"De doden eren is een teken van beschaving. En van samenhorigheid."

Louis van Dievel, schrijver en journalist, kijkt elke week met een guitige blik naar de kleine en grote actualiteit. Vandaag: het verhaal van de gecrashte bommenwerper.

opinie
Louis van Dievel
Louis van Dievel is schrijver en journalist. Hij was journalist bij VRT NWS.

Ik had de wegwijzer met de vermelding  "RAF Monument" al wel zien staan, maar ik had er geen bijzondere aandacht aan geschonken. Tot ik er op straat, tijdens een wandeling, over werd aangesproken. Een keer of drie wel. In het Kempense dorpje waar ik nu een klein jaar woon, vallen nieuwkomers nog op. Ik kreeg de hele uitleg. 

In mei van 1944 stortte een Britse Lancaster bommenwerper neer op het gehucht Schobbroek. Alle zeven bemanningsleden kwamen om het leven. Het gehucht Schobbroek - een huis of zes, zeven - werd van de kaart geveegd, maar als bij wonder vielen er onder de bewoners geen doden of gewonden te betreuren. Blutsen en builen en een hersenschudding, meer niet. Echt een wonder was het, want de Lancaster had nog al zijn bommen aan boord toen de bommenwerper crashte en explodeerde.

Of ik daar een tekst over wilde schrijven? luidde daarop de vraag. Want ik was toch schrijver en journalist? Het monument dat voor de gesneuvelde Britse piloten was opgericht bestond namelijk twintig jaar en dat zou met grote feestelijkheden gepaard gaan.

Ik zei ja. Ik wilde graag moeite doen. Nieuwkomers moeten zich inburgeren, ook als ze blank en Belg zijn. En dus zat ik in een van de drie dorpscafés samen met de oudstrijdersvereniging en met het herdenkingskomitee. Ik deelde huiswerk uit. Wie woonden er toen in Schobbroek? En wie waren die Engelse bemanningsleden? Beetje bij beetje kon ik de puzzelstukken samenleggen. Kon ik de dramatische nacht in mei reconstrueren.

De Lancaster was in de vooravond – samen met tientallen andere toestellen - opgestegen in het zuiden van Engeland. Het doel was Duisburg in het Duitse Ruhrgebied. Maar het liep fout. Er was fel afweergeschut. De bommenwerper kon zijn dodelijke lading niet lossen, allicht door een technisch mankement. Op de terugweg dwaalde de Lancaster af van zijn koers. En in het Kempense luchtruim werd de bommenwerper neergehaald door een beruchte Duitse nachtjager. Het toestel stortte brandend neer.

Beneden in Schobbroek stond vader Bellemans naar het luchtgevecht te kijken. Hij zag hoe de piloot van de Lancaster nog net een bocht rond de kerktoren kon maken. Waardoor het vliegtuig niet in de dorpskom maar er net buiten neerstortte.

De Lancaster miste zijn huis op een haar na. De gevel stortte hoe dan ook in. Maar niemand raakte gewond. Bij de buren, bij de familie Cools, speelde Liza die pas haar communie had gedaan al haar cadeaus kwijt in de ravage. Bij Frans en Victorine Van de Ven bleef iedereen ongedeerd dankzij het heiligenbeeld op de schouw. Het beeld in kwestie is bewaard gebleven. Het moet een inferno geweest zijn, maar de pakweg 35 inwoners van het gehucht Schobbroek overleefden de ramp, al waren ze wel alles kwijt.

Boordcommandant Geoffrey Hinde was amper 21 en hij was niet eens het jongste bemanningslid. Hij was afkomstig uit Manchester en fietste daar bij de lokale wielerclub. Eenentwintig jaar, stel je voor. Opstijgen en beseffen dat elke vlucht je laatste kan zijn. De tegenwoordigheid van geest hebben om nog net een grotere ramp op de grond te vermijden.

De doden eren is een teken van beschaving. En van samenhorigheid.

De Duitsers waren snel ter plaatse (elders in de buurt stortte trouwens nog een Lancaster neer die nacht). Ze gooiden de lijken op een hoop en erger. Iedereen in het dorp kon dat zien. Enkele maanden later waren de Kempen bevrijd en een klein jaar later was er eindelijk vrede. De Britse soldaten kregen een heldengraf. En een monument in Schobbroek.

Voor de herdenkingsplechtigheid op een drukkend warme zondagochtend kwamen overigens ruim driehonderd mensen opdagen. Driehonderd. Dat vond ik nog het meest gedenkwaardige. Al had het mij niet moeten verbazen. Op de begraafplaats van mijn dorpje is een apart perk voor oudstrijders. Verzorgd tot en met. De doden eren is een teken van beschaving. En van samenhorigheid.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.