.

De meeste centrales zijn stilgelegd, omdat ze worden weggedrukt door de goedkopere stroom van de (vooral Duitse) windmolens en zonnepanelen. Net zoals in ons land zijn de centrales het slachtoffer van het grillige karakter van die hernieuwbare energie: als er veel wind en zon is, kunnen ze niet draaien. Daarmee zijn de gascentrales de speelbal geworden van het wispelturige weer. En in zo’n wispelturige markt sluit je best de deuren, laat staan dat je nog miljarden neertelt voor nieuwe centrales.

De tijd dringt

Het stroomtekort dat zou ontstaan in België biedt nieuwe kansen. Op voorwaarde wel dat de centrale wordt behandeld zoals de andere Belgische, stelt RWE: namelijk dat ze van een vergoeding zou kunnen genieten op de uren dat ze niet draait. Wanneer er dus genoeg stroom uit de hernieuwbare bronnen is om in onze behoeften te kunnen voorzien. De regering is momenteel zo’n regeling aan het uitwerken. Op de eerste plaats voor de Belgische gascentrales. Want ook bij ons zijn er dus gascentrales stilgelegd omdat ze niet kunnen opboksen tegen de kerncentrales en de hernieuwbare stroom. Die regeling zou eind mei klaar moeten zijn geweest, maar federaal minister van Energie, Marie Christine Marghem (MR), vraagt nog even tijd.

Met de Belgische gascentrales alleen red je het niet. Er zijn niet genoeg moderne en de oude zijn te duur om langer open te houden

Maar de tijd raakt stilaan op, stelt RWE. De energiegroep wil dringend weten of ze kan meedingen naar de Belgische stroombehoeften. Dat zou via een veiling gebeuren: de beste bieder, die de goedkoopste stroom kan maken met de minste ondersteuning, krijgt het eerste contract. En Maasbracht kan volgens RWE heel goedkoop stroom leveren. De regering moet de veiling dan wel organiseren voor de federale verkiezingen van mei volgend jaar, onderstreept RWE. Het wettelijke kader moet er dit jaar nog zijn, de concrete organisatie kan dan in het voorjaar van 2019.

Haalt de regering die timing niet, en moet een volgende regering het dossier overnemen, dan is het te laat, zegt RWE. Dan zal de centrale zo goed als zeker niet tijdig kunnen worden opgestart en stevent België af op een verlenging van zijn kerncentrales. Want alleen met de bestaande Belgische gascentrales red je het niet: moderne zijn er niet genoeg, en de oude zijn veel te duur om nog langer open te houden. 

Marghem bepaalt de koers

Minister Marghem is “not amused” over het ultimatum van RWE. Ze benadrukt dat er nog heel wat Belgische gascentrales ook staan te trappelen om mee te dingen bij de bieding.  En ze onderstreept dat zij de timing wel zal bepalen, en niet één of andere commerciële energiegroep. De plannen die ze aan het uitwerken is, moeten eerst nog de regeringstafel passeren, de wettelijke toetsing door onder meer de Raad van State doorstaan én voorgelegd worden aan het parlement. En dat kan nog even duren. Marghem laat zich niet vastpinnen op een deadline. Hoe hard RWE ook aandringt: de energieminister vaart haar eigen koers.