Nederland heeft voor het eerst een vrouw als "kamerheer" van de koning

In Nederland heeft koning Willem-Alexander Coby Zandbergen aangesteld tot "kamerheer" in de provincie Overijssel. Zij is de eerste vrouw in die functie. Een kamerheer is de lokale "ogen en oren" van de vorst en bereidt ook bezoeken voor.

Ruim 200 jaar oud is de monarchie in Nederland intussen, maar nog steeds is ze af en toe goed voor een primeur. Zo heeft koning Willem-Alexander sinds vandaag voor het eerst een vrouw als "kamerheer". Ze heet Coby Zandbergen en ze zal die functie in de provincie Overijssel vervullen.

In Nederland is een kamerheer een (onbezoldigde) vertegenwoordiger van de vorst in de provincies en in enkele grote steden. Zij of hij is zijn "ogen en oren" en bereidt koninklijke bezoeken voor. De kamerheer kan de koning ook vervangen bij huwelijksjubilea of begrafenissen. Zij of hij is daarnaast betrokken bij grote evenementen als Koningsdag of staatsbezoeken.

Schatbewaarder

Bij het ontstaan van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1815 had de kamerheer een van de belangrijkste functies aan het hof. Hij was schatbewaarder van de privévertrekken van het koninklijk huis. In de loop der eeuwen evolueerde zijn rol. Koningin Beatrix gaf de functie haar huidige invulling waarbij ze vooral rekening hield met het lokale netwerk van de kamerheer.

Zandbergen is 63 en volgt Egbert ten Cate op die 21 jaar kamerheer was. Sinds 2010 is ze voorzitter van het college van bestuur van een school in Zwolle. Aan De Stentor vertelt ze dat ze de beide functies zal combineren. Ze houdt vol dat ze niet heeft gesolliciteerd, maar is gevraagd. Behoefte om de titel in "kamervrouw" te veranderen, heeft ze niet.

Koninklijke Beschikking

Volgens de NOS waren kamerheren tot voor kort vooral mannen van adel, maar hun aantal zou zienderogen slinken. Het is de koning zelf die zijn kamerheren per Koninklijke Beschikking aanstelt. In tegenstelling tot een Koninklijk Besluit hoeft een minister die niet mee te ondertekenen. De grondwet bepaalt immers dat de koning zijn Huis zelf mag inrichten. 

Toch blijft de regering uiteindelijk verantwoordelijk voor de kamerheren. Als koning Willem-Alexander een vrouw of man zou kiezen tegen wie verzet rijst, dan moet de premier daarover tekst en uitleg geven in het parlement.

Nog volgens de NOS maakt de aanstelling van Zandbergen de weg vrij voor een eerste man als "hofdame". Zij voeren gelijkaardige taken uit als de kamerheren, maar dan wel vanuit het paleis waar de koning en de koningin wonen.

Vleugeladjudanten

In België bestaat de functie van kamerheer niet, zegt woordvoerder Francis Sobry van het Paleis aan VRT NWS. Op belangrijke gelegenheden laat koning Filip zich door vleugeladjudanten vertegenwoordigen. De organisatie van koninklijke bezoeken is veelal in handen van het kabinet van de provinciegouverneur in samenwerking met het kabinet van de koning.