Moet u straks betalen voor uw uitstoot? Koolstoftaks zou klimaatbeleid duw in de rug kunnen geven

De Federale Dienst Klimaatverandering heeft een ontwerp voorgesteld voor een koolstoftaks in de bouw-en transportsector. Die kan vanaf 2030 jaarlijks 2,3 miljard in het laatje brengen. Daarmee kunnen de verschillende overheden bedrijven en consumenten sturen en stimuleren om minder broeikasgassen uit te stoten, zo luidt het.

Ons land wil tegen 2050 80 tot 95 procent minder broeikasgassen uitstoten. Dat kadert in de inspanningen van Europa en de lidstaten om het Verdrag van Parijs uit te voeren. Heel wat landen, ook buiten Europa, hanteren al het mechanisme van een toeslag op de uitstoot van CO2. Ook in het energiepact van ons land staat dat de koolstoftaks een belangrijke hefboom is om de broeikasgassen te verminderen.

Bronnen van luchtverontreiniging in België, 2015

De Federale Dienst Klimaatverandering heeft na uitgebreid overleg met alle actoren scenario's uitgewerkt voor zo’n heffing. Het gaat meer bepaald om een maatregel voor sectoren die niet onder het Europees systeem vallen van de emissiehandel, ook wel ETS genoemd (Emissions Trading System). Dat is een handelssysteem van CO2-aandelen dat de zware industrie en de energiebedrijven moet aansporen om minder te vervuilen. In ons land valt 37 procent van de totale uitstoot onder dat ETS-systeem. De overige 63% is afkomstig van onder meer de landbouw, de afvalverwerkende nijverheid en vooral de gebouwen en het transport.

Uit het overleg bleek dat er bepaalde voorwaarden moeten worden vervuld voor de koolstoftaks.

Een paar principes

Alle actoren, van werkgevers tot vakbonden, van wetenschappers tot de verschillende administraties waren het er over eens dat het niet om een extra heffing mag gaan. Het gaat om een prijssignaal waarmee de overheid het gedrag van bedrijven en consumenten bijstuurt. De opbrengsten gaan naar maatregelen om de overgang naar hernieuwbare energie te realiseren, of om de werkgelegenheid te stimuleren. Een deel van de inkomsten kan ook gebruikt worden om de lasten op arbeid te verlagen of de heffingen op elektriciteit.

De manier waarop de opbrengsten worden ingezet is cruciaal voor de aanvaarding door het grote publiek

Synthesenota over koolstoftarifering, Federale Dienst Klimaatverandering


Daarnaast gebeurt de toeslag best ook geleidelijk en over een lange periode. Zo zou je met een toeslag van 10 euro per ton CO2 kunnen beginnen in 2020. Als die toeslag tegen 2030 stijgt naar 70 euro zou dat jaarlijks 2,6 miljard kunnen opleveren. Maar de manier waarop de opbrengsten worden ingezet is cruciaal voor de aanvaarding door het grote publiek.

Gebouwen

In de gebouwensector (31 procent van de uitstoot) zien we nog een grote achterstand. Ons land heeft veel alleenstaande en slecht geïsoleerde huizen. Bovendien zijn de prijzen van aardgas en stookolie vergeleken met de buurlanden tamelijk laag. Een toeslag van 10 euro per ton CO2 zou in 2020 elk gezin 32 euro meer kosten per jaar. Met die opbrengst kan de overheid nog meer stimulansen geven om zuiniger en milieuvriendelijker te verwarmen of te koelen, te bouwen of te verbouwen. Ook zouden mensen in armoede een bijkomende stimulans kunnen krijgen zoals een energiecheque. Om te vermijden dat mensen massaal hout gaan stoken, kunnen de overheden strenge normen opleggen in verband met de luchtkwaliteit.

Transport

De uitstoot van het transportsector bedroeg in 2016 35 procent van de sectoren die geen deel uitmaken van de Europese koolstofhandel (ETS). Die uitstoot neemt nog altijd toe. Een koolstoftaks van 10 euro per ton CO2 in 2020 tot 190 euro in 2050 zou tegen dan moeten leiden tot een wagenpark dat gemiddeld 61 procent minder energie verbruikt.

Eén van de voorwaarden voor de toelage is dat de prijs voor diesel voor professionele gebruikers min of meer gelijk is met die van die buurlanden.  Op die manier wordt de concurrentiepositie niet in gevaar gebracht. Tegelijk zullen ook subsidies voor fossiele brandstoffen moeten uitdoven, bij voorbeeld steun voor salariswagens op benzine, gas of diesel.

Overmorgen

De koolstoftaks is nog niet voor morgen, maar wellicht wel voor overmorgen. Volgens de synthesenota is er nog bijkomend onderzoek nodig voor sectoren als de landbouw en de afvalverwerkende industrie. Bovendien moeten de officiële adviesraden nog hun inbreng doen. Daarna is het de beurt aan de Europese Commissie.  Het definitieve plan wordt in de loop van volgend jaar verwacht.

Meer nieuws