AFP or licensors

Waarom Engeland een voetbalploeg heeft... en het Verenigd Koninkrijk niet

De Rode Duivels spelen straks tegen Engeland en niet tegen het Verenigd Koninkrijk. Nochtans zou dat, statistisch gezien, een goede zaak zijn. Uit een bevolking van vierenzestig miljoen is het makkelijker om elf goede spelers te selecteren dan uit drieënvijftig miljoen kandidaten. Dat dat niet gebeurd is, daar is een typisch Engelse reden voor: traditie.

Sociale verleden

De Engelsen hebben het voetbal uitgevonden. Net zoals zo veel andere sporten, overigens. Cricket. Tennis. Rugby. En als ze het niet hebben uitgevonden, dan hebben ze er op zijn minst de regels voor bedacht. Zelfs voor het skiën.

Maar voor ik ga uitleggen waarom het Verenigd Koninkrijk geen voetbalploeg heeft, wil ik eerst iets zeggen over de geschiedenis, omdat de sport zo nauw aansluit bij het sociale verleden van het land.

Op straffe van opsluiting

De oorsprong van het voetbal ligt bij een oeroud Engels gebruik: op vastenavond (shrove Tuesday) was het in het pre-industriële Engeland traditie dat gehuchten tegen elkaar uitkwamen in een balspel.  Regels waren er nauwelijks, en het ging er vaak bijzonder gewelddadig aan toe.  Sommige steden verboden het spel, "in de naam van de Koning, op straffe van opsluiting". 

AFP or licensors

Karaktervormend

Het zou tot de vroege negentiende eeuw duren voor het spel op regelmatige basis, als een echte sport zou worden gespeeld. Verantwoordelijk daarvoor waren de "public schools", in tegenstelling tot wat de term laat vermoeden zijn dat geen openbare scholen,  maar peperdure kostscholen als Eton, Harrow of Westminster.  Het  karaktervormende spel paste in de opvoeding van jonge aristocraten. Die legden er de regels voor vast. 

Voetbalgek

En daar vertakte het spel zich in enerzijds het echte "voet"-bal en rugby, waarbij ook de handen mochten worden gebruikt. Rugby ontwikkelde zich tot de sport van de adel en de hogere klasse (de sport ontleent zijn naam aan de kostschool van Rugby), voetbal tot die van de arbeidersklasse. In de negentiende eeuw was die op zoek naar een identiteit, en ze vond die in het voetbal. Dat verklaart ook waarom  de industriesteden uit Midden- en Noord-Engeland (Liverpool, Manchester, Newcastle), traditioneel industriegebied, nog altijd stevige ploegen leveren. En waarom dat deel van de wereld zo voetbalgek is.

Schotland-Engeland

Van daaruit vertakte het voetbal zich naar de andere delen van het Verenigd Koninkrijk, naar Schotland, Wales, en (toen nog) Ierland. De eerste internationale wedstrijd was die tussen Schotland en Engeland, in de Schotse stad Glasgow in 1872. Het begon dus allemaal als een wedstrijd tussen de naties van het Verenigd Koninkrijk, en zo is het gebleven.

Tussen 1872 en 1900 kwamen de Britse naties tientallen keren tegen elkaar uit.  En toen Ierland zich in de jaren twintig opsplitste in een republiek en de Britse provincie Noord-Ierland, kreeg die ook haar eigen voetbalploeg. Pas tegen het begin van de 20ste eeuw pikten andere landen de Britse traditie op. 

Hang naar traditie

Dat de vier naties hun eigen ploeg behielden, heeft in de eerste plaats met de Britse hang naar traditie te maken. Wat ook een rol speelt, is de nationale trots van de individuele landen. Hun nationale ploeg speelt een te grote rol in het nationale bewustzijn om hem zomaar af te schaffen.

Schotland-Engeland eindige overigens in een gelijkspel, 0-0. Er kwamen vierduizend supporters kijken op het terrein van de West of Scotland Cricket Club.