Pascal Broze

Zijn politici volwassen genoeg om zelf te beslissen hoe ze u willen verleiden? 

De verkiezingen voor uw gemeenteraad komen heel dichtbij. Vandaag, 1 juli, start de "sperperiode". Hoe efficiënt is die wetgeving om te voorkomen dat politici met geld of cadeaus proberen kiezers te verleiden? Professor Bart Maddens heeft daar vragen bij. Hij begint met een sprookje.

labels
BELGA/VERGULT
Bart Maddens
Bart Maddens doceert politieke wetenschappen in Leuven. Hij volgt de communautaire discussies op de voet.

Een politiek sprookje ...

Er was eens een burgemeester die op een originele wijze campagne wilde voeren.  Lekker ouderwets bovendien.  Niks sociale media, maar iets veel spectaculairder.  De man knutselde een zeppelin in elkaar.  Hij liet die hoog boven het dorp zweven, volgeplakt met affiches.  

De dorpsbewoners waren gefascineerd door die stunt.  Bravo voor de zeppelin-man !  Zo iemand  mocht gerust nog zes jaar burgemeester blijven.  Maar de oppositie reageerde woedend.  Wat een smerige campagnestreek van de burgemeester.  En illegaal bovendien.  Prompt werd er klacht ingediend. 

Zo kwam de zeppelin-zaak terecht bij de Raad voor Verkiezingsbetwistingen.  Is het laten rondzweven van een volgeplakte zeppelin in strijd met de kieswet ?  Daarin staat niets over zeppelins.  Maar wel : het is verboden om reclameborden of affiches te gebruiken die groter zijn dan 4m².

De burgemeester werd bijgevolg vrijgesproken en leefde daarna nog lang en gelukkig.

Mijn affiches zijn helemaal niet groter dan 4m² zei de burgemeester.  Ik heb de zeppelin volgehangen met affiches van slechts 2m².  Akkoord, zei de tegenpartij, maar al die affiches samen vormen wel degelijk een reclamebord van meer dan 4m².  Dus toch illegaal.  Toen moesten de rechters even in hun haar krabben.  Misschien had de oppositie wel een punt.  Is een volgeplakte zeppelin eigenlijk geen vliegend reclamebord ? 

Men haalde er de rechtspraak van de Raad van State bij.  Gelukkig hadden de geleerde heren van die raad zich al eens over dit prangende probleem gebogen.  Wat is een reclamebord?  Er is slechts sprake van een bord wanneer het ook zonder opschrift als zodanig kan worden herkend, vond de raad.  Haal de affiches weg van de zeppelin en wat houd je over ?  Juist, een zeppelin.  Niks reclamebord dus.  De burgemeester werd bijgevolg vrijgesproken en leefde daarna nog lang en gelukkig.

Vergezocht?

Dit verhaaltje is minder vergezocht dan je zou denken.  Na de verkiezingen van 2012 was er een rechtszaak over een volgeplakte vrachtwagen in Wezembeek-Oppem.  Een vrachtwagen is geen bord, oordeelden de rechters in navolging van de Raad van State. 

In Kortrijk had Vincent Van Quickenborne minder geluk.  Zijn misdrijf? Hij had twee spandoeken naast elkaar aangebracht op één groot ‘Heras hek’.   Is zo een hek dan een bord? Niet echt. Maar de twee spandoeken vormden volgens de rechters wel “één visueel geheel” van samen méér dan 4m².

Dus werd Van Quickenborne toch gestraft, namelijk met een schorsing als gemeenteraadslid.  Als gevolg van ‘Heras-gate’ moest Kortrijk één maand wachten op zijn nieuwe burgemeester.

Vanaf vandaag

Vadaag begint de sperperiode.  Dan moeten de politici zich de kop breken over zulke problemen. Wat is een reclamebord? Wat is een gadget? Een plannetje van de gemeente met een fietstocht langsheen de realisaties van het gemeentebestuur, is dat een verboden gadget? En wat met een USB-stick met daarop het partijprogramma? Als ik een kwis organiseer en een prijs schenk aan de winnaar? Is dat dan een verboden geschenk? Is het wél OK als ik de prijs pas na de verkiezingen uitreik? 

De regels voor de verkiezingscampagne vormen een ingewikkeld kluwen. Na elke lokale verkiezing wordt de Raad voor Verkiezingsbetwistingen overstelpt met klachten van, meestal, de verliezende partijen. Er heeft zich doorheen de jaren een indrukwekkende ‘jurisprudentie’ ontwikkeld omtrent de hierboven opgesomde vragen. 

Maar wat is eigenlijk het nut van dit alles? Is onze democratie zoveel gezonder omdat er geen gadgets mogen worden uitgedeeld? Omdat er geen borden zijn van meer dan 4m²? Wat is er eigenlijk mis met grote borden? Waarom mogen er geen commerciële borden worden afgehuurd Waarom mag er geen zendtijd worden gekocht op commerciële TV?

Is onze democratie zoveel gezonder omdat er geen gadgets mogen worden uitgedeeld? 

De uitgaven worden so wie so wettelijk beperkt. Zijn de politici niet volwassen genoeg om zelf te beslissen hoe ze hun middelen besteden? 

Twee jaar geleden besliste de Vlaamse regering, in een moment van luciditeit, om die onnozele regeltjes gewoon uit de kieswet te schrappen.  Oef, dachten velen. Maar zo simpel is het nooit in België. Plots kwam de Raad van State tot het inzicht dat, in tegenstelling tot wat alle specialisten dachten, Vlaanderen niet bevoegd is daarvoor.  

Zo zijn de regeltjes in de wet blijven staan. Wie op een originele wijze campagne wil voeren neemt dus best een advocaat onder de arm om te weten wat vanaf vandaag mag en niet mag.     

Maar het advies over het gebruik van zeppelins tijdens de campagne werd u alvast gratis aangeboden. Voor wat het waard is tenminste.

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meer nieuws